'The Mikado' / De Reisopera treft bull's-eye

De reisopera treft bull's-eye met een hilarische 'The Mikado' van Gilbert en Sullivan. Gijs de Lange levert puntgave regie af.

Het is op en top Engels. Het is grappig en lollig en het is pure camp. Het is Gilbert en Sullivan en het is wat het is. Meer moet je er niet van willen maken. Dit heeft Gijs de Lange, die bij de Nationale Reisopera debuteert als operaregisseur, gelukkig goed begrepen. Zaterdagavond schotelde hij Gilbert en Sullivans bekendste light opera 'The Mikado' in Enschede voor aan een gretig, schaterend en open doekjes-gevend publiek dat met volle teugen genoot van de lol en de kolder in het absurde verhaal dat zich afspeelt in een bordkartonnen nep-Japan.

Het was even de vraag of deze perfecte tongue-in-cheek-humor zich naar het Nederlandse toneel liet vertalen; of de parodie op de Britse samenleving van eind 19de eeuw hier wel op de lachspieren zou werken. Op een sporadische uitvoering na is het werk van Gilbert en Sullivan in Nederland amper uitgevoerd, in tegenstelling tot de operettes van hun Franse brother-in-arms Jacques Offenbach. Met dirigent Mark Shanahan die met het Orkest van het Oosten van Gilbert en Sullivan-wanten weet, met De Lange's puntgave regie, met voortreffelijke Britse zangers/acteurs en met een perfect getimede boventiteling groeide de voorstelling in Enschede uit tot een theatraal-hilarisch en muzikaal schot in de roos. Of beter: bull's-eye!

Componist Arthur Sullivan (1842-1900) en tekstschrijver William Schwenck Gilbert (1836-1911) groeiden in de tweede helft van de 19de eeuw uit tot topfiguren van de Londense muzikale amusementsindustrie. De namen van componist en librettist raakten zo met elkaar verstrengeld dat ze nog steeds door het leven gaan als een niet los te koppelen eenheid: Gilbert en Sullivan.

Hun grootste succes behaalden ze in 1885 met 'The Mikado or the Town of Titipu' (aangekondigd als an entirely new and original Japanese opera in two acts) en geldt in Groot-Brittannië nog steeds als dé volksopera bij uitstek. Iedereen kan er wel wat uit zingen, al was het maar het hilarische 'Three little maids from school are we', gezongen door de Japanse schoolmeisjes Yum-Yum, Pitti-Sing en Peep-Bo. Maar alle nummers staan op een hoog niveau en er is niks te merken van de artistieke crisis waar Sullivan vlak vóór 'The Mikado' doorheen ging. Een crisis die breed werd uitgemeten in de prachtige film 'Topsy-Turvy' (1999) van Mike Leigh.

Gilberts teksten zitten vol dubbelzinnig- en snedigheden; hij is de ultieme Sinterklaas-dichter. Geen woord zo onmogelijk of Gilbert weet er wel een rijmwoord op te verzinnen. Sullivan zette deze teksten op stekelige en droge muziek en wist Gilberts ritmische 'ongerijmdheden' altijd in melodieuze frases te vangen. Het is kortom een aaneenschakeling van heerlijke aria's, duetten en ensembles die onmogelijk te vertalen zijn.

Gijs de Lange zette 'The Mikado' met superieure lichte toets op het toneel. De voorstelling had vaart, ritme en zakte voor geen seconde in. Leuke gimmicks in het decor zorgden voor verrassingen en de personenregie pakte met acteur-zangers van een dergelijk kaliber fantastisch uit. Ook het koor van de Reisopera had er hoor- en zichtbaar zin in; de dansjes van John Yost voegden zich heerlijk in het geheel. De kostuums van Arno Bremers waren mooi van kleurrijke lelijkheid waar bovendien inventieve beeldgrapjes in waren verwerkt. Zo droeg de ouwe tang Katisha (klemtoon op de eerste lettergreep -echt zo'n Gilbert-hebbelijkheidje) een schitterende jurk met verlept-bloemetjes-patroon. Nuala Willis droeg deze jurk én de rol met aanstekelijke verve.

De zangers vormden zaterdagavond een echt en hecht team, maar twee sprongen er uit. Ten eerste Richard Suart als Ko-Ko (Lord High Executioner-Zijne Eminentie Opperbeul) en Roderick Kennedy als Pooh-Bah (Lord High Everything Else). Het is in Engeland traditie dat de zanger die Ko-Ko zingt in zijn eerste aria -waarin mogelijke kandidaten voor executie worden opgesomd- zijn eigen actuele tekst maakt. Suart had dat hier ook op hilarische wijze gedaan; in zijn lijst kwamen onder anderen prinses Margarita en George W. Bush en zijn poedel Tony Blair voor. Een strofe droeg Suart zelfs in goed verstaanbaar Nederlands voor. Het verhaal over een verbod op flirten, over onmogelijke huwelijken, over een schijn-executie en over Japanse gebruiken laat zich hier onmogelijk navertellen. Zelf gaan kijken en laat al mee-tappend met de voeten op uw lachspieren werken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden