Thee- en koffiekransjes werden sherrykransjes

Nog niet eens een halve eeuw geleden was de alcoholische scheiding tussen de seksen op sommige feestjes nog absoluut: mannen zaten aan de borrel, vrouwen lepelden ondertussen een advocaatje naar binnen. Dames namen een drankje. Het échte drinken was voorbehouden aan de heren. "Jenever wordt aan dames nimmer gepresenteerd", waarschuwde Amy Groskamp-ten Have niet voor niets in haar etiquettebijbel 'Hoe hoort het eigenlijk?'.

Australische wetenschappers publiceerden deze week een onderzoek waarin ze gegevens van vier miljoen mensen uit 68 verschillende internationale onderzoeken met elkaar vergeleken. Hun conclusie: een eeuw geleden dronken mannen minstens twee keer zoveel als vrouwen. Bij de jongste drinkers zijn nauwelijks verschillen te zien tussen de twee seksen.

De drankbestrijdingsorganisaties, die in de loop van de negentiende eeuw opkwamen, stelden de vrouw met de kinderen nog vooral voor als slachtoffer van de alcohol. In hun propaganda-uitingen hingen echtgenotes aan de armen van hun man om hem te smeken niet de gang naar de kroeg te maken. Of ze beschermden bij thuiskomst van de uitgaander het kroost tegen zijn kwade dronk. "Hoeveel blijft er over voor vrouw en kinderen", zette de Nederlandsche Vereeniging tot Afschaffing van Alcoholhoudende Dranken boven een affiche waarop een man voor een tapperij annex slijterij het laatste geld uit zijn zakken haalt.

Minder problematische drinkers kwamen nog met veel weg.

Dronkenschap van een man was, als de misdragingen niet al te erg de spuigaten uitliepen, snel vergeten. Een vrouw die zichzelf verloor, nadat ze te diep in het glaasje had gekeken, kon daar de status van sociale paria aan overhouden. Stevig innemen door "het zwakke geslacht" werd ook vrij gemakkelijk op één lijn gesteld met losse zeden. En anders was zij die kon "drinken als een kerel" niet helemaal vrouwelijk.

Een deel van die scheidslijnen verviel met de tweede feministische golf. Vrouwen eisten meer dan voorheen hun plaats op, ook met drankinname. Tegelijkertijd had de toegenomen welvaart de alcohol van de feestjes en horeca naar de beslotenheid van de alledaagse huiskamer gehaald. Tussen 1950 en 1975 verdrievoudigde het gebruik in Nederland. Doordeweekse thee- en koffiekransjes werden sherrykransjes. Op veel plekken kwam al heel vroeg de fles op tafel. Een tijd lang gold de sterke drank uit Spanje als een fijn afslankmiddel: het sherrydieet was in. Het bedrijfsleven probeerde het alcoholgebruik door vrouwen nog verder op te stuwen door de introductie en promotie van speciaal op hen gerichte (meestal zoete) drankjes.

De problemen bleven niet uit. Al was een kwart eeuw geleden nog slechts een op de vier probleemdrinkers die zich meldden voor professionele hulp vrouw. Het vermoeden bestond dat die in de regel vaker dronk in stilte, misschien ook slimmer was in het verbergen van een verslaving.

Overheidscampagnes tegen alcoholmisbruik richtten zich inmiddels ook meer op vrouwen. Midden jaren negentig kwam een spotje op de buis waarin wijn een vrouw steeds giecheliger, luidruchtiger en 'lolliger' maakt. Uiteindelijk besluit iedereen uit haar gezelschap op te stappen. De boodschap: 'Drank maakt meer kapot dan je lief is.'

Bij ook rond die tijd verspreide posters bleef onduidelijk of de vrouw slachtoffer was van alcoholgebruik van anderen of zichzelf dupeerde. 'Bloody Mary' stond er onder een met een jongedame met een bloedneus. Die met een meisje met door tranen uitgelopen make-up en het bijschrift 'Champagne brut' werd snel teruggetrokken. Minister Els Borst (volksgezondheid) wilde voorkomen dat de diplomatieke en handelsrelaties met Frankrijk door het op jongeren gerichte anti-alcoholoffensief een knauw zouden krijgen. "En wij willen de doelstelling van de campagne niet laten vertroebelen door een discussie over de poster."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden