Tibet wil rechterhand van dalai lama eindelijk terug

Een lid van de Tibetaanse Ballingschap Vrouwenfederatie zondag in New Delhi, met een portret van de jonge Gedhun Choekyi Nyima. Beeld ap
Een lid van de Tibetaanse Ballingschap Vrouwenfederatie zondag in New Delhi, met een portret van de jonge Gedhun Choekyi Nyima.Beeld ap

Hij verdween slechts drie dagen nadat hij was benoemd tot rechterhand van de dalai lama. Gedhun Choekyi Nyima, een van de belangrijkste monniken van het Tibetaans boeddhisme, wordt nu op de kop af 20 jaar vastgehouden door de Chinese autoriteiten. Zijn volgelingen pleiten opnieuw voor zijn vrijlating.

Robin de Wever

Gedhun werd opgepakt op 17 mei 1995, drie dagen nadat de dalai lama hem had aangewezen als de nieuwe pänchen lama - de op één na hoogste positie binnen het Tibetaans boeddhisme. Van een ontvoering was volgens Peking geen sprake. In tegendeel: hij zou juist bevrijd zijn. In Tibet liep hij volgens de Chinezen het risico te worden gegrepen door 'separatisten' (de dalai lama en zijn volgelingen).

Van die vrijheid lijkt echter bar weinig terecht te komen. Sinds de Chinezen Gedhun meenamen is niets meer van hem vernomen. Volgens Peking is hij de afgelopen jaren naar school geweest en leeft hij nu een 'normaal leven' in China. Op het moment van zijn arrestatie was hij 6 jaar oud. Inmiddels moet hij 26 jaar zijn.

Peking benoemde 20 jaar geleden een eigen pänchen lama, Gyaincain Norbu, maar de meeste Tibetanen moeten niets van hem hebben. Ze zien hem als een marionet van de staat. Vreemd is dat niet, want Gyaincain komt uit een communistisch gezin.

Wolf in schaapskleren
Gedhuns verdwijning is een van de heftigste incidenten in de strijd tussen de dalai lama en de Chinese autoriteiten. Peking beschouwt de dalai lama als separatist en een 'wolf in schaapskleren', omdat hij streeft naar meer autonomie voor Tibet. China lijfde die regio in het begin van de jaren vijftig in en beschouwt het als een integraal onderdeel van het land.

null Beeld ap
Beeld ap
null Beeld ap
Beeld ap
Een betoging voor vrijlating van Gedhun, zondag in New Delhi. Beeld ap
Een betoging voor vrijlating van Gedhun, zondag in New Delhi.Beeld ap

Dat de dalai lama drie jaar geleden afstand deed van de politieke macht, lijkt geen verschil te maken. In tegendeel: China laat zijn irritatie over diens buitenlandse reizen steeds duidelijker merken. De toenemende economische en politieke macht van het land vertaalt zich in een steeds zelfverzekerder houding.

'China wil voorkomen dat hij Tibetanen onderwijst'
Tibetaanse boeddhisten blijven zich ondertussen verzetten. In Londen hielden ze zondag bij de Chinese ambassade een wake voor Gedhun. En de Tibetaanse regering-in-ballingschap stuurde Peking afgelopen weekend een verzoek om Gedhun vrij te laten.

"De regering wil voorkomen dat de pänchen lama religieuze training krijgt, zodat hij de toekomstige generaties Tibetanen niet kan onderwijzen", stelde fractievoorzitter Penpa Tsering in het Tibetaanse parlement in het Indiase Dharamsala. De protestacties moeten het vooral hebben van hun symboolwaarde, want niets wijst erop dat de Chinese regering een knieval gaat maken.

Dat Gedhun nog steeds in Chinese handen is, belooft weinig goeds voor de opvolging van de dalai lama zelf. Peking erkent de huidige dalai lama niet en de Chinese autoriteiten hebben al aangekondigd dat ze na zijn dood zelf een opvolger zullen aanwijzen.

Toen de dalai lama in november opperde dat 'het instituut zijn beste tijd heeft gehad' en hij misschien helemaal niet zou reïncarneren, reageerde Peking als door een wesp gestoken. Die reïncarnatie komt er wel degelijk, stelde de topambtenaar die over Tibet gaat. "Het is niet aan hem om te beslissen of hij al dan niet wedergeboren wordt."

null Beeld ap
Beeld ap
Een betoging voor vrijlating van Gedhun in het Indiase Dharmsala, op 25 april jongstleden. Tibetaanse kinderen droegen maskers van de pänchen lama. Beeld ap
Een betoging voor vrijlating van Gedhun in het Indiase Dharmsala, op 25 april jongstleden. Tibetaanse kinderen droegen maskers van de pänchen lama.Beeld ap

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden