theater

HAARLEM - De tango is de dans van de gepassioneerdheid en het sterven. De laatste tango moet dan wel haast de uiterste verbeelding zijn van deze extreme gemoedstoestanden. En dat is inderdaad wat je kunt zeggen van 'Een laatste tango', de derde voorstelling die Het Zuidelijk Toneel en de Toneelschuur in Haarlem samen uitbrengen, na 'Splendid's' in 1994 en 'Lucifer' eerder dit jaar.

Acteur Steven van Watermeulen, hier optredend als regisseur, vond zijn inspiratie in Bertolucci's befaamde film 'Last tango in Paris'. Samen met dramaturg Bart Van den Eynde husselde hij plaats, tijd en handeling van het filmscript (door Martin Bril vertaald) dooreen. Het realistische en in de volgorde der gebeurtenissen vertelde filmverhaal (deze informatie haal ik uit het programma, want als ik al de film in 1972 heb gezien, herinner ik me daar te weinig van) wordt in de toneelbewerking een onwerkelijk verslag van een intieme relatie, een fantasie van de hartstocht.

Dat was niet zo slecht bedacht. Immers, in de film kijken we zonder gêne naar de intiemste momenten uit de levens van anderen, omdat de camera die het leven registreert en manipuleert, het voyeurisme van onze schouders heeft afgenomen. Op het toneel lever je als acteur je direct uit aan de blik van de toeschouwers. Woede, verdriet, hartstocht en afkeer zijn, gespeeld of niet, aanwezig in de ruimte die de acteurs en de toeschouwers delen. Het wordt dan nog wat heftiger wanneer je - zoals Johan van Assche in de rol van de oudere man Paul die treurt om de dood van zijn vrouw, en een heftige seksuele relatie heeft in een leeg appartement met de jonge seksbom Jeanne (Camilla Siegertsz) - dat in je blootje moet verbeelden.

Een tweede en fraaie vervreemding van de filmische werkelijkheid is, dat de cineast Tom met wie Jeanne ook een relatie heeft (Rob Das), voortdurend aanwezig is. In de scènes tussen Jeanne en Paul kijkt hij toe, en als toeschouwer kun je als het ware via hem kijken. De vierde aanwezige is Pauls gestorven vrouw Rosa (Katelijne Verbeke). Zij is zijn verleden, en voortdurend in zijn gesprekken met Jeanne van de partij.

Een derde vervreemding: de handeling, hoe onwerkelijk ook en zich afspelend in de fantasie, wordt getoond in hard, wit licht uit tl-buizen boven de speelvloer en onder de stoelen van de toeschouwers, die in carré rond de spelers zitten. Dit ontwerp (van Marcel Schmalgemeijer) schept een klinische, afstandelijke sfeer, die ook wel een beetje rust in de tent brengt. Dat nam niet weg dat je in de heftige verkrachtingsscène aan het slot de toeschouwers veelal met gekruiste armen en benen zag toekijken, zoekend naar wat extra bescherming. Daarin herken ik wel het artistieke beleid van Het Zuidelijk Toneel: de toeschouwers van toneel - soms wat hardhandig en met een vleugje provocatie - betrekken bij wat de makers ervan bezighoudt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden