Theoloog Hans Küng / 'Dezelfde inquisitie in een vromer jasje'

Theoloog Hans Kung, verketterd door Rome maar nog altijd populair bij het progressieve deel van het katholieke kerkvolk, was deze week in Rotterdam. Hij hield er deel een van zijn vertaalde memoires ten doop. ,,Laat de paus eerst in eigen huis de zaken op orde brengen voordat hij de wereld belerend toespreekt.'' Een gesprek.

Enigszins grimmig zegt hij: ,,De eerste duizend jaar haalde geen mens het in z'n hoofd voortdurend naar Rome te kijken of de paus het wel goed vond wat er lokaal gebeurde.'' Even verderop in het gesprek: ,,De rk kerk verkeert intern in een dermate grote crisis dat het zelfs conservatieve kardinalen te denken geeft.'' En: ,,Als de nieuwe paus een beetje wat voorstelt heeft hij geen derde concilie nodig, dan haalt-ie zelf de bezem door de kerk. Maar of dat ook zal gebeuren is de vraag. De reactionaire krachten binnen het Vaticaan zijn sterk.''

Emeritus hoogleraar Hans Kung, beroemdheid in theologenland, was deze week in Rotterdam. Daar hield hij woensdagmiddag deel een van zijn in het Nederlands vertaalde memoires ten doop. 'Bevochten vrijheid', luidt de titel van het boek. Hiermee duidt Kung op datgene wat van jongs af aan de kern van zijn veelbewogen leven heeft uitgemaakt: de strijd voor vrijheid van denken en doen, in de kerk en in de wereld. Zijn jeugdige afkeer van het nazisme komt in de memoires evenzeer aan bod als zijn latere strijd tegen het ondemocratisch centralisme van het Vaticaan.

Wat dit laatste betreft meent Kung: ,,In plaats van de wereld belerend toe te spreken zou de paus er beter aan doen eerst in eigen huis de zaken op orde te brengen. Zijn oproepen tot vrede en het mondiaal respecteren van mensenrechten zouden dan geloofwaardiger klinken. Nu discrimineert hij vrouwen en homoseksuelen, schoffeert hij theologen en laat hij weinig over van het conciliaire idee van de bisschoppelijke collegaliteit.''

Op zijn 74ste heeft Hans Kung nog niets van de veerkracht verloren waarmee hij veertig jaar geleden als theoloog internationale faam verwierf. Toen gold de Zwitser als degene die het rooms-katholieke geloof in gewone mensentaal wist uit te leggen aan een groot publiek. Daarnaast hielp hij mee de kerkleer bij de tijd te brengen. Als adviseur speelde Kung, met theologische coryfeeen als Rahner, Congar en Schillebeeckx, een belangrijke rol bij het sturen van het Tweede Vaticaans Concilie (1962-1965) in gematigd progressieve richting.

Terugkijkend: ,,Ik ben tot op de dag van vandaag blij, dankbaar en trots dat ik er bij mocht zijn.'' Al is het concilie uiteindelijk niet geworden wat hij er van verwacht had. ,,Een derde van de belangrijke zaken heeft men bewust laten liggen. De afschaffing van het verplichte priestercelibaat; het recht van gelovigen zelf te mogen beslissen over geboorteregeling, abortus en euthanasie; de vrouw in het ambt; erkenning van de ambten in de andere christelijke kerken en van het Avondmaal; het laten kiezen van de paus door de meer representatieve bisschoppensynodes in plaats van door het college van kardinalen.'' Daar is ook later niets mee gebeurd. Zeker niet door de huidige paus.

,,Van Johannes Paulus II hoefde je dat van het begin af aan niet te verwachten. Die heeft plenair op het conHcilie nauwelijks iets van belang gezegd. En als lid van de, in meerderheid progressieve, conciliecommissie die zich met de 'pil' bezighield, nam hij aan geen enkele zitting deel. In plaats daarvan stuurde hij achter de rug van zijn medeleden teksten naar het Vaticaan die vermoedelijk zijn gebruikt bij het voorbereiden van de encycliek HumaHnae Vitae (1968) tegen kunstmatige anticonceptie.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden