Thuiszorg zorgt voor rode cijfers in de ouderenzorg

Een bewoonster wordt verzorgd bij een verpleeghuis van IJsselheem.Beeld anp

Broodnodige investeringen blijven uit in de ouderenzorg. Daarvoor is een winst van minstens 1,5 procent vereist.

De ouderenzorg heeft vorig jaar voor het eerst in jaren verlies geleden. Steeds meer zorginstellingen staat het water aan de lippen.

Dat blijkt uit een inventarisatie die accountants- en adviesbureau Ernst & Young (EY) vandaag publiceert van de jaarverslagen van ruim 1100 zorginstellingen: van ziekenhuis en jeugdzorg tot verpleeghuis. De hele zorgsector heeft vorig jaar een krappe 1 procent winst gemaakt. Vier jaar geleden was dat nog ruim 2 procent.

Veel te weinig om te investeren en te zorgen voor broodnodige vernieuwing van de zorg, zegt Rob Leensen van EY. Het risico is bijvoorbeeld dat een verpleeghuis aangewezen blijft op een oud gebouw met vochtige kamers voor ouderen.

Beeld Trouw

Combinatie

Dat de ouderenzorg verlies lijdt - 0,2 procent in de min tegen plusjes rond de 1 procent de voorgaande jaren - komt deels door de thuiszorg, die naar de gemeenten is gedecentraliseerd. "De tarieven daar zijn toch wel opvallend laag", zegt Leensen. Verschillende thuiszorgclubs gingen al failliet de afgelopen jaren. "Veel instellingen in de ouderenzorg combineren thuiszorg en verpleeghuis", zegt Leensen. "Financieel is dat niet altijd verstandig, je zou je beter kunnen specialiseren."

Een op de twaalf organisaties in de ouderenzorg scoort op een test voor financiële stressbestendigheid in de twee onderste categorieën. Er hoeft maar weinig te gebeuren of ze vallen om. Vorig jaar stelde de inspectie een zwarte lijst van verpleeghuizen op, en veel van die instellingen zullen krap bij kas zitten.

Het kabinet heeft inmiddels 400 miljoen euro extra uitgetrokken voor de ouderenzorg. "Dat zal de financiële positie hopelijk verbeteren", zegt Leensen, "maar een flink deel zal uiteraard naar salarissen gaan van extra personeel, en naar kwaliteit. Het blijft onzeker of de ouderenzorg financieel uitkomt de komende jaren."

Ook de zogeheten zelfstandige behandelklinieken, gespecialiseerde ziekenhuizen in private handen, leden vorig jaar verlies. Net als in 2015 krijgen zij lagere tarieven dan de algemene ziekenhuizen. Die blijven het dan ook onverminderd goed doen, met rendementen rond de 1,5 procent. Volgens EY is dat de minimale winst die zorginstellingen moeten maken. "Niet alleen om te kunnen investeren, ook omdat je anders last krijgt met banken en andere financiers. Die gaan extra eisen stellen en we zien steeds meer zorginstellingen die onder verscherpt toezicht staan. Die betalen bijvoorbeeld ook meer rente. Dat geld zou eigenlijk naar de zorg moeten gaan."

Jeugdzorg

De jeugdzorg, net als de thuiszorg overgedragen aan de gemeenten, voldeed vorig jaar wel aan dat minimum van 1,5 procent. "Maar dat komt voor een belangrijk gedeelte door extra bijdragen van de rijksoverheid voor die overdracht", waarschuwt Leensen. "Dat gaat ophouden en dan gaan de instellingen voor jeugdzorg de bezuiniging pas echt voelen. Bij de decentralisatie zat immers ook de wens om een kwart te bezuinigen."

De universitaire ziekenhuizen en de instellingen voor beschermd wonen halen als enige gemiddeld een rendement hoger dan 2 procent. De gehandicaptenzorg komt net boven de cruciale 1,5 procent en de geestelijke gezondheidszorg houdt met 0,4 procent nauwelijks geld over. Leensen adviseert zorgbestuurders en politici met klem meer geld over te houden voor investeringen. Niet alleen om bijvoorbeeld gebouwen op peil te houden, ook om e-health en mobiele zorg te ontwikkelen waardoor uiteindelijk de kosten beheersbaar worden. "Zorgbestuurders zitten er steeds korter, het risico is dat men zich richt op de korte termijn."

Lees ook het interview met Hugo Borst en Carin Gaemers, de auteurs van het manifest 'Scherp op ouderenzorg' 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden