Opinie

Theatermarathon: de eerste dag begin je al met deadline-energie

'Onder mannen', waarvan hij net een doorloop heeft gezien, zou ook weleens op de lijst kunnen komen: ,,De hoofdredactie van het Nieuwsblad van het Noorden moest over de streep getrokken worden, maar de kunstredactie was meteen enthousiast en het staat er prachtig in die kantoortuin, hoe huiveringwekkend het stuk ook is. En ze gaan hem nog harder maken.''

Op zomaar een avond in februari een goedgevulde aula in het Groninger Crematorium en twee sprekers naast de doodkist die hun geamuseerde gehoor op teksten vergasten als: 'Verdwenen was je in een wenk / tot groot verdriet van je man Henk'. Prettig dat er op die plek 'ns wat losser met de dood werd omgesprongen, vindt een vrouw bij de onvermijdelijke koffie met cake na afloop van 'Een sprookje over de dood'. Gemiddelde leeftijd van het publiek die avond: rond de zestig.

Vijf weken later een aardig volle bak bij de double-bill 'U.S. Amok', een fragmentatievoorstelling door leerlingen van de Maastrichtse Toneelschool en 'Verst(r)o(o)ïcijnsd' van verteller Ludo Hoogmartens. Het door de laatste tijdens zijn autobiografische solo aangeboden pintje bier - 'glazen boterhammen', zegt hij - wordt vrolijk aanvaard. Gemiddelde leeftijd deze avond: begin twintig.

Alledrie voorstellingen zijn deel van MF2000 (Machinefabriek 2000), de theatermarathon waarmee Koos Terpstra zich deze maanden als nieuw artistiek leider van Noord Nederlands Toneel presenteert, en bij alledrie is de verpakking luchtig.

Hoezo dan toen ouderen en nu jongeren? Het onderwerp? Ach meneer de staatssecretaris, soms kan een antwoord zo banaal zijn als dat van de studente naast mij: ,,Mijn vriendin kent iemand die meespeelt, zodoende.''

MF2000 is net over de helft en heeft het plezier in theater een stevige injectie gegeven, zoveel wordt wel duidelijk als je er een paar keer rondloopt. Dat geldt voor alle betrokkenen. Voor de makers zelf, die in geen tijd een voorstelling moeten produceren, voor het publiek dat zich met kennelijk genoegen laat binnenlokken en vaak nog niet eerder binnen de muren van het NNT is gezien, maar ook voor de werkers achter de schermen, die alle zeilen moeten bijzetten om de organisatie soepel te laten verlopen.

,,Een hele klus'', zegt de een, ,,elke twee weken moet er toch een nieuwe voorstelling worden uitgebracht, maar het is ontzettend leuk en bevredigend, omdat je steeds snel resultaat ziet.'' ,,Heerlijk zoveel leven in het gebouw,'' zegt een ander, ,,zoveel enthousiaste theatermakers bij elkaar is heel inspirerend.''

De dag na de double-bill struikel je in De Machinefabriek, het huistheater van NNT, over groepjes jongeren die in gangen, kleedkamers en kantoren workshops doen onder leiding van de Maastrichter toneelstudenten. 's Avonds zullen zij de voorstelling bijwonen.

Zo genereer je een dialoog tussen makers, spelers en publiek, verklaart later Terpstra de opzet. Zo halverwege heeft hij een prima gevoel over het project: ,,Als we iets in korte tijd willen doen, weten we nu hoe dat moet. Het loopt als een trein, het bedrijf kan het aan, alleen de publiciteit heeft het 't zwaarst. Die moet in feite telkens het hele traject opnieuw opstarten. Daar moeten we goed naar kijken, of dat niet een te grote aanslag is geweest.'' Dat er mede door een gerichte acquisitie veel nieuwe en erg diverse publieksgroepen binnen zijn komen wandelen stemt hem hoopvol: ,,De kunst is wel om ze vast te houden. Er zijn heel veel enthousiaste reacties. Na afloop blijven we ook steeds behoorlijk hangen om met het publiek te praten.''

Eén voorstelling ging wegens persoonlijke omstandigheden niet door, van de rest is de kwaliteit hoger dan verwacht. Volgens plan kan een aantal op repertoire gehouden worden. De door cabaretiers gespeelde 'Wachten op Godot' wordt volgend seizoen teruggehaald, het theatrale punkconcert 'Killing' zeker en 'Een sprookje over de dood' krijgt een crematoriumtournee: ,,Heel bizar,'' grinnikt Terpstra.

Eerder, tijdens een repetitie in een opslagruimte, terwijl een technicus draden trekt, iemand verstrooid met een pak melk langswandelt, een ander om een stereo-installatie komt vragen en snoeiharde muziek uit de theaterzaal dendert, klinken de teksten nog vrij ingehouden. Maar de machomentaliteit van twee kantoorpikken, die een misselijk experiment met een dove typiste uithalen, doet m'n nekharen recht overeind staan. Om beurten nemen de makers bij elkaars dialogen de regie over. Als Geert Lageveen een zinnetje doventaal probeert, stelt Margôt Ros nuchter: ,,Dat zou ik nog even op internet nakijken.''

In één week hebben ze het script van de Amerikaanse film 'In the Company of Men' fiks bewerkt en naar Groningse situaties omgezet, en in drie dagen uit het hoofd geleerd. Eng, zo'n korte productietijd? ,,Het voordeel is, je maakt veel sneller keuzes,'' zegt Frank Lammers. ,,De energie is heel groot. Je begint de eerste dag al met deadline-energie,'' zegt Lageveen. ,,Het leuke is zelfs,'' zegt Terpstra, ,,dat de zenuwen van een première weg zijn. Daar heb je geen tijd voor.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden