Theresa May wil internetgedrag Britten massaal volgen

Theresa May. Beeld afp
Theresa May.Beeld afp

Theresa May, die morgen het stokje overneemt van de Britse premier Cameron, lijkt tot opluchting van de Britten een vechtscheiding met de EU te willen voorkomen. Wat weinig Britten weten, is dat May in november een omstreden wetsvoorstel indiende dat het mogelijk moet maken om internetgedrag van burgers massaal te volgen en op te slaan. Vier vragen over 'Snoopers Charter', dat Edward Snowden omschreef als het minst verantwoorde surveillancesysteem in het Westen.

Wat houdt het wetsvoorstel in?
Theresa May, die het voorstel als toenmalig minister van binnenlandse zaken in november indiende, wil dat politie en veiligheidsdiensten toegang krijgen tot het internetgedrag van alle Britse burgers - ook als er geen verdenkingen zijn. Internetproviders en telecombedrijven moeten de geschiedenis van hun gebruikers maximaal twaalf maanden bewaren.

In de volksmond wordt het wetsvoorstel daarom 'Snoopers Charter' genoemd, wat zoiets betekent als het recht van de pottenkijker. Critici stellen dat de wet enorme consequenties heeft voor de privacy van de Britten. "Alsof de regering niks geleerd heeft van Edward Snowden", zei Harmit Kambo, directeur van de Britse waakhond Privacy International in maart in Trouw. "In dit voorstel komt 400 keer het woord 'massaopslag' voor en negen keer het woord 'privacy'. Dat zegt wel genoeg."

Waarom zo'n rigoureuze aanpak?
De herziening is volgens May nodig, omdat de huidige wet niets zegt over communicatie via online diensten als Facebook en WhatsApp. "Het moet niet zo zijn dat een ontvoerd kind niet gevonden kan worden omdat de wet niet toestaat dat veiligheidsdiensten de communicatie tussen kidnappers onderscheppen", zei May destijds. Volgens haar zijn de 'bulkbevoegdheden' van veiligheidsdiensten nodig om terrorisme aan te pakken.

Zitten de Britten op deze wet te wachten?
Daar lijkt het niet op. Niet alleen op de inhoud van de wet is kritiek, ook op de sluier van geheimzinnigheid die eromheen hangt. Uit een peiling van burgerrechtenorganisatie Liberty onder ruim duizend Britten bleek dat 72 procent van de ondervraagden niets afweet van de plannen. Van degenen die wél op de hoogte zijn, moet 92 procent niets van de afluisterpraktijken hebben.

Liberty ziet de plannen het liefst zo snel mogelijk van tafel verdwijnen. "Met deze wet krijgen alle burgers een gedetailleerd profiel dat beschikbaar is voor honderden organisaties", zei directeur Bella Sankey in juni tegen The Guardian. "Dat betekent het einde van online privacy, een bedreiging van onze persoonlijke veiligheid en een lading nutteloze informatie voor juridische instanties."

Maar de wet komt er toch?
Dat zou goed kunnen. Een ruime meerderheid van het Britse Lagerhuis stemde vorige maand vóór de wet, met 444 parlementsleden voor en 69 tegen. Daarmee ligt de wet nu voor in het Hogerhuis. De regering - waar Theresa May vanaf morgen aan het roer staat - hoopt dat de wet eind dit jaar in werking kan treden.

Zes miljoen camera's

Ook zonder de 'afluisterwet' zijn de Britten koploper als het gaat om het in de gaten houden van hun burgers. Sinds de aanslagen in de Londense metro in 2005 - waarbij 52 mensen om het leven kwamen - is het aantal bewakingscamera's in Groot-Brittannië gigantisch gestegen. Op dit moment hangen er bijna zes miljoen camera's in het hele land, wat er voor zorgt dat een gemiddelde Brit zo'n 300 keer per dag wordt gefilmd. De cameradichtheid is daarmee groter dan in China, dat te boek staat als de grootste politiestaat ter wereld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden