Thuisland onder curatele gesteld door Zuid-Afrika

JOHANNESBURG (ANP) - Pretoria heeft de president van het zwarte thuisland Bophuthatswana, Mangope, afgezet en tijdelijk vervangen door de Zuidafrikaanse ambassadeur Van der Walt.

Het besloot de 71-jarige Mangope aan de dijk te zetten na dagen van bloedige rellen en plunderingen in de hoofdstad Mmabatho. Het Zuidafrikaanse leger heeft de rust in het opstandige Bophuthatswana inmiddels grotendeels hersteld. De val van het door de burgers in het thuisland gehate regime werd gisteren uitbundig gevierd tijdens een manifestatie in Mmabatho, die duidelijk door het Afrikaanse Nationaal Congres (ANC) werd gedomineerd. Daarbij werd wel een minuut stilte in acht genomen voor de zeker veertig slachtoffers die tijdens het geweld van de afgelopen dagen zijn gevallen.

Mangope, die 17 jaar geleden door Pretoria was geinstalleerd als president van het thuisland - waarvan de onafhankelijkheid alleen door ZuidAfrika was erkend - wilde niets weten van de eerste multiraciale verkiezingen die eind april zullen worden gehouden en had elke politieke activiteit verboden. Toen dat tot steeds meer onrust in het thuisland leidde, riep hij de hulp in van het extreem-rechtse Afrikaner Volksfront (AVF) en de neo-nazistische AWB van Eugene Terreblanche, die vrijdagochtend het thuisland introkken.

De Vrijheidsalliantie, die bestaat uit het Afrikaner Volksfront - een verbond van extreem-rechtse blanke groepen -, de Inkatha Vrijheidspartij van Zulu-leider Buthelezi en de regering van Bophuthatswana, is nu uiteengevallen. De groepen waren aanvankelijk allemaal tegen verkiezingen en wilden via grondwetshervormingen het recht krijgen op eigen onafhankelijke gebieden. Hoewel de barsten in de alliantie al enige tijd zichtbaar waren, is de crisis een feit nu Bophuthatswana's onafhankelijkheid in rook is opgegaan.

“De politieke functie van wat de regering van Bophuthatswana was, bestaat niet meer. Wij zullen de naam Bophuthatswana tot april blijven gebruiken, maar dan als aanduiding, niet als naam van een onafhankelijke staat”, zei interim-bestuurder Van der Walt.

Tijdens het weekeinde presenteerde een van de leiders van het Volksfront, Constand Viljoen, een eigen kandidatenlijst van zijn Vrijheidsfront. Hiermee is ook de breuk binnen het Volksfront, waar extremistische leiders, zoals Ferdi Herzenberg van de Conservatieve Partij en Terreblanche de verkiezingen radicaal blijven boycotten, definitief.

De grote vraag is nu wat er met Inkatha gaat gebeuren. Inkatha-leider Buthelezi heeft zijn partij weliswaar laten registreren voor de verkiezingen, maar geen kandidatenlijst ingeleverd zodat hij niet kan meedoen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden