theater

T/m 29/11 in het Vervolgtheater aan het Vrijthof, Maastricht, 20.30 uur. Volgend seizoen tournee.

Bovendien: als je dan toch van Reve theater wilt maken, waarom dan met die doorgekookte 'Avonden', en niet zijn veel meeslepender 'Bezorgde Ouders'? Scenarioschrijver/regisseur Léon van der Sanden en zijn Maastrichtse theaterensemble 'Het Vervolg' weten die aanvankelijke aarzeling al in het eerste kwartier van hun voorstelling weg te nemen.

Ook op de planken is Frits van Egters een snoeverd, een pestkop en bovenal een dwingeland. Maar wat voor één. Erik de Visser laat hem van begin tot einde smachten en tieren, hij verliest Frits geen moment uit z'n greep, zijn Frits krijgt soms trekjes van Richard III. Ontspannen is Frits nooit: met akelig gerechte rug prikt hij z'n (onzichtbare) aardappelen, paraat voor de volgende aanval. Zelfs als hij quasi-ontspannen moppen vertelt, houdt De Visser zichzelf en Frits in de wurggreep. Niet met de armen nonchalant over elkaar, maar gekruist tegen de borst, de vingers in de oksels geklemd, de twee duimen als juist gevuurde lopen loodrecht omhoog.

Zo subtiel en door de wol geverfd De Visser zijn Frits vormgeeft (met lappen aan rateltekst), zo naadloos sluiten de overige Vervolgers daar bij aan. Met Frits' moeder van Mieneke Bakker krijg je subiet te doen, je zou haar willen toeschreeuwen: “Geef 'm nou es een knal voor z'n eigengereide kop”. Hans Trentelman zit oorverdovend vader te zijn, de ogen als van een verdronkene diagonaal omhoog in het niets starend. Flip Filz schittert in vier dubbelrollen, met als triomf de stotterende Maurits, die met Frits overlegt hoe jongetjes in het bos gewurgd dienen te worden.

De wintervertelling voltrekt zich in één decor van Herbert Janse (kolenkit, hysterisch strak opgemaakt jongensbed met verzonken poten, schuifdeuren met glas-in-lood). Alle scènes lopen daarin door elkaar heen, in elkaar over. Een bezoek elders wordt afgelegd door een kwartslag te draaien of twee stappen te verzetten, en toch blijft meteen duidelijk waar Frits op dat moment is en tegen wie hij praat.

In een soortgelijke transparantie laat Van der Sanden Frits zowel in eerste als in derde persoon spreken, en steeds blijft helder waar monoloog eindigt en dialoog begint, of andersom. Er is streng en bezield aan de theatrale 'Avonden' gewerkt - dat is zichtbaar en werpt z'n vruchten af.

Ver voor de pauze is het De-Avonden-kennen-we-nou-wel-gevoel al weggeëbd. Jazeker, Frits van Egters' tijd staat stil, maar het is een andere tijd dan een naoorlogse vol spruitjeslucht of die van gebakken spek. Niet alleen Frits zelf, ook z'n vrienden en ouders zijn in de Vervolg-enscenering in een Tsjechov-tijd beland. Het maakt niet meer uit waar het wachten op is, of Frits nou samen met z'n drie zusters naar Moskou verlangt of dat hij z'n vader eindelijk eens opbiecht dat hij intrieste klote-ouders bezit. Het is een kwestie van wachten op verlossing en genade, op hoop, tegen de klippen op, met ginds misschien ook nog wat liefde.

Dat Reve een vooruitziende blik heeft, was al eerder bekend, maar dat hij soms de waarheid in pacht heeft mag ook weleens in de krant. Volksschrijver, noemt hij zich al jaar en dag, en als de toeschouwers in het Maastrichtse Vervolg-theater een afspiegeling van Reves lezers zijn, dan is hij wis en waarachtig 's lands volksschrijver. Het huidige theaterpubliek bestaat voornamelijk uit dertigers en veertigers, maar het volk dat naar 'De Avonden' was toegestroomd was én oud én jong én middelbaar én hoog opgeleid én huisvrouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden