Theater

Zelfs Hillary Clinton moest toegeven dat Trump soms grappig overkomt

LEONIE BREEBAART

Wat is dat toch met populisten, dat je ze zo moeilijk serieus kunt nemen? Achteraf is het onvoorstelbaar, maar zelfs Hitler werd onderschat; met zijn pompeuze retoriek maakte hij zich bij intellectuelen van zijn tijd zo belachelijk, dat ze niet doorhadden hoe snel zijn macht onder het volk groeide. Donald Trump is hopelijk een minder zwaar geval, maar zeker is wel dat ook hij op serieuzere mensen vaak eerder overkomt als komisch dan als gevaarlijk. Dat moest zelfs Hillary Clinton toegeven, nadat ze in het laatste tv-debat had opgesomd hoe vaak the Donald een door hem verloren verkiezing ongeldig had verklaard. "Het is grappig", besloot Clinton de waslijst met gevallen, "maar het is ook diep verontrustend."

Om te begrijpen wat Trump dan precies grappig maakt, ging ik te rade bij John Cleese, die niet alleen bekend is van zijn sketches in Monty Python en van de tv-serie Fawlty Towers, maar die er ook een interessante theorie over humor op na houdt: de Dunning-Kruger-theorie. De twee Amerikanen naar wie de theorie is genoemd, meenden in 1999 ontdekt te hebben dat slimmeriken vaak sceptischer zijn over hun eigen kunnen dan domoren. Echt domme mensen, ontdekten zij, hebben vaak niet door hoe dom ze zijn. En dat is grappig. Een voorbeeld is de John Cleese-creatie Basil Fawlty. Dat de hotelier zijn gasten beledigde was vooral zo komisch omdat hij zelf niet leek te begrijpen wat hij aanrichtte. De theorie verklaart ook het komisch effect van Trump. De presidentskandidaat zondigt tegen alle ongeschreven regels van het politieke fatsoen, maar lijkt dat zelf maar half te begrijpen. Als het cabaret was, zou het echt heel grappig zijn.

Maar dat is het niet, en daarom blijf je maar piekeren over de vraag hoe zoveel Amerikanen een kandidaat kunnen steunen die vooral kwaliteiten lijkt te bezitten als komiek. Hoe kon Donald Trump zo ver komen ondanks zijn leugens, zijn wilde plannen om een muur te bouwen aan de grens met Mexico (hoe hoog dan?), zijn idiote belofte Hillary Clinton op te sluiten als hij aan de macht komt (echt?), zijn halve en hele dreigementen naar alles wat de boze witte man ergert: hispanics, moslims, boze vrouwen?

Op de een of andere manier moeten zijn pogingen van politiek een farce te maken zijn geloofwaardigheid hebben vergroot.

En dat is misschien niet zo vreemd als het lijkt. Tenslotte speelt Hillary Clinton in de ogen van Joe the plumber ook voortdurend komedie, alleen geeft ze het nimmer toe. Dus Hillary komt op voor vrouwen? Ja, voor vrouwen in China misschien, maar zolang hun Amerikaanse seksegenoten daar niets aan hebben, zolang zij hun banen en die van hun man naar China zien verdwijnen, zolang wordt het moeilijk Clintons serieus bedoelde woorden serieus te nemen. Dus Hillary begrijpt wat de gewone Amerikaan bezighoudt? Dan moet ze eens in een achterstandsbuurt komen wonen! Inderdaad, dat doet Donald Trump ook niet, maar die geeft tenminste toe dat hij schatrijk is en dat het spel keihard gespeeld wordt.

Politiek als een grote farce. En the Donald draait er niet omheen. Tegen de als hypocriet ervaren Clinton steekt hij af als een toonbeeld van authenticiteit.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden