Theologie van 'bloed zien' blijft in

Evangelicalen hebben 'The Passion' in hun armen gesloten en willen met de omstreden film de blijde boodschap brengen. Het bisdom Roermond is enthousiast, de bisschop voorop. De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) gaat waarschijnlijk via een joods-christelijke kijkwijzer waarschuwen.

Evangelische kerken en gemeenten willen folderen bij het uitlopend filmpubliek, kopen kaartjes of huren hele bioscopen af om te gaan evangeliseren met 'The Passion of the Christ', die op 1 april in Nederland in première gaat. Joodse organisaties beschouwen Mel Gibsons film op z'n minst als riskant, doordat hij antisemitisme kan voeden. Maar in evangelische kringen laat men zich daar weinig aan gelegen liggen; de enige discussie is of 'The Passion' niet te bloederig is, met gegesel in Dolby Surround.

De PKN heeft nog niet gereageerd, maar, zegt Marieke den Hartog in het landelijk hoofdkantoor: ,,Als organisaties die aan ons gelieerd zijn, gaan evangeliseren met 'The Passion', dan is dat een groot probleem.''

Tijdens een christelijke conferentie over 'Israël', onlangs in Antwerpen, vroegen aanwezigen de PKN per brief om het Evangelisch Werkverband (EW, van predikanten uit de PKN) op het matje te roepen: dat dacht aan meedoen met The Passion-promotie om het geloof te verspreiden.

EW-voorman ds. Hans Eschbach weigert commentaar, maar op de EW-website blijkt hoezeer hij geroerd is door de film. Na de voorvertoning van 'The Passion' parkeerde hij de auto en bad, geraakt door 'de werkelijke pijn van Christus', om 'geloofsverdieping'. Hij rept met geen woord over antisemitisme.

Net als de vrijgemaakt-gereformeerde kerken, die uitpakken met een toelichting van evangelisatiemethoden bij de film (en z'n antisemitisme afdoen als iets voor 'halve zolen'), en het bisdom Roermond dat Limburgers ermee wil herkerstenen, lijkt het EW klaarom te evangeliseren.

Den Hartog, betrokken bij Kerk en Israël, kondigde tijdens de Vlaamse conferentie aan 'werk te maken' van het EW-voornemen, maar dat is er nog niet van gekomen. Ze verwacht wel 'absoluut' problemen als het EW echt gaat werven.

De film werkt als splijtzwam onder orthodox-protestanten. ,,De film is net zo erg als het middeleeuwse beeld van de joden'', zegt G. Cohen Stuart, die al decennia betrokken is bij de relatie tussen de kerk en Israël. ,,Ik vind dat als een Jood zegt dat iets antisemitisch is, dat wel zo zal zijn. Het is uit den boze om de film te gebruiken bij evangelisatieacties.'' Ook voorzitter De Vreugd van Christenen voor Israël zegt dat de film 'antisemitische gevoelens kan oproepen'. ,,Het gebruik voor evangelisatie wijs ik dan ook ten zeerste af. Ik betreur het dat sommige organisaties die ik een warm hart toedraag, er anders over denken.''

Na wat ze gehoord had vond Marieke den Hartog, die werkt aan een advies voor de PKN, de film minder antisemitisch dan verwacht, maar ze was ronduit geschokt over zoveel geweld. ,,God wil bloed zien, dat is de klassieke verzoeningsleer en daarom slaat de film zo aan onder evangelicalen. Ik vond het boek beter.''

Vrijwel zeker plaatst de PKN, als reactie op alle commotie over 'The Passion', een document op de website, recent opgesteld door Joodse en christelijke geleerden uit Boston. ,,Een uitstekend stuk'', zegt Den Hartog, ,,dat je óók als kijkwijzer voor andere passiespelen kunt gebruiken.'' De VPKB, de Belgische zusterkerk van de PKN, heeft volgens Den Hartog al besloten de kijkwijzer naar belanghebbenden rond te sturen.

In een opvallend eensgezinde verklaring hebben de twee grootste Duitse kerken en de Centrale Raad van de Joden gisteren gewaarschuwd voor een mogelijke opleving van antisemitisme door de film, die er net is gaan draaien. De Joodse voorman Paul Spiegel, kardinaal Karl Lehmann en bisschop Wolfgang Huber hekelen ook het overmatige geweld en ze vinden dat het leven van Jezus er te bekaaid van afkomt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden