theater

Je zou het afgelopen seizoen een verloren theaterjaar kunnen noemen. Het aanbod was uitermate mager, zeker in de grote zalen en bij de grote gezelschappen. Daar werd het afgelopen jaar nauwelijks belangwekkend theater gemaakt, noch producties getoond die theater als een in deze tijd noodzakelijke kunstvorm op de kaart zetten.

De malaise van het afgelopen seizoen is te verklaren door een combinatie van bezuinigingen en economische crisis. Op 1 januari ging het nieuwe kunstenplan van voormalig VVD-staatssecretaris Zijlstra in met grote gevolgen voor de theaterwereld. De klappen vielen vooral bij de kleine groepen in de kleinere zalen. De grote stadsgezelschappen zoals het Nationale Toneel en Toneelgroep Amsterdam bleven relatief gespaard. Ook de bezoekerscijfers in de theaters dalen al een tijd, al geldt die daling vooral voor de grote musicalproducties en het commerciële aanbod. Het publiek voor gesubsidieerd theater blijkt een stuk trouwer.

Toch leidde een en ander tot voorzichtigheid bij de gezelschappen. Een marketingwijsheid is dat het publiek vooral geïnteresseerd is in wat het al kent, dus stroomden de podia het afgelopen jaar over van de boek- en filmbewerkingen, zoals 'Het stenen bruidsbed' (Nationale Toneel), 'Misdaad en Straf' (Noord Nederlands Toneel) en 'Na de repetitie/In Ongenade' (Toneelgroep Amsterdam). Verder waren Ibsen, Tsjechov en de Oude Grieken populair. Waarom die boeken, films en dat ijzeren repertoire nog relevant zouden zijn, werd vaak minder duidelijk.

De verrassingen waren vooral buiten de grote zalen en vaak buiten het theater te vinden. In de kleine zaal bevestigden Sadettin Kirmiziyüz en Eric de Vroedt hun positie als twee van de interessantste theatermakers. Beiden maakten een indrukwekkende, persoonlijke productie over de relatie tot hun familie. Kirmiziyüz maakte met 'Somedaymyprincewill.com' een ontroerend portret van zijn zus en De Vroedt rekende in het slotdeel van zijn tiendelige reeks 'MightySociety' overdonderend af met zijn niet zo kunstminnende vader. Het indrukwekkendst was dat ze die persoonlijke verhalen voor het publiek relevant wisten te maken door ze te koppelen aan grotere thema's als culturele identiteit en globalisering.

Opvallend was het aantal voorstellingen dat zich buiten het theater afspeelde. Het Rotterdamse theatercollectief Wunderbaum bouwt de komende vier jaar aan een nieuwe samenleving op het dak van een Rotterdams gebouw. De openingsvoorstelling 'De komst van Xia' waarin een groepje filosofen op dat nog lege dak de onmogelijke discussie aangaat of je een samenleving opnieuw kan beginnen was alvast veelbelovend. Theatergroepen Dood Paard en De Warme Winkel kweekten in een paar maanden tijd hun eigen decor voor de voorstelling 'Paradijs': een enorme tuin waarin de acteurs zich afvragen of het ooit nog goed komt tussen de mens en de natuur. De voorstelling werd gemaakt in het wegbezuinigde Theaterinstituut waar nu tomatenplantjes in de boekenkasten stonden. In het mooie 'Pleinvrees' van Lotte van den Berg volgde de toeschouwer een eenzame man die op een stadsplein zoekt naar contact waarbij de voorbijgangers figuranten werden in de voorstelling.

Mooi om te zien hoe theatermakers in het kleinere circuit proberen zowel binnen als buiten het theater uit te zoeken wat de maatschappelijke relevantie van hun kunstvorm zou kunnen zijn nu het draagvlak voor hun werk de afgelopen jaren politiek en maatschappelijk leek af te kalven. Hopelijk sluiten de grote gezelschappen zich na de zomer bij die belangrijke zoektocht aan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden