theater

ZAANDAM - Sinds jaar en dag is Theatergroep Hollandia de grote stimulator van het 'locatie-toneel'. Vaak speelt dit zich af in gebouwen die aan het eind van hun leven zijn gekomen.

Zo'n plek is het voormalige gebouw van de Volksbond aan de oostzijde van Zaandam. Het werd gekozen voor het eerste van vier projecten van Noordpunt Zuidpunt. Dit is een serie kleine producties waarin het gezelschap aan (jonge) regisseurs en beginnende acteurs de gelegenheid geeft naar eigen inzicht een voorstelling te maken. Het is een soort 'werkplaats', maar dan binnen Hollandia en in Hollandia-stijl met in elk jaargetijde de onafscheidelijke stapels paardenharen dekens tegen de optrekkende kou, en de hoop dat gloedvol theater ook het lijf van de toeschouwer warm houdt.

Noordpunt Zuidpunt gaat al zijn vierde jaar in; dit seizoen bijt Kees Roorda het spits af met 'Tomorrowland', een gedramatiseerd document over jongeren, gemaakt op basis van interviews die Roorda in een coffeeshop met dezelfde naam had met bezoekers. Dat waren Arabische jongens, maar in de bewerking van Roorda en Cecile Brommer spelen Hollandse acteurs (Paul Disbergen, Jos Hulst en Hugo Konings) en een Hollandse actrice (Carola Arons). Roorda zegt daarover: “Ik heb geen zin in aapjes kijken en ik wil de jongens die ik heb ontmoet verromantiseren noch sparen. Bovendien zijn de thema's niet etnisch gebonden maar universeel, zoals ze dat correct noemen geloof ik.”

Intrigerend woord, dat 'correct'. Bedoelt Roorda dat de thema's van de voorstelling inderdaad universeel zijn, of dat het (politiek) correct is om ze zo te noemen? De jongemannen in 'Tomorrowland' dromen van een prachtig huis, van niet hoeven werken, van trouwen met een mooie vrouw. Ze zitten gevangen en staren veel door de ramen naar buiten. Hun gevangenis is het web van werkloosheid, drank en drugs, én de voorschriften van de Koran en de plicht tenminste vijf keer per week te gaan bidden in de moskee. De 'fundamenteel', zoals hij zich noemt, uit zijn afkeer van homo's, maar heeft wel kort daarvoor een ander heftig omhelsd. Met hun naakte bovenlijven en onberispelijk vallende zwarte kamgaren pantalons stralen ze een uitdagend zelfbewustzijn uit waar de kwetsbaarheid flinterdun onder zit. Tot vervelens toe herhalen ze de zin: 'Als ik zeg dat dit een colafles is en het is een sinasfles, dan is het een colafles'. Het meisje leeft in een volstrekt van de jongens afgesloten wereld, met een eigen taal en een eigen radeloosheid. De enige keer dat zij 'contact' heeft, is wanneer zij zwijgend door een van de jongens wordt genomen.

Universeel zijn de thema's van 'Tomorrowland' naar mijn gevoel slechts op het vage niveau van het algemeen-menselijke; in de getoonde uitwerking is de 'aapjes-factor' toch wel sterk aanwezig. En juist daarin faalt Roorda, ondanks zijn evident integere aanpak, alsnog: de personages worden geen mensen maar blijven abstracties van een (Arabische) jongerencultuur aan de verstoten kant van de samenleving. Het mohammedaans gezang van Najib Cherradi blijft strikt illustratief, evenals de scheef opgehangen, moedeloosheid uitstralende lichtbakken met witte TL-buizen van vormgever Marcel Schmalgemeijer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden