Thema identiteit glibbert als een ongrijpbaar zeepje

Toneel
Funzone Mugmetdegoudentand

"Ik heb nou een paar dingen uitgeprobeerd, maar ik heb het idee dat ik het thema identiteit steeds net niet heb." Acteur Dick van den Toorn heeft op dat moment in de voorstelling 'Funzone' al de verveelde schnabbelacteur uitgehangen, in een jurk een meer dan overdreven melodramatische scène gespeeld, Joop van den Ende nagedaan en een stukje uit de afgelaste musical 'The Producers' ten beste gegeven waar hij eigenlijk in had moeten zitten. Maar helderder is het thema 'identiteit' er inderdaad niet echt op geworden.

En de acteurs van Mugmetdegoudentand waren aan het begin van de avond nog wel zo optimistisch begonnen. Met kaartjes in de hand en een gebeitelde glimlach als ware de voorstelling een televisieshow, legden de warme en vriendelijke Marcel Musters en de licht-hysterische Minou Bosua uit dat identiteit het thema van de avond zou worden. En ze deden alvast een voorzetje om elkaar te beschrijven en van een stickertje te voorzien.

Echt van een leien dakje loopt het vervolg niet, want de acteurs hebben allemaal een ander idee wat identiteit is en hoe ermee om te gaan. Minou wil weten wie ze is, zodat ze eraan kan werken. Marcel zegt liever gewoon te accepteren wie hij is, maar waait wel met elke mening mee.

Identiteit blijkt als thema echter zo ongrijpbaar als een zeepje en glibbert binnen de kortste keren onder de voorstelling vandaan. Want is identiteit nou wie je bent of wie je wil zijn, het beeld dat anderen van je hebben of toch iets tussen media, kiezer en politiek? Doordat de makers dat zelf niet weten, lijken ze met een stilistisch kanon op een mug te schieten en verwordt de voorstelling vooral een oppervlakkige en onnavolgbare ratatouille van rare scènes, stemmen op band, irrelevante conflictjes tussen acteurs, hysterische schreeuwbuien, malle pruiken en dansende fantasiewezens.

De enige heldere en fascinerende constante is de transgender zangeres Baby Dee die de voorstelling van muzikale omlijsting voorziet. Op haar ambigue en bonte verschijning is geen enkele logische identiteitssticker te plakken en ze lijkt daar maar wat tevreden mee. Elke poging om haar in een hokje in te delen kan rekenen op een afgemeten 'fuck you'. Maar Baby Dee's verschijning verschaft niet genoeg helderheid om redding te brengen in een voorstelling die zelf eigenlijk niet goed weet wie of wat zij wil zijn.

Robbert van Heuven

Nog te zien tot en met 30 maart 2013. www.mugmetdegoudentand.nl

Jazz
Stranger than Paranoia

Oud en nieuw liggen in jazz dicht bij elkaar. Veel vernieuwende muziek blijkt bij nader inzien nadrukkelijk te wortelen in de traditie, en vooral de vrije jazz uit de jaren zestig grijpt in belangrijke mate terug op de oorspronkelijke jazz.

Altsaxofonist Paul van Kemenade is de organisator van het festival Stranger Than Paranoia dat dit jaar de twintigste editie beleefde. Van Kemenade's trio met de Japanse pianiste Aki Takase en drummer Han Bennink legde precies die verbinding tussen oude en nieuwe jazz. Hier waren drie muzikanten aan het werk die hun klassiekers kennen en die kennis gebruiken om nieuwe wegen te vinden. Zeker dankzij de flegmatieke presentatie van Bennink oogt en klinkt wat zij gedrieën doen in eerste instantie argeloos, maar uiteindelijk is het jazz van de bovenste plank; avontuurlijk, swingend, intens en vitaal. Het rammelt en het rommelt en het leeft.

De Zweedse groep Tonbruket heeft op cd laten horen een eigenzinnige opvatting over jazz te koesteren. De viermansgroep schakelt met groot gemak van jazz over op rock of country met daarbij een belangrijke rol voor (slide)gitarist Johan Lindström. De verwachtingen die hun laatste cd 'Dig it to the end' had gewekt, werden live helaas niet waargemaakt. Het kwartet koos voor lang uitgesponnen, trage stukken die niet de trance bewerkstelligden die waarschijnlijk beoogd was. Daarvoor was de muziek live te voorspelbaar en vergat het viertal dat de eclectische afwisseling juist hun sterke punt is. Het ruige einde kwam te laat om de set te redden.

Grootste verrassing van Stranger Than Paranoia was het afsluitende Archie Shepp Duo. De gewezen voorman van de jazz-avant-garde in de jaren zestig die zich later tot de traditie bekeerde, saxofonist Archie Shepp, gaf dit jaar een rampzalig optreden op North Sea Jazz. In Tilburg kwam een geweldige revanche. Nooit eerder viel pianist Tom McClung op, maar in deze tweemansformatie bleek hij een formidabele pianist. En Shepp zelf was weer eens bij de pinken, was een flirt én een stormram. Het leek alsof hij het zelf ook niet helemaal had verwacht, maar het beste kwam uit beiden boven. Ongelofelijk.

Mischa Andriessen
Musical

Soul Sister - Simply the best TEC entertainment

Is het een Tina Turner Tribute of een musical over haar leven? Het laatste halfuur van de Londense West End show 'Soul Sister' is in ieder geval een concert. We nemen een kijkje bij een optreden 'in 1985'. Turners haren zijn ontploft, haar mini-jurk glittert en we horen stevige rock-evergreens: 'I can't stand the rain', 'What's love got to do with it', 'Addicted to love' en natuurlijk 'Simply the best'. De live band speelt stevig en steeds harder. Uiteindelijk krijgt Emi Wokoma, die Tina Turner speelt, de tweeduizend bezoekers in het World Forum (Den Haag) op de been. Het publiek klapt mee, tientallen Turnerfans filmen de act en 'Simply the best' wordt luidkeels meegezongen.

Dit laatste deel heeft veel energie. Een hele prestatie voor Wokoma, die twee en een half uur lang op het toneel staat en powernummer na powernummer zingt. Toch overtuigt de voorstelling als geheel niet. De show vertelt namelijk nogal kabbelend in een en-toen-en-toen-constructie met korte scènes (en veel muziek) de geschiedenis van Tina Turner. Te beginnen bij de ontmoeting eind jaren vijftig met haar ontdekker en latere echtgenoot Ike, tot haar scheiding en het begin van haar solocarrière in 1985. Gebrek aan drama kun je Tina's leven niet verwijten, maar co-bedenkers/regisseurs Pete Brooks en John Miller zijn er niet in geslaagd om daar een dramatisch en spannend opgebouwd verhaal van te maken. De eerste scène met spanning komt pas na 45 minuten. Daarin draait het om ruzie met Ike die vreemdgaat en dominant is. De enige scriptontwikkeling is de escalatie van hun relatie, waarbij Ike steeds vaker Tina emotioneel en lichamelijk mishandelt - en parallel daaraan de ontwikkeling van Tina van afhankelijk meisje tot de zelfbewuste vrouw die bij hem weg durft te gaan.

Het decor is simpel: een toneelbreed projectiescherm met daarop knullige videoquotes van (de geacteerde) Tina. En er worden telkens nieuwsberichten geprojecteerd uit de periodes waarin de scènes spelen (Rosa Parks, Martin Luther King-speech). Leuk bedacht, maar inhoudelijk wordt er niets mee gedaan, waardoor het een los dingetje blijft.

Brengt Emi Wokoma Tina Turner tot leven? Ja en nee. Ja, ze heeft de energie; een gespierd lijf en een stem met stormkracht die diep en donker klinkt. Nee, ze is veel zwaarder gebouwd dan Tina en haar geluid klinkt niet zo rauw en raspend als de Queen of Rock zelf. Dat is niet erg. Het is een theaterinterpretatie - overigens niet geautoriseerd door Turner - en geen imitatie-act.

Het probleem is het gebrek aan een voelbare noodzaak om dit verhaal te vertellen. 'Soul sister' is meer een vehikel om zoveel mogelijk Turnersongs te laten passeren.

Bianca Bartels

De voorstelling uit Londen is t/m 6 januari in Nederland (World Forum) www.soulsister-musical.nl

Familievoorstelling
'Woef Side Story' Het Ro Theater

Marina, de blonde Afghaanse windhond van hoge komaf en Toto, haar stoere politiehond in opleiding, stelen natuurlijk de show in 'Woef Side Story'. Maar minstens zo leuk zijn de nuffige Yorkshire Terriër Swiffer met haar dure Strasshalsband, de rafelige Vullis met zijn schorre blaf die tegen elk paaltje aanpiest of de 'teef met kloten' Kora Pimpelmees.

De titel zegt het al, de voorstelling verwijst naar 'West Side Story', de beroemde musicalvertaling van het Romeo en Julia-verhaal. Marina en Toto zijn stapelverliefd maar de een leeft in een wereld van chique dogshows en kapsalons en de ander is een straathond met foute vrienden die uit een vuilnisbak eten.

Na 'Lang en Gelukkig', 'Snorro' en 'Moord in de Kerststal' voldoet ook deze familievoorstelling van het Ro Theater aan de verwachtingen. Het is weer een uitbundige show vol kitsch, muziek, komische acts, verkleedpartijen, kwinkslagen en woordgrappen met een ironische ondertoon. In de herkenbare stijl van schrijvers Don Duyns en Arjan Ederveen, regisseur Pieter Kramer en vormgever Niek Kortekaas, die een goed op elkaar ingespeeld team vormen.

Pretentieloos plezier, technisch perfect is uitgevoerd. Bijzonder zijn de hondenkostuums en de bijbehorende motoriek van de spelers. Met hun bovenlijf steken zij boven het dierenlijf uit waardoor het lijkt alsof zij paardrijden op hun hond. Elise Schaap draagt hetzelfde wapperende kapsel als haar Afghaanse windhond Marina en Sinan Eroglu houdt met zijn gespierde armen de opgefokte politiehond Toto in bedwang. Terwijl een hooggehakte Alex Klaasen zijn hondje Swiffer als een bezem over de vloer laat glijden.

Drie vlooien, Jo, To en Ko, lopen als een running gag door de voorstelling. Hun kostuums zijn nog mooier dan die van de honden. Rokkostuums met vier mouwen aan de lange jas, waarvan de sleep de vorm heeft van het achterlijf van een vlo. Het springerige trio jongleert met vier armen, maakt muziek en fungeert als driekoppige verteller, met veel gevoel voor spanning en sensatie. "Een romantisch drama met heel veel kwijl en suiker", vinden ze. Zelf stoten ze het liefst zo snel mogelijk door naar de meer bloederige gedeeltes van de show. Net als in 'West Side Story' komt het tot een gevecht op leven en dood tussen de hondenbendes, waarbij de twee geliefden bijna het leven laten. Maar de dameshond is in de tussentijd allang gedekt door haar trouwe dier, met een serie schattige knuffelpuppies als resultaat. Zoals het slotlied luidt: 'All you need is blaf!'

Anita Twaalfhoven

Tournee t/m 22/3. Info: www.rotheater.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden