Thuiszorg gaat in zaken

De thuiszorg, dat is allang niet meer de wijkzuster, in haar eentje op de kruispost. Landelijke organisaties met tienduizenden medewerkers en honderden miljoenen omzet zijn in de maak.

door Wybo Algra

Het hoofdkwartier van de Evean Groep ligt op een onopvallend kantorenterrein in Meppel. Een wat kleurloze setting, maar schijn bedriegt: hier wordt pionierswerk verricht, als voorbode van veranderingen die de zorgsector de komende jaren drastisch van aanzien zullen veranderen.

De Evean Groep doorbreekt traditionele scheidslijnen in de zorg met een breed scala aan activiteiten, van kraamzorg en kinderopvang tot thuiszorg en verpleeghuiszorg en mogelijk binnenkort ook psychiatrische hulpverlening.

Dat is nog wel bijzonder, maar al niet meer uniek. Veel opvallender is het ongekende schaalniveau. De organisatie bestaat pas sinds 1 januari, toen de grote regionale voorgangers Evean (thuisbasis Purmerend), Integra (Alkmaar) en Icare (Meppel) samengingen. De kengetallen in 2006: 22.000 medewerkers en een omzet van 550 miljoen euro. Tel daar voor volgend jaar alvast maar 5000 mensen en 200 miljoen euro bij op. Cijfers waarmee de piepjonge Evean Groep zich qua omvang al tot de top van Nederlandse zorginstellingen mag rekenen, naast de grote academische ziekenhuizen.

Dit alles voltrekt zich in betrekkelijke stilte. De Evean Groep zoekt nooit actief de publiciteit. Nederland komt bovendien niet vol te hangen met Evean-naambordjes: sommige gefuseerde organisaties – zoals Icare en binnenkort GGZ Drenthe – blijven gewoon onder hun eigen naam werken.

„En we roepen nooit dat we de grootste zijn”, zegt bestuursvoorzitter Wim de Weijer. „Behalve in onze onderhandelingen met de verzekeraars. Dan moet je ons eens horen.” Dat is volgens hem de motor achter de aanstaande reeks fusies en overnames: de zorgverzekeraars, die zelf de zorginstellingen zijn voorgegaan. Nog maar een kleine handvol landelijke verzekeraars heeft het overgrote deel van de markt in handen.

Zij willen, voorspelt De Weijer, in toenemende mate onderhandelen met landelijke zorgconcerns. „Op dit moment zijn er nog zo’n 1200 instellingen actief in de ouderenzorg, de thuiszorg en de geestelijke gezondheidszorg. Over enkele jaren zijn dat er nog een paar honderd. Vroeger fuseerden kleine zorginstellingen met kleine collega-instellingen in de buurt. Nu is het juist groot met groot, om landelijke dekking te krijgen.”

De Evean Groep beperkte haar activiteiten dit jaar nog tot de noordelijke helft van het land. Maar momenteel rolt de organisatie zich uit over de zuidelijke provincies. Dit vanwege de veranderingen bij de huishoudelijke thuiszorg, die per 1 januari onder de gemeenten valt. De gemeenten selecteren hiervoor momenteel aanbieders.

In maar liefst zestig gemeenten, veelal in Zuid-Holland, Utrecht en Brabant – ver weg van Meppel – kwam Evean als overwinnaar uit de bus, bovenop zestig andere gemeenten waar Evean in de huishoudelijke thuiszorg nu al marktleider is. Dit terwijl lokale thuiszorgaanbieders buitenspel werden gezet, ook hele grote zoals Thuiszorg Rotterdam, waar 2000 zorgverleners nu voor hun baan vrezen.

Waarom een club uit Meppel in Rotterdam of Ridderkerk gaat poetsen? De Weijer: „In de zestig gemeenten waar we al huishoudelijke thuiszorg doen, hebben we vaak tachtig tot negentig procent van de markt. Dat wordt minder, want de wet verplicht de gemeenten hiervoor met meer dan één aanbieder contracten te sluiten. Prima, zo blijft er wat te kiezen voor cliënten. Maar wij willen dat marktverlies elders compenseren. Niet zozeer vanwege de omzet, maar omdat we denken dat we iets toe te voegen hebben, namelijk onze ledenvereniging. Die introduceren we zodra we in een nieuw gebied aan het werk gaan.”

De ledenvereniging fungeert als inkoopcombinatie voor allerlei diensten: hulp bij het beheren van een persoonsgebonden budget, een hondenuitlaatservice, een klussendienst, tot en met het invullen van de belastingaangifte. Volgens de marketingliteratuur, zegt De Weijer, zijn dergelijke ledenverenigingen passé. Maar hij merkt daar niets van. 340.000 huishoudens betalen jaarlijks een paar tientjes contributie aan de ledenvereniging. „Dat zijn 800.000 mensen, meest met een inkomen tot anderhalf keer modaal. Zij vormen onze maatschappelijke legitimatie.”

Ondanks dergelijke cijfers laat De Weijer zich in opvallend bescheiden bewoordingen uit over zijn eigen organisatie. Maar af en toe ontvalt het woord hem toch: succes. Bijvoorbeeld in verband met de collectieve zorgverzekering voor de leden, die hij zelfs een ’enorm’ succes noemt. „160.000 polissen in 2006, de grootste collectiviteit van Nederland.”

De groei van de Evean Groep is niet onopgemerkt gebleven. De Weijer heeft de eerste vijf private kapitaalverschaffers al over de vloer gehad, uit Nederland zelf maar ook uit Engeland en Duitsland. Zij wilden wel geld in de Evean Groep steken in de hoop een graantje mee te pikken uit de zorg-ruif.

„We zijn niet te koop. Onze moederonderneming blijft hoe dan ook een stichting”, zegt De Weijer daarover. „We doen bijvoorbeeld ook onrendabele activiteiten, zoals specialistische thuiszorg, nachtzorg en – in samenwerking met ziekenhuizen – zorg voor mensen die een beroerte hebben gehad. Gedacht vanuit externe aandeelhouders die profijt van hun investering willen, zou je dat allemaal moeten afstoten.”

Liever wil de Evean Groep de ’ouderwetse’ coöperatiestructuur van de organisatie verder versterken. „Wij denken dat er naast de ING’s van deze wereld ook plek is voor de Rabobank. Daar herkennen we ons in, daar zijn we mee in gesprek over ons beleid.”

Andere zorgaanbieders kunnen en zullen andere keuzen maken, zegt De Weijer. „Het is ook goed als dat gebeurt. Maar laat die partijen dan ook helder zijn over hun commerciële karakter. Niet zoals de schoonmaakbedrijven die nu huishoudelijke thuiszorg willen doen en daar een soort van ’soft focus’ op zetten. Van dergelijke bedrijven willen wij ons onderscheiden.”

Zelf heeft de Evean Groep voor de huishoudelijke thuiszorg een aparte BV opgericht. „Die noemen we bewust niet commercieel, omdat we de winst gebruiken om nieuwe activiteiten te ontwikkelen.” Dat dochterondernemingen commerciële relaties aangaan, sluit De Weijer evenwel niet uit. „Ambities en groei kosten geld. Hoe we daar aan moeten komen, daar zijn we gewoonweg nog niet uit.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden