Thuis is ook niet alles

INTERVIEW | We spreken de Italiaanse bestsellerauteur Paolo Giordano wiens jongste boek op een lichte manier zware thema's aanstipt als liefde, verlies en eenzaamheid. Wat blijkt? Zijn eigen leven gaat ook niet vanzelf.

Iedereen die tobt over het onder één dak wonen met een geliefde moet het nieuwe boek van de Italiaanse schrijver Paolo Giordano lezen. En ook degenen bij wie het elke dag van een leien dakje gaat. De cast van deze jongegezinsnovelle: een ik-persoon - de man des huizes - zijn vrouw Nora, zoontje Emanuele en hun onmisbare huishoudster Signora A. Hun leven lijkt voor een buitenstaander idyllisch. Maar als Signora A. vanwege ziekte bij hen vertrekt, weten ze niet meer hoe ze zich tot elkaar moeten verhouden.

Natuurkundige Giordano (Turijn, 1982) raakte in 2008 lezers over de hele wereld met zijn boek 'De eenzaamheid van de priemgetallen'. Velen herkenden zich in het geworstel van de onzekere, beschadigde pubers die hij beschreef. Giordano verstaat de kunst mee te schrijven met de generatie waarin hij zit. Met 'Priemgetallen' had hij amper zijn eigen puberteit achter de kiezen, in 'Het menselijk lichaam' (2012) lagen zijn Italiaanse leeftijdgenoten als soldaat onder vuur in Afghanistan, en zijn nieuwste 'Het zwart en het zilver' fileert het jonge gezinsleven dat parallellen vertoont met het zijne.

Als we kennismaken met Giordano in het hotel aan de Amsterdamse Herengracht waar hij een paar dagen verblijft, blijkt hij een aardige, licht tobberige, soms onbedoeld grappige man die woorden wikt en weegt, en zich soms een schaterlach permitteert. Voordat de vraag is gesteld of sommige passages in zijn boek heel misschien enigszins autobiografisch zijn, haast hij zich al te vertellen hoe het er in zijn eigen leven aan toegaat. Afgelopen zomer trouwde hij met zijn vriendin die twee kinderen uit een eerdere relatie heeft.

Is dat geworstel met de liefde een westers luxeprobleem?

"Ik weet het niet. Ik verbaas me er vaak over waarom wij niet in staat zijn het leven simpelweg te leven, gelukkig te zijn. De hoofdpersonen in mijn boek zijn jong, gezond, hebben een kind, vrienden, ze kunnen kiezen waar ze willen wonen, hebben geen grote geldproblemen. Wat is het probleem, zou je zeggen. Ze voeren met elkaar, over hun zoon en op hun werk heel kleine oorlogjes uit, er zijn alleen wat schaarse momenten van rust. Ze zijn bang en bezorgd, net als ik trouwens. Ik ben altijd bezorgd. In een gezin kun je als een probleem is opgelost, onmiddellijk door naar het volgende probleem. Je wordt overmand door kwestietjes, als je niet oppast."

Lukt het u soms om 'in het moment' te leven, zoals dat heet?

"Nee. Neem vandaag, ik doe wat interviews, en ik weet dat ik vanmiddag drie uur voor mezelf heb. Het is wisselvallig weer, dus ik heb vanmorgen vroeg al Weeronline en de Buienradar op mijn telefoon gecheckt of ik die drie uur zonder nat te worden buiten kan lopen. Ik weet dat die uren geweldig kunnen zijn, slechts de stad en ik, heerlijk. Maar ik maak me er nu al zorgen over of ik die tijd wel goed ga besteden. In de lente heb ik dat ook, dan zijn er die eerste mooie dagen waar ik ten diepste van wil genieten. Juist die kunnen de ergste dagen ooit worden, omdat ik weet dat ik niet doe wat ik moet doen."

Zijn uw ouders gelukkiger dan u bent?

"Mijn ouders (vader gynaecoloog, moeder lerares Engels, red.) konden toen ik nog thuis woonde ook nooit goed in het nu leven. Zij hebben het mij niet geleerd. Signora A. in mijn boek kan het wel, je voelt dat zij iemand is uit één stuk. Bij mij is dat 'op afstand zijn' versterkt, toen ik schrijver werd. Als je schrijft, zet je als het ware een stap opzij, je staat met je geest apart van de werkelijkheid."

Hoe houdt u het leven draaglijk?

"We hebben een huis in Zuid-Italië, daar zitten we met ons gezin drie maanden in de zomer. De zon schijnt daar de hele dag, het is heet. Ik verspil daar veel tijd, ik kom tot niets, ben in het geheel niet productief. Ik denk dat dat de enige manier is om op te laden. Mijn lichaam reageert daar ook anders. Leven in een stad met wisselvallig weer, zoals in Turijn, maakt je op een bepaalde manier gespannen. Weet je waar ik laatst achter kwam? Dat ik al vanaf mijn zesde aan het presteren ben. Dat is toch waanzinnig?"

Dat niets doen, daar zijn jongeren tegenwoordig heel goed in, ik weet van een vwo-eindexamenklas waarvan driekwart van plan is een tussenjaar te nemen. Ze weten niet wat ze willen studeren, ze willen even niets.

"Echt? Geweldig! Toejuichen, die kans krijgen ze nooit meer! Het is ook slim van ze, want ze weten natuurlijk dat niemand op ze zit te wachten. Neem je tijd, zo lang je kunt. Had ik het maar bedacht toen ik van de middelbare school kwam. Waarom stoomde ik zo snel door naar mijn studie natuurkunde? Ik dacht dat ik geen tijd te verliezen had. Ik was een narcist, leefde van prestatie naar prestatie, hup, ook meteen dat proefschrift er maar achteraan. Ik neem die pauze dus nu een paar maanden per jaar, maar de zorgeloosheid van toen is er niet meer. Ik ben een volwassen man met verantwoordelijkheden."

Terug naar uw boek, voelde u een noodzaak om het te schrijven?

"Ja, heel duidelijk. Ik begon op een dag en het stopte niet. Ik wist dat het in één adem geschreven moest worden. Ik was er ruim een jaar van tevoren mee bezig. Op mijn iPhone schreef ik geregeld wat passages. Die las ik nog één keer over en toen schreef ik het verhaal in een paar dagen achter elkaar op."

Het is geen triest boek, terwijl je er heel treurig van kunt worden, dat geworstel van jonge volwassenen.

"Het is het vrolijkste boek dat ik tot nu toe heb geschreven, haha. Ja, het is treurig, dat voortdurende getouwtrek over wie wat doet. Dat is waar je in het moderne leven niet aan ontkomt. Ik zie wel stellen die het op de ouderwetse manier doen: hij werkt, zij is thuis, maar ze zijn niet gelukkiger. Weet je trouwens dat ik elke dag kook? Bij onze grootouders was alles vanzelfsprekend, wij vechten voortdurend omdat we de mannen- en de vrouwenrol moeten vervullen. Voor mannen is dat het lastigst."

Hoezo?

"Omdat vrouwen van nature openstaan voor verandering, mannen niet. Voor mij was het een openbaring dingen anders te doen dan ik gewend was. Ik ben van nature een extreem conservatieve, primitieve man, ik voel me daar schuldig over. Ik heb een vrouw nodig om mij mee te trekken uit mijn vastigheid, voorspelbaarheid. Ik had mijn vrouw nodig om me met mijn rugpijn over te leveren aan een acupuncturist, wat ik anders nooit had gedaan. Dat leverde ook nog een komische scène op voor dit boek. De vader des huizes laat zich behandelen door een blinde acupuncturist die niet meer precies weet waar hij zijn naalden in heeft gestoken, waardoor paps ze onder de douche zelf moet verwijderen."

U bent niet erg optimistisch waar het het gezin betreft.

"Dat valt wel mee. Ik had als twintiger al heel snel het gevoel dat ik een eigen gezin wilde hebben, zodat het niet alleen om mij zou draaien. Wat voor soort gezin maakte niet uit. Kinderen geven je door hun ogen grip op de wereld om je heen. Anders ontglipt het leven je. Neem nou zoiets als zo'n tussenjaar, daar komen kinderen mee thuis, of je hoort het op een ouderavond, dat is zo anders dan dat je het alleen maar van buitenaf observeert."

Voelt u zich verbonden met andere Italiaanse schrijvers, zoals Niccolò Ammaniti en Silvia Avalone? Jullie schrijven alle drie over gebroken levens, generaties die het aan liefhebbende ouders en rolmodellen ontbreekt.

"Ja, en we mogen elkaar, maar ik zie ze niet vaak, we wonen in verschillende steden. Inderdaad, we jagen ieder van ons op dezelfde verschijnselen. Het is een prettig idee dat wat ik aan het doen ben, past in een kader. We schrijven alle drie over het Italië waar de crisis op sommige plekken hard heeft toegeslagen, waar veel problemen zijn, waar het geboortecijfer laag ligt. Hier zie je op straat opvallend meer kinderwagens. Nederland houdt de moed erin."

Op 14 en 15 november treedt Paolo Giordano op tijdens het Crossing Border Festival in Den Haag.

Paolo Giordano: 'Het zwart en het zilver'. Vertalers: Mieke Geuzebroek en Pietha de Voogd, Bezige Bij, 160 blz, euro 16,90, ebook euro 12,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden