Thaise prinses met politieke ambities verdeelt koningshuis

De Thaise prinses Ubolratana Rajakanya. Beeld AFP

De oudere zus van de Thaise koning stelde zich volkomen onverwacht kandidaat als premier. Maar haar broer wil daar een stokje voor steken. 

Krijgt Thailand een prinses als premier? De oudere zus van koning Vajiralongkorn maakte vrijdag bekend dat ze de volgende regering wil leiden, nog wel voor de partij van de omstreden en in ballingschap levende miljardair en ex-premier Thaksin Shinawatra. Haar aankondiging sloeg in als een bom, maar enkele uren later maakte de koning net zo onverwacht bekend dat de kandidatuur van zijn zus ‘extreem ongepast’ en zelfs ongrondwettelijk is.

Zaterdag kondigde de politieke partij van de prinses een onderbreking aan van de verkiezingscampagne om de ontstane situatie te analyseren. Ubolratana bedankte via Instagram haar aanhangers voor de steun die ze tot dusver genoot. Waarnemers beschouwen dat als een teken dat ze afziet van het premierschap. De nationale kiescommissie vergadert maandag over de ontvankelijkheid van kandidaten. Het Instagram-account van Ubolratana is inmiddels privé geworden. 

De prinses stelde zich kandidaat voor de verkiezingen van 24 maart, namens de partij Thai Raksa Chart, die is gelieerd aan Thaksin. Die aankondiging moet vooral hard zijn aangekomen bij de militairen die het nu voor het zeggen hebben in Thailand. Zij maakten in 2014 met een coup een einde aan het bewind van Thaksins zus Yingluck, na langdurige politieke onrust.

Verrassing

Jarenlang stonden de roodhemden van Thaksin tegenover de geelhemden. De roodhemden hadden hun basis onder de armen en op het platteland, de geelhemden onder de middenklasse en de elite in de hoofdstad Bangkok. De koning bleef zoveel mogelijk buiten het conflict, maar sommige prinsessen maakten wel duidelijk dat ze de geelhemden steunden. 

Ubolratana houdt er dus andere ideeën op na, al waren die tot nu toe niet zo bekend. Ze heeft zich nooit met de politiek bemoeid en niemand zag haar kandidatuur aankomen, zegt ook David Streckfuss, een Amerikaanse historicus en kenner van Thailand, die daar ook woont. “Dit was zeker een verrassing, zij brengt een nooit eerder geziene dynamiek in de Thaise politiek.” 

Streckfuss noemt het ‘heel interessant’ dat de prinses zich aan Thaksin verbindt. De militairen zeggen namens de koning op te treden, maar die claim komt ineens onder druk te staan dankzij een prinses die juist tegen de militairen in gaat. Ubolratana's kandidatuur riep in eerste instantie ook vragen op over de positie van koning Vajiralongkorn, die lang niet zo populair is bij de bevolking als zijn vader Bhumibol decennia lang was. Probeerde hij zich misschien via zijn zus te ontdoen van de militairen die hem in hun greep houden? 

Veel vragen

Ook de leider van het militaire bestuur en de huidige premier, Prayuth Chan-ocha, kondigde vrijdag zijn kandidatuur aan. Hij stelde zich daarbij op als een loyale militair die zich opoffert voor het vaderland. “Ik mik niet op het verlengen van mijn macht maar ik doe dit voor het welzijn van het land en het volk”, aldus Prayuth. Over de kandidatuur van de prinses liet hij zich niet uit.

Ubolratana liet in een verklaring weten dat ze Thailand ‘naar vooruitgang en welvaart’ wil leiden. Streckfuss heeft nog veel vragen bij haar kandidatuur. “Wat is het verhaal erachter? Heeft Thaksin haar benaderd, of andersom?” Thaksin, die tegenwoordig meestal in Londen en Dubai verblijft, maakte zich populair met gratis gezondheidszorg en goedkope leningen voor boeren. Zijn tegenstanders noemden hem een populist die Thailand met schulden opzadelde.  

Technisch onderlegd en modebewust

Ubolratana Rajakanya Sirivadhana Barnavadi werd 67 jaar geleden geboren als eerste kind van koning Bhumibol en koningin Sirikit. Ze studeerde wiskunde en biochemie aan de zeer gerespecteerde technische universiteit MIT in Massachusetts en behaalde een master in gezondheidszorg aan de Universiteit van Californië.

Toen ze in 1972 trouwde met de Amerikaan Peter Jensen, een medestudent, deed ze afstand van haar koninklijke titels. In 1998 scheidden de twee en keerde Ubolratana terug naar Bangkok, waar haar vader Bhumibol nog altijd koning was. Na zijn overlijden in 2016 werd hij opgevolgd door zijn oudste zoon Vajiralongkorn, de jongere broer van Ubolratana.

Hoewel zij officieel geen lid meer is van het koninklijk huis, wordt ze toch gezien als prinses. Dat brengt meteen de vraag met zich mee in hoeverre burgers en andere politici haar kunnen bekritiseren, vanwege Thailands strenge wet op majesteitsschennis. Ook al geldt die niet voor haar, toch zullen politieke tegenstanders zich twee keer bedenken voor ze echt uithalen.

Sociale media

De prinses trad af en toe op in speelfilms en tv-series en zette zich in voor campages tegen drugsgebruik. Een van haar drie kinderen kwam in 2004 om bij de tsunami. 

Ubolratana is populair op sociale media in Thailand, op Instagram plaatste ze geregeld foto’s en filmpjes van haar dagelijkse activiteiten. Zo was te zien dat ze wat eet bij een stalletje op straat of dat ze klaagde over de luchtvervuiling, die de laatste tijd in Bangkok heel ernstig is. Direct na de aankondiging van haar kandidatuur was #SongPhraSlender de meest gebruikte hashtag op Twitter. Die leuze, te vertalen als ‘lang leve slank’, verwijst naar een bijnaam voor de modebewuste prinses. 

Lees ook: 

Koning Bhumibol is dood, lang leve de koning?

Thailand neemt afscheid van de aanbeden Bhumibol, die zeventig jaar op de troon zat. De militaire junta staat voor de taak de omstreden Vajiralongkorn net zo geliefd te maken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden