theater

EINDHOVEN - Twee mannen in een Argentijnse cel: Valentin, opgepakt wegens lidmaatschap van een stadsguerrilla-groep, en Molina, wegens ontucht met minderjarige jongens. Twee extreme karakters die tijdens hun gedwongen samenzijn van enkele weken in een kleine, benauwde en stinkende ruimte een proces van zelf-verwerkelijking doormaken dat over de bodem van hun ziel en de onze schraapt.

Dat is de kracht van de roman van Manuel Puig 'El beso de la Mujer Araña' uit 1976, de climaxjaren van guerilla en dictatuur op het Zuid-Amerikaanse continent. Zijn eigen toneelbewerking is in de jaren tachtig ook op het Nederlandse toneel te zien geweest en nu door Barber van de Pol opnieuw vertaald voor Het Zuidelijk Toneel als 'De Kus van de Spinvrouw'. (Al mag 'spinnevrouw' niet meer van de spelling, 'spinvrouw' doet me aan 'wasvrouw' denken en dat is niet de bedoeling. Was 'Vrouw Spin' niet beter geweest?).

Niemand kan natuurlijk naar een toneelvoorstelling kijken zonder voortdurend de beelden te zien, als hij die gezien heeft, van de onvergetelijk mooie verfilming van het verhaal door Hector Babenco.

Maar goed, nu is de toneelversie de komende tijd te zien in de regie van de grand old lady van het Vlaamse theater, Dora van der Groen. Jan Versweyveld ontwierp voor op het toneel een lange smalle ruimte over de hele breedte, afgescheiden van de rest van het speelvlak door kleurloos tentdoek, waarachter je de onderkant ziet van metalen stellages. Tijdens de voorstelling dringen de anonieme geluiden door van staal op staal, van verre stemgeluiden. Een storend contrast met de abstractie van het decor is het quasi-realistische getuttel met pannetjes, een comfoortje en etenswaren waarmee Molina in de weer is om zijn door de geheime politie mishandelde celgenoot op de been te houden. Want waar gaat het om?

Valentin, een prachtige rol van Johan van Assche, behoort tot het marxistisch gestaalde kader van de guerilla-beweging. Hij is bereid te sterven voor de revolutie, en wacht de verschrikkingen af terwijl hij zijn valkiteratuur bestudeert. De zorgzaamheid van Molina irriteert hem. Molina, gespeeld door Steven van Watermeulen, is voor een Noordeuropees publiek een verpletterend voorbeeld van Zuidamerikaans 'machismo'. Hij is een vrouw zegt hij: wat hij wil is een echte man die hem neemt en voor wie hij kan zorgen. Maar omdat 'echte mannen' nu eenmaal een vrouw zoeken en niet een man die zegt een vrouw te zijn, moet hij jongens kopen en zich vernederen.

Om de tijd te doden, vertelt Molina aan Valentin de scenario's na van drakerige films vol valse romantiek. Molina's leven is volstrekt dubbel, maar die dubbelheid weet hij ook praktisch aan te wenden: alle lekkernijen die zijn cel worden binnengebracht komen niet van zijn moeder, zoals hij tegen Valentin zegt, maar van de gevangenisdirecteur in ruil voor informatie die Molina bij Valentin moet lospeuteren. Intussen verbiedt hij Valentin ook maar iets over zijn guerrilla-groep te vertellen.

Zo groeien de twee mannen op een ontroerende manier naar elkaar toe. Valentin leert van Molina zijn emoties niet achter zijn marxistisch pantser weg te houden en komt in een prachtige apotheose tot het tonen van tederheid. Molina leert van Valentin waardigheid en te zijn wie hij is. Als hij door de autoriteiten vrij wordt gelaten, vraagt hij Valentin het telefoonnummer dat hij moet bellen. In die laatste scènes komt Van Watermeulen goed op hoogte: het afscheid van de twee mannen en de hartverscheurende afloop van het verhaal worden met een soberheid verteld die te lang op zich liet wachten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden