theater

AMSTERDAM - “Wat is kunst?”, vraagt Arjan Ederveen in de rol van Muze aan het zwijgende publiek. “Hallo! Ik stel een vraag ja,” valt hij geïrriteerd uit als een antwoord uit blijft. Ter stimulans toont hij een serie dia's: “Oordeel niet, maar kijk. Wel gewoon door blijven ademen.” Op zoek naar de essentie van kunst verkoopt de Muze zijn ziel aan de duivel in 'Fly Away', een 'echte kunstrevue'.

“Passengers for flight GL 7084...”, klinkt het door de luidsprekers in de hal van het Nieuwe de la Mar theater in Amsterdam. Daarop controleren stewardessen routineus de tassen van het publiek dat zich richting zaal begeeft. Een doek voor het podium laat het interieur van een vliegtuig zien en in de zaal is het 'air-conditioned' kil. Vanuit een geschilderd deurtje in het doek springt gezagvoerder Ederveen te voorschijn: “We proudly present 'Fly away'!” “Vlieg met ons mee, geen gek idee”, zingdanst de bemanning dat de passagiers in de zaal mee zal voeren naar een schemergebied tussen leven en dood.

Eenmaal aangekomen in deze mythische wereld biedt een incheckbalie toegang tot de poort naar de hemel, die een bureaucratische ambtenarenmolen blijkt te zijn. Personages als De Dood, Amor, De Muze, Vrouwe Justitia, Adam en Eva, Vrouw Holle en Alice in Wonderland komen daar bijeen in verwarrende vergaderingen. De andere poort biedt toegang tot de hel, een hysterisch aandoend glamour-hotel waar plastic glimlachende paartjes in gala innig dansen. Een verwijzing naar de lege wereld van de 'soaps' en de 'sterren' in de roddelbladen en, daartegenover, de bureaucratische subsidiemolen van het gevestigde theatercircuit?

In een duizelingwekkende collage van korte scènes passeren alle mogelijke stijlen en verwijzingen de revue. Rode draad is Ederveen zelf, die in de rol van Muze - ofwel Hoofd Kunstzaken - op zoek is naar de essentie van kunst. Waar ligt de grens tussen kunst en commercie, kunst en amusement, echt en onecht? Tijdens een surprise-party voor God komt de zoektocht van de Muze in de hemel tot een uitbarsting. In een wanstaltige striptease-act met leer en olie probeert Ederveen “als kunstenaar uiting te geven aan zijn diepst verborgen fantasie”. Maar God - een mooie vervreemdende rol van acteur Aat Nederlof - vindt het maar niets. Dan daalt de Muze af in de hel en bekeert zich tot de duivel. We zien een mummie in een solarium-graf. Eenmaal ontdaan van haar bindsels maakt schilderes Ans Markus in een sexy zwart lakkostuum haar toneeldebuut in de rol van Duivel. De kunstenaar verwordt tot een blasé figuur: “Alleen uit leed wordt kunst geboren.”

Vormgever Rieks Swarte pakte uit met een verrassende hoeveelheid decorwisselingen. In ijltempo maakt een bordkartonnen huiskamer plaats voor sprookjesachtige taferelen. Een levensgrote kleurplaat wisselt een buitenverblijf met zwembad af en het toneelbeeld eindigt met de veren pracht van de Folies Bergère voor de grande finale. 'Fly Away' laveert van John Lanting naar het Werktheater, van musical naar magisch realisme en van diepzinnig gepeins naar platte grappen. Maar voor alles is de revue een grote hilarische parodie, waarin het publiek regelmatig op het verkeerde been wordt gezet.

Als je van Ederveens humor houdt, van programma's als 'Creatief met kurk', 'Borreltijd' en '30 minuten' dan is 'Fly away' een wervelend feest van herkenning. In zijn opzet om de revue nieuw leven in te blazen is Ederveen zeker geslaagd. En een van de leukste uitspraken was wel: “Kunst komt van kunnen, want als het van willen kwam heette het wunst!”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden