THE KIOSK

VIER AFGHANEN IN 'DUITSLAND' EN ANDERE MIGRANTEN

JAAP DE BERG

De Engelse historicus Timothy Garton Ash - als auteur van een studie over de Duitse Ostpolitik vorig jaar in deze bijlage geïnterviewd - vertelt het verhaal in de New York Review of Books. Hij brengt verslag uit van een rondreis door Oost-Europa. Daar trof hij vooral 'een eigenaardige post-communistische mengeling' aan van 'ondernemingsgeest, georganiseerde misdaad, schimmige praktijken van ex-partijbureaucraten, corruptie en politiek'.

Rusland typeert hij met een omineuze term als Weimar Russia, omdat er zo'n wijd verbreid gevoel van vernedering heerst, veroorzaakt door het verlies van een imperium. Zelfs liberale Russen kunnen dat emotioneel en intellectueel nauwelijks aanvaarden. Vooral de afscheiding van de Oekraïne zit hun hoog. Elders in de New York Review of Books geeft een opgewonden Russin - in een bittere bespreking van diens recente boek - de schuld aan Jeltsin. Ze vergelijkt hem met een Amerikaanse president die willens en wetens California, Nevada, Florida, Georgia, Alabama, Texas, the two Virginias, both Carolinas, Maryland, and Pennsylvania van de hand heeft gedaan. Toe maar.

Een rechtstreekse waarschuwing “voor de komst van de Russische maffia, die lacht om de lage straffen in Nederland”, bereikt deze maand de nietsvermoedende abonnees van Onze Taal. Ze is afkomstig van de schrijver en tenniscoach Felix Kaplan, vanuit Litouwen via Israël naar Nederland verhuisd. Onze Taal interviewt hem en twee andere migranten onder meer over het plan van minister d'Ancona, buitenlanders eventueel te verplichten Nederlands te leren. Kaplan is voor. Waar de lessen het best verstrekt kunnen worden, onthult, in een ander artikel, de Delftse hoogleraar communicatie A. G. Sciarone: op de basisscholen. Die hebben er zijns inziens ruimte en personeel genoeg voor, nu het geboortencijfer daalt. Zo snijdt het mes aan twee kanten.

Of deze operatie onder autochtone ouders algemene instemming zal vinden, valt te betwijfelen. De inheemse bevolking van Nederland is de laatste tijd etnocentrischer geworden - losjes vertaald: haar sympathie voor vreemdelingen is geslonken. Blijkens de Sociologische Gids is dit nu ook wetenschappelijk vastgesteld. Dat is het aardige van veel sociologisch onderzoek: het levert statistische bewijzen voor wat menigeen toch al dacht. Wat in dit geval wordt aangetoond - door P. Scheepers, R. Eisinga en E. Linssen - is dat de etnische eenkennigheid in de jaren 1985-1991 hier te lande niet alleen in kansarme kring is toegenomen, maar ook onder hen die het maatschappelijk goed getroffen hebben (een categorie die, vermoedelijk tot verdriet van Onze Taal, als 'gepriviligeerd' wordt aangeduid).

De onderzoekers sluiten niet uit dat de groei van het etnocentrisme onder hoger opgeleiden en hogere beroepsgroepen te wijten is aan detaboeïsering. Vrij vertaald, die mensen geven makkelijker dan voorheen lucht aan hun afkeer van allochtonen, “waarbij (waardoor?) de traditionele norm van verdraagzaamheid tegenover vreemdelingen vervaagt”. Scheepers c. s. suggereert dat 'vooraanstaande gedragsdragers en politici' en 'de media' dit verschijnsel hebben bevorderd, respectievelijk met 'openbare uitspraken' en 'een negatieve uitvergroting - wellicht onbedoeld - van bepaalde incidenten'. Namen noemen ze niet. Wel bevelen ze de vermoedelijke schuldigen terughoudendheid aan.

Een krachtiger poging om etnische conflictstof uit de weg te ruimen, beschrijft de Belgische socioloog Jef Van Gerwen in het maandblad Streven. Drie Europese organisaties van kerkelijke komaf - waaronder Caritas Europa - vinden dat de Europese Unie de waanidee dat haar territorium geen immigratiegebied is, moet afzweren om ruimte te scheppen voor een de hele Unie omvattend immigratiebeleid. Zolang dit ontbreekt, “zal de negatieve spiraal van repressief optreden en afwenteling van kandidaatimmigranten op buurlanden blijven voorduren”. De drie hebben alvast een blauwdruk voor zo'n beleid ontwikkeld. De kern ervan komt erop neer, dat de Unie, naar het voorbeeld van de VS en Canada, jaarlijks voor haar hele gebied een immigratie-contingent vaststelt. Een tamelijk utopisch idee, erkent Van Gerwen. Het zal dan ook niet verbazen dat de plannenmakers tot dusverre alleen gehoor - maar meer kennelijk niet - hebben gevonden bij de meest machteloze Europese instelling: (een commissie van) het Euro-parlement. “Sommige leden van de commissie”, bericht Van Gerwen, “hebben er kritisch maar positief naar geluisterd.” Wat hem verdriet, maar niet verbaast, is dat de parlementsfractie die toch uit dezelfde utopische inspiratie zou moeten leven als de ontwerpers van het plan, geen interesse toonde. Van de christen-democraten was niemand aanwezig.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden