theater

Antwerpen 30-1/1-2, Kortrijk 4-2, Brugge 6-2, Tongeren 9-2, Palermo 13/15-2, Parijs 12/15-3, Marseille 9+10-4, Berlijn 14/18-5.

De vormgeving is typerend voor het werk van de Vlaamse beeldend kunstenaar/theatermaker Jan Lauwers. Soberheid en schoonheid zijn daarin onlosmakelijk met elkaar verbonden. Achteraf blijkt het beginbeeld tevens een subtiele verwijzing naar de diepere betekenis van de titel van de voorstelling: 'Snakesong/Le Désir'. De overrompelende aanblik bevredigt moeiteloos ons verlangen naar schoonheid, dat later, als voeten door de patronen vegen en de kristalsnoeren losse stukjes glas blijken, verdwijnt als herinnering. Een sublieme herinnering, in Lauwers' terminologie, die bepaald symbolisch mag heten voor de vluchtigheid van theater.

Met 'Snakesong/Le Désir' sluiten Lauwers en zijn Needcompany 'The Snakesong Trilogy' af. In de trilogie staan de begrippen eros en thanatos, ofwel de liefde en de dood, centraal. Het gaat Lauwers om het eeuwige spanningsveld tussen seks en geweld, macht en erotiek, liefde en dood, schoonheid en voyeurisme. Putte hij daartoe in 'Le Voyeur' ('94) uit materiaal van Alberto Moravia en schreef hij voor 'Le Pouvoir' ('95) zelf een tekst op het 'Leda'-motief, voor 'Le Désir' gebruikt hij tekstfragmenten van drie negentiende-eeuwse schrijvers. Een eigen tekst fungeert daarbij als raamvertelling.

Personages uit de eerdere delen komen in 'Le Désir' terug. Belangrijkste tegenspelers zijn de Professor (Mil Seghers) en de (Koningin-)Moeder (Viviane De Muynck). Hij zit op een kleine verhoging rechtsvoor, haar plek is de grote centrale tafel. Hun dialoog, waarin duidelijk wordt dat hij haar heeft vermoord - lees: de ratio heeft de emotionaliteit om zeep gebracht - heeft door de onderlinge afstand een koele heftigheid. Dat werkt sterker dan een rechtstreekse confrontatie.

Tussen en om hen heen cirkelen de actrices Ina Geerts en Carlotta Sagna in soms ongemerkt wisselende rollen. Fragmenten uit 'Les chants de Maldoror' van Comte de Lautréamont, 'A rebours' van Joris-Karl Huysmans en 'Salomé' van Oscar Wilde worden als afzonderlijke toneelstukje aangekondigd, maar zijn zodanig in het geheel geweven, dat ze ver boven de illustratie uitstijgen. Ze scherpen het gevoel voor obsessionele vormen van Het Kwaad, De Decadentie.

Jan Lauwers maakt het zijn publiek niet gemakkelijk. Tekst, beeld en spel zijn verre van eenduidig, zuigen het publiek niet mee in een onontkoombare handeling. 'Snakesong/Le Désir' heeft nog sterker dan de voorgaande delen de vorm en het effect van een collage, die aan een duistere wereld refereert, maar op lichtzinnige wijze en met behulp van voortdurende tegenkanten. De betrokkenheid van het ene moment wordt het volgende ogenblik gerelativeerd. Wordt schoonheid als hoogste genot voorgesteld, even later blijkt het een dodelijk cliché.

“I still have one line”, zegt Carlotta Sagna, wanneer zij als Salomé in vervoering een liefdesverklaring aan mond en hoofd van de professor afsteekt en door de andere actrices, verveeld inmiddels, wordt gestopt. Mooiste beeld uit de voorstelling is de enscenering van een citaat uit Huysmans' 'A rebours'. Terwijl Ina Geerts onbewogen en monotoon verhaalt van de man die een schildpad belegt met edelstenen tot dit levende kunstwerk aan de last ervan bezwijkt - de kunst-natuurvariant op de moord van ratio op gevoel -, bouwt Carlotta Sagna met precieuze gebaren een toren van glaswerk en -platen, asymmetrisch maar tot aan het eind van de voorstelling nog net in balans.

'Le Désir' is een - zintuigelijk en intellectueel - even intrigerende als verwarrende ervaring. Het lijkt of Lauwers zijn kunstenaarschap ter discussie stelt in een wereld waarin cultuur en natuur elkaars tegenstander lijken te zijn geworden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden