The Passion kan in Amsterdam Zuidoost op een warm onthaal rekenen

Voorgangster Cynthia Ricardo van de Crusaders preekt en zingt.Beeld Jean-Pierre Jans

In Amsterdam Zuidoost zijn 150 kerken. Ze zien in de komst van 'The Passion', donderdag, het tv-evenement rond het lijdensverhaal van Jezus, een ideale mogelijkheid zich te presenteren.

'Vader, wilt u met de mensen zijn die onderweg zijn naar hier', bidt Renaud Hendrik vlak nadat hij deze zondag om exact 11 uur het handjevol Crusaders heeft verwelkomd. Hij weet dat er nog meer gelovigen komen. De dertig stoelen in het kale zaaltje van multicultureel centrum Ala-Kondre in Amsterdam Zuidoost worden langzaam bezet. De pastor van deze week, Irino Marchena, arriveert uit Dordrecht met vrouw en zoontje, jonge vrouwen lopen binnen, de enige grijze dame wordt hartelijk begroet, een moeder parkeert de kinderwagen van haar peuter tegen de muur.

Dat de dienst al is begonnen, maakt niet uit. Moeiteloos vallen ze in bij zangeres Julissa Martina, begeleid door een zanger, een gitarist en Renaud Hendrik op de djembe. De muziek is tamelijk monotoon maar ook doordat die is versterkt, heel uitnodigend: de mensen staan, ze wiegen mee, handen gaan omhoog, ogen dicht. Drie kwartier aan een stuk wordt de liefde van God bezongen, voorgangster Cynthia Ricardo zingt daarna nog een kwartier. Zij vertaalt ook de preek. Die is in het papiamento - het hoofdkwartier van de Crusaders zit in Chicago, maar deze geloofsgemeenschap is ook sterk op de Antillen, de eilanden waar ook de meeste Amsterdamse leden hun wortels hebben.

De voorgangster van de Crusaders Amsterdam heeft eerder al gezegd blij te zijn dat 'The Passion' in Zuidoost neerstrijkt. "Iedereen in Nederland krijgt de gelegenheid te zien dat Zuidoost bezig is met God, dat het geloof hier leeft, dat we een relatie hebben met God", zegt de zzp'ster in de bankwereld die in de herfst een theologische opleiding gaat volgen in Amerika.

Collega's vallen haar bij. Henry Anan, pastor in de Engelstalige Intercessory House Ministry, heeft zelf nog nooit naar het spektakel op tv gekeken. Maar de dominee weet wel wat het is, en zegt: "In Amsterdam is de Gay Pride, waar veel mensen op afkomen. Met The Passion is er ook iets christelijks, dat vind ik mooi."

Haas

"We zijn enorm positief", meldt Dick Westerhof, voorganger in God's Embassy, een gemeente met ongeveer 350 kerkgangers. "Nu wordt breder bekend gemaakt dat Pasen niet alleen draait om de haas en om de eieren, maar om de weg die Jezus heeft afgelegd, en om wat Hij voor ons heeft gedaan."

Op de bijeenkomst die KRO-NCRV en EO altijd voorafgaand aan The Passion houden, was de animo in Amsterdam Zuidoost enorm - medewerkers hadden op andere plekken nog nooit zoveel enthousiasme meegemaakt. In de loop van de maanden zijn wel mensen afgevallen. In vergaderen over de activiteiten voor en na de processie met het kruis en de muzikale vertelling had niet iedereen zin. "De participatie is vaak passief", omschrijft Cynthia Ricardo dit proces. Uiteindelijk doen 26 kerken mee met de voorbereidingen. Ze zetten hun deuren open, leveren mensen voor het dragen van het kruis bij de omgang, ze organiseren een afterparty. Samen hebben ze een magazine gemaakt, waarin ze het thema 'Ik zie jou' toelichten en zichzelf voorstellen.

Want de kerken ervaren het als een buitenkans om aan de rest van Nederland te laten zien hoe rijk dit Amsterdamse, multiculturele stadsdeel is aan geloofsgemeenschappen. Ook voor de ontwerpers van de buitenwijk was dit een verrassing, vertelt Jan de Jonge, gepensioneerd schooldirecteur en oud-raadslid voor het CDA. Bij de bouw van de Bijlmer, ruim vijftig jaar geleden, kwam er een hervormde kerk, een gereformeerde en een katholieke.

Maar de nieuwe bewoners - uit allerlei windstreken, nu zijn het er tegen de 90.000 met 130 nationaliteiten - namen hun eigen kerken mee. Dat werd, zegt De Jonge, door stadsbestuurders totaal over het hoofd gezien. Toen de ongekend groene wijk begin jaren negentig werd gerenoveerd, was 'het bestaan van kerken niet aan de orde'.

De Jonge telde destijds 48 kerkgenootschappen. En nu zijn het er circa 150. De Jonge heeft er veel van binnen gezien. Op zondag gaat hij naar zijn eigen protestantse kerk, aansluitend zit hij vaak bij één van de vele andere. Al jaren loopt hij met geïnteresseerden een kerkenpad langs een aantal kerken. Ook donderdag voorafgaand aan The Passion is er 's middags gelegenheid de wandeling te maken.

De kerken hebben, althans aan de oppervlakte, veel met elkaar gemeen. Ze hebben vrijwel zonder uitzondering Engelstalige namen (veel churches, ministries, gospels). Met het oog op de vele Afrikanen, Amerikanen en Aziaten is de voertaal vaak Engels. Het publiek is overwegend zwart, of een mix van kleuren. Er zijn veel dopen en huwelijken, want de gelovigen zijn vaak jong.

En de kerken zijn over het algemeen evangelisch, de nadruk ligt op een persoonlijke relatie met God. Niet zelden worden mensen bevangen door de geest, ze komen naar voren om te getuigen van hun geloof. De diensten duren uren, erna is er vaak eten - kerkgang is óók een sociaal evenement en een ontmoetingsplek voor mensen die nieuw zijn in het land.

Bovengemiddeld vaak worden de gemeenschappen geleid door een echtpaar. Dick en Arleen Westerhof bijvoorbeeld, zijn de voorgangers in God's Embassy, een 'supergemixte' kerk met zo'n 16 nationaliteiten. Hoe de rolverdeling is tussen man en vrouw, is volgens Dick Westerhof erg afhankelijk van hoe God de gaven heeft verdeeld, maar bij hem en Arleen is het 'heel erg gelijkwaardig', ze spreken beiden af en toe.

God's Embassy heeft een eigen gebouw, aan de rand van Zuidoost. Voor de Crusaders van Cynthia Ricardo is dat nog toekomstmuziek. "Dit is goed voor nu", zegt ze over het buurtcentrum, waar tegelijk met de kerkdienst koranles is voor Somaliërs. "We zien uit naar een andere plek, waar we meer vrijheid hebben. Nu zijn we gebonden aan tijd, begrijpelijk, maar als we iets buiten de geplande uren willen doen, moeten we altijd vragen of het kan." De Incessory House Ministry van pastor Anan komt samen in de aula van een school en heeft soortgelijke problemen, naast een pittige huur.

Continu in gebruik

Het kan anders, beter en slechter. De Jonge begint zijn wandeling bij de Nieuwe Stad, één van het handjevol 'kerkverzamelgebouwen' dat Zuidoost inmiddels rijk is. Zo'n kerkcentrum is het thuis voor verschillende kerkgenootschappen, soms wel meer dan tien, en is zeker op zondag continu in gebruik. Hoe veelkleurig Zuidoost is, is te zien bij het gebouw van de Jehova's Getuigen. Dat biedt ook ruimte aan de 'Amsterdam Twi', Ghanese Jehova's getuigen die in hun eigen taal, Twi, worden aangesproken.

Op een van de duurste plekken, aan de Bijlmerdreef, zit Evangeliegemeente De Deur. "Geen idee hoe ze dat voor elkaar krijgen", zegt De Jonge vanachter het stuur van zijn auto; vanwege een opkomende griep is hij vandaag liever niet buiten. De Evangelische Broedergemeente komt bijeen in een smetteloos witte, sober ingerichte kerkzaal.

Dit zijn goede voorbeelden, zegt De Jonge, maar hij verhaalt ook van samenkomsten in een café, die niet door konden gaan als er een bruiloft was, maar waarvoor de dominee wel een oplossing vond: met een touringcar naar Rotterdam. Of de gelovigen die twee huizen huurden, een muur doorbraken en zo ruimte vonden voor hun al te lawaaierige diensten. Of het gezelschap dat zoveel muziek maakte dat De Jonge ze 'de God-is-doof-kerk' noemt.

Veel daarvan is verleden tijd. Maar de tocht per auto gaat ook langs een oude, bouwvallige parkeergarage waaronder de Pentecost Assembly vrijwel dagelijks een bijeenkomst heeft. Geen ramen, wel graffiti op de muren. Doordat de oude parkeergarages plaats hebben gemaakt voor nieuwe, onder de grond, is deze pinkstergemeente nu een van de laatste die zo is behuisd. Op een steenworp afstand zit in een keurig gebouwtje alweer een andere pinkstergemeente.

Aparte kerk

Met al die verschillende kerken weerspreekt Zuidoost dat het typisch autochtoon-protestants is om bij wijze van spreken voor elke Nederlander een aparte kerk te hebben. Dat is in deze Amsterdamse wijk dus net zo. Maar er is wel verschil, zegt voorganger Dick Westerhof, zelf van gereformeerd-synodale komaf. "In protestantse kringen is er vaak een splitsing op basis van verschillende theologische doctrines. In evangelische kerken is dat eigenlijk niet zo. Daar is het de persoonlijkheid van de leider, zijn stijl, zijn kleur of zijn houding die de start is voor een nieuwe gemeente."

En er is de roeping, van God. Dat overkwam Westerhof en zijn vrouw, dat gebeurde bij Cynthia Ricardo, die vier jaar geleden begon met Crusaders Amsterdam. "Ik ben heel bewogen, maar ik vond het ook heel eng een nieuwe kerk te beginnen", zegt de voorgangster. "Er is misschien wildgroei, maar er is ook een bepaalde roeping, en een doel. Dat maakt dat je je onderscheidt. Dat wordt je niet altijd in dank afgenomen, er zijn mensen die zeggen: dit moet zo, en zo, en dat doen wij dan niet. Wij zijn niet beter dan anderen, maar we kunnen nu wel weer andere mensen bereiken en zo het geloof verspreiden."

Ook donderdag, bij The Passion, staan leden van haar kerk klaar voor mensen die 'Jezus willen leren kennen, die een bemoedigend woord nodig hebben, of een luisterend oor'. Ze nodigt kerkleden uit hun buren en vrienden mee te nemen naar de afterparty's. Er zijn er twee, een van de gemeente en een van de kerken. Dat komt door 'een stukje miscommunicatie', zegt Ricardo. "Eén was beter geweest, maar dit is ook prima. Ik stuur een link mee in onze groepsapp. En Julissa gaat zingen. Amen."

CU-RAADSLID ALS DISCIPEL

Ongeveer de helft van de rollen in The Passion wordt bezet door mensen uit Zuidoost. Don Ceder is er één van. De advocaat die vorige week werd gekozen tot raadslid voor de ChristenUnie woont nu weliswaar op IJburg, een andere wijk van Amsterdam, maar hij is geboren en getogen in Zuidoost. Don Ceder is in The Passion discipel. De uitzending is donderdagavond vanaf 20.35 uur op NPO 1.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden