theater

T/m 28-5 in o.a. Eindhoven (15-4), Apeldoorn (21-4), Amsterdam 26/29-4).

Waarmee ik niet gezegd wil hebben dat je het na een keer Noren wel gezien hebt. Integendeel. Noren weet zijn psychologische bevindingen in even gloedvolle als realistische dialogen op te tekenen. Elke keer verbaas ik me erover hoe tijdloos zijn schrijfstijl is.

In 'Bobby Fischer', dat donderdag in Nederlandse premiere ging bij Het Nationale Toneel in Den Haag, confronteert Noren ons met een ouderpaar met twee volwassen kinderen. De dochter is alcoholiste en de zoon heeft lang verbleven in een psychiatrische inrichting, waar men het er maar niet over eens kon worden of hij leed aan jeugdschizofrenie, autisme of wat al niet.

De ouders leven naast elkaar. Letterlijk. De vader heeft een aparte kamer en wil zijn vrouw 'niet meer kennen, in de bijbelse betekenis', zoals zij dat netjes verwoordt.

Als de voorstelling begint, zien en horen we alleen de moeder. Blijkbaar komen ze gevieren juist terug van een toneelvoorstelling over ook al een gezinsdrama - O'Neill's 'A long day's journey into night', denk ik. Zij is dominant, kwebbelziek, met geen haartje op de verkeerde plaats. Mooi maar erg hard gespeeld door Anne-Wil Blankers, is zij het toonbeeld van de moeder die haar carriere als actrice heeft moeten opofferen, vindt ze zelf, voor haar kinderen, en die niet in staat is anderen warmte te geven.

Hoewel er in het laatste bedrijf wel iets van haar gevoelens op tafel komt en Blankers nog even wat zachtheid in het karakter van deze vrouw weet te suggereren, verandert dit beeld niet echt. Dat is jammer. De in wezen toch onoplosbare schuldkwestie krijgt een zo wel erg eenduidige richting, ook omdat de vaderfiguur als gebruikelijk een tamelijk slap persoon is, die zich liefst afzijdig houdt. Bram van der Vlugt weet hem wel enige nuance te geven als een steile en onhandig schutterende man, die heel resoluut en hard wordt als iemand, zijn vrouw of zoon, om een tikkeltje lij

felijke tederheid vraagt.

Het lijkt of de ouders alle schuld dragen van de ellende en de kinderen louter slachtoffer zijn. Een wat naieve benadering, dunkt me, waar het om volwassen mensen gaat.

'Bobby Fischer is alive' mag dan niet tot de toppers van Norens werk behoren, knap geschreven is het wel met soms zo scherp door elkaar gesneden dialogen dat de spelers nu en dan zichtbaar moeite hebben deze als door-elkaar-gepraat te laten klinken. Noren is een bij uitstek talig auteur die weinig ongezegd laat. Als de onderhuidse humor echter niet voldoende door de spelers wordt opgepikt, dreigt de voorstelling enkele malen ondergedompeld te worden in overdramatisering.

Wordt de apotheose te duidelijk voorbereid om te kunnen schokken, geraffineerd is een scene waar de dochter het heeft over de verjaardag van een 'zij' die morgen zes zou zijn geworden. Wij, de toeschouwers, realiseren ons onmiddellijk dat zij een dochtertje moet hebben gehad. De ouders, die beter moesten weten, blijven echter 'wie', 'wie' vragen. Will van Kralingen geeft de himmelhoch jauchzende zum Tode betrubte labiliteit van de dochter een aandoenlijk elan.

In een fraai strakblauw decor van Rien Bekkers, dat naar het nachtelijk donker verwijst en de ochtend in het laatste bedrijf van een ontnuchterend koud licht voorziet, is 'Bobby Fischer' een aangenaam traditionele voorstelling, waar regisseur Albert Lubbers het vooral heeft gezocht in subtiele details. Als de dochter midden in de nacht, om een gesprek met haar vader te forceren, een kandelaar aansteekt, knijpt zij, onbewust, een kaars weer uit. Een mooie visuele verstoring.

Dat brengt me op een kleine, maar brandende vraag. Karst Woudstra heeft met dit stuk weer van een mooie, gevoelige vertaling voorzien. Maar waarom wordt een geldbedrag van 45 000 kronen, wat het stuk opeens buitenlands plaatst, niet in harde guldens vertaald!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden