theater

Amphitheater Amsterdam t/m 20-1; toernee in seizoen '96-'97.

Of de tekst ook somber gespeeld moet worden, waagt regisseur Jeroen van den Berg, artistiek leider van Het Oranjehotel, te betwijfelen. Daar kan ik hem geen ongelijk in geven. Jaren geleden zag ik van Studio Peer eens een versie voor kinderen (!), onder de titel 'Raam zonder uitzicht', en die was ondanks de schrijnende ondertoon buitengewoon geestig.

Van den Berg gaat in zijn regie nog een stap verder. Hij leidt de aandacht juist weg van de uitzichtloze situatie in het stuk door de tekst als een absurdistisch woordenspel te benaderen en zo de daarin besloten humor ruim baan te geven. Hij vat, met andere woorden, 'Eindspel' op als spel om te spelen, als toneelspel. Zo laat hij Hamm teksten als 'Het duurt niet lang meer' geruststellend richting publiek zeggen.

Het publiek wordt nadrukkelijk in het complot betrokken. Als Hamm wordt opgereden - zijn rolstoel is hier een doorgezakte crapaud op een plateau op wieltjes - en van zijn stoflaken is ontdaan, gaat deze ons vriendelijk toegrijnzend uitvoerig zijn rode blindenbrilletje schoonwrijven. Zo nu en dan laat hij duidelijk merken zich zeer op zijn gemak te voelen in zijn rol van potentaat door zijn verlamde benen lekker nonchalant over elkaar heen te slaan. En de slaafse Clov die zich, kennelijk om ook wat te hebben, behalve een rechterarm in het gips heel opzichtig een stijf linkerbeen heeft aangemeten, vergist zich zonder blozen door opeens heel soepel met het verkeerde been de trap af te dalen, als hij net door de hoge ramen de situatie buiten heeft bekeken.

De mise-en-scène rijmt met Clovs kruiselingse handicaps. Ter weerszijden van Hamm staan twee lege vuilnisbakken, terwijl in het halfduister op het achtertoneel twee acteurs figureren als de ouders Nagg (links) en Nell (rechts), die daarvóór verondersteld worden juist in de rechter- respectievelijk linkerbak te zitten. Het is een aardige dubbelknipoog naar de bekende kijkersintroductie links-van-mij-voor-u-rechts.

Jeroen van den Berg heeft 'Eindspel' gemaakt met twee derdejaars studenten van de Theaterschool Amsterdam, Ad Knippels en Dimme Treurniet (waarom toch wordt zo vaak, ook hier weer, verzuimd een rolverdeling aan te geven, zodat het publiek moet gissen wie welke acteur is, terwijl het bovendien een gebrek aan respect voor de betrokken acteurs lijkt). Hoewel het niet de eerste keer is dat 'Eindspel' de betekenis van een toneelspel krijgt opgelegd - de tekst geeft daar zeker aanleiding toe, zoals bijvoorbeeld Discordia ruim tien jaar geleden met grote precisie aantoonde - is Van den Berg erin geslaagd er een ontspannen komedie van te maken.

Knippels en Treurniet spelen hun rollen met een prettig gebrek aan franje, alleen naar mijn smaak iets te vlak. Het door Van den Berg verlangde naturel behoeft wat meer kleur en nuance, maar mogelijk moet het tweetal daar nog in groeien. Jammer vind ik wel dat Van den Berg 'Eindspel' uitsluitend vanuit het perspectief van een 'toneel'spel heeft geregisseerd. Een metaforische laag, die de voorstelling boven die van het amusante incident had kunnen uittillen, heb ik althans niet kunnen ontdekken. Maar misschien was dat ook niet de bedoeling.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden