Theepotje

Andrea Bosman schrijft elke week over ons vermaak, in de breedste zin van het woord. Reacties naar andreabosman@trouw.nl

Het was zondagochtend en we gingen naar het Van Abbemuseum in Eindhoven. Het was grauw, koud en stormachtig, er was een aanslag gepleegd. Ik had zin om iets moois te zien.

Toen ik vijftien was ging ik uit mezelf naar het Van Abbemuseum, meestal zonder ouders. Die waren in onze ogen burgerlijk en daar kon je je, dachten wij, tegen afzetten door met moeilijke kunst te dwepen. Met een vriendin ging ik op zondagmiddagen naar openingen, we liepen dan rond tussen kunstenaars en kunstminnaars en dronken gratis rode wijn - die werd toen nog gewoon aan kinderen uitgedeeld. We hadden geluk, zonder dat we het toen beseften, want in die jaren was Rudi Fuchs er directeur. En dus maakte ik er kennis met Georg Baselitz en diens omgekeerde doeken, we leerden er Jan Dibbets, Daniël Buren, Jannis Kounellis, Lüpertz, Immendorf en vele anderen kennen. We gingen eens naar een discussie met Ian Wilson, de Amerikaanse conceptuele kunstenaar die sinds 1968 alleen nog maar 'gesproken kunstwerken' maakte. Het was een duizelingwekkend vreemde avond, herinner ik me, waar hij zinnen uitsprak als: ''the unknown is known to be unknown ..."

Maar afijn, we gingen dus naar het Van Abbe terwijl ik eigenlijk was afgeschrikt door de aankondiging van wat er te zien was. Ik had een dejá vu: de hoeveelste keer was het dat ik op de site van het museum keek, niet goed begreep wat er te zien zou zijn en het dus maar liet zitten? Er was een expositie getiteld: 'Bekentenissen van de Imperfecte. 1848 - 1989 - vandaag'. Ik las: "De tentoonstelling is geen historisch overzicht van kunst, maar een dwarsdoorsnede van de moderne cultuur die laat zien dat kunst en vormgeving alle facetten van het leven raakten."

Het ging over ijkpunten en revoluties, architecturale interventies. Grote woorden, nergens houvast. Maar ik besloot toch te gaan kijken, geheel onbevangen, net als toen.

In het museum namen we de verkeerde route en belandden als eerste in een film van Wendelien van Oldenborgh over Het Karregat in Eindhoven, typisch architectuurexperiment uit de jaren zeventig: een groot gemeenschapscentrum zonder muren waar de supermarkt, sportfaciliteiten, een concertpodium, een school en een gezondheidscentrum gewoon door elkaar heenliepen. Intrigerende terugblik door de gebruikers van toen, maar we wilden rondlopen. We ontdekten dat we elders hadden moeten beginnen, bij John Ruskin, de Britse kunstcriticus en sociaal hervormer uit de negentiende eeuw voor wie kunst niet een perfecte maar een natuurgetrouwe imitatie van de werkelijkheid moest zijn, las ik. Van hem kwam de titel van de expositie. In 1873, zo las ik ook, legde hij met een groep studenten (onder wie latere beroemdheden als Oscar Wilde) een weg aan in de buurt van Oxford bij wijze van kunsteducatieproject: ook kunstenaars moeten zich inzetten voor het algemeen belang.

We liepen verder, langs een soepele robotarm die thee schonk, een aandoenlijke video over een mijnwerker die superworstelaar was geworden, een mobiele kaasmakersunit. Een zaal verder prachtige roestbruine figuren. Kunstenaar Renzo Martens liet in Congo plantagemedewerkers van Unilever zelfportretten in hout maken, die vervolgens in Brabant door meester-patissiers 'geprint' werden in chocola. De beelden verspreidden een zoetige geur. Al krijgen de kunstenaars geld voor hun werk, zo stelt Martens: de grootste 'winst' blijft daar waar de kunst getoond wordt. Ongemak dus. Dit las ik allemaal. Dat ik zoveel moest lezen voordat ik wist wat ik zag vond ik lastig.

We eindigden in de museumwinkel. Ik werd er getroffen door een piepklein donker aardenwerken theepotje, getiteld 'After Ford 151'. Er was er maar één. Er hoorde een houten doos bij. Het potje had iets kwetsbaars én iets duisters. Ik kon het niet weerstaan. De medewerkster van de winkel had geen informatie over het potje. Die zouden ze me nog achterna mailen. Dat de titel verwijst naar de jaartelling in 'Brave New World' van Aldous Huxley, daar was ik al snel achter. Maar wie heeft het gemaakt en waarom?

Ik wacht nog op antwoord.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden