Thais leger trekt de teugels strak en heeft grote plannen

Een tegenstander van de staatsgreep protesteert in de hoofdstad Bangkok. Enkele honderden mensen trotseerden het demonstratieverbod dat het leger heeft ingesteld en gingen de straat op. Beeld REUTERS

Het Thaise leger wil eerst hervormingen doorvoeren en dan pas weer verkiezingen toestaan. Dat heeft de Thaise legerleider generaal Prayuth Chan-ocha vandaag laten weten. Het leger riep dinsdag de staat van beleg uit en schoof gisteren de regering en de grondwet helemaal opzij en trok de macht naar zich toe. Oud-premier Yingluck is opgepakt.

Na het aarzelende begin van de coup versterkten de militairen vandaag de greep op het land verder. Het leger ontbood oud-premier Yingluck Shinawatra en een aantal van haar familieleden en kabinetsleden en liet hen weten dat zij het land niet mogen verlaten. Het gaat in totaal om 155 mensen.

Yingluck en een aantal politici en activisten zijn na de bijeenkomst met onbekende bestemming afgevoerd in busjes met getinte ramen. Een oud-medewerker van Yingluck zei al uren geen contact meer met haar te kunnen krijgen. Onder de arrestanten is ook de huidige interim-premier Niwatthamrong Boonsongphaisan.

Generaal Prayuth heeft verder zes hoge militairen benoemd in de Nationale Raad voor Handhaving van Vrede en Orde (NPOMC), die het land vanaf nu zal besturen. Regionale legercommandanten gaan de provinciebesturen leiden.

Het leger heeft protesten verboden, een avondklok in gesteld en de media volledig aan banden gelegd. Kritiek op de staatsgreep is niet toegestaan. Ook buitenlandse nieuwszenders als BBC en CNN zijn uit de lucht gehaald. De maatregelen zijn grimmiger dan tijdens de laatste staatsgreep in 2006.

Prayuth ontbood verder honderden bestuurders en zakenmensen en zei hun hulp nodig te hebben bij hervormingen. "Ik wil dat alle ambtenaren meehelpen om het land te organiseren", zei de generaal. "We hebben economische, sociale en politieke hervormingen nodig voor de verkiezingen. Als de situatie vredig is, zullen we de macht aan het volk teruggeven."

Generaal Prayuth Chan-ocha. Beeld reuters

Thailand wordt al bijna tien jaar verscheurd door een diepe controverse over Thaksin Shinawatra, een telecommiljardair en oud-premier, wiens partijen alle verkiezingen hebben gewonnen sinds 2001. De populist Thaksin is erg populair onder armere Thai op het platteland, maar veel mensen uit de stedelijke middenklasse en de elite moeten niets van hem hebben.

In 2006 liepen de tegenstellingen zo hoog op dat het leger een coup pleegde en Thaksin afzette. Hij verliet het land in 2008 na een veroordeling wegens corruptie, maar blijft populair. In 2011 won zijn partij opnieuw de verkiezingen en werd zijn zus Yingluck premier. Zij regeerde behoedzaam en slaagde erin de relatie met de militairen te verbeteren.

Vorig najaar maakte haar regering echter inschattingsfout met verstrekkende gevolgen. Zij nam een amnestiewet aan, waaronder mogelijk ook Thaksin straffeloos zou kunnen terugkeren. Vanaf november hebben haar tegenstanders, 'geelhemden' genoemd, daarom betogingen en bezettingen georganiseerd die niet meer zijn opgehouden.

Een poging in februari om nieuwe verkiezingen te houden werd door de betogers onmogelijk gemaakt. Thaksins tegenstanders eisten onder meer dat de hele familie Thaksin uit de politiek verdwijnt en dat er een raad wordt benoemd die het land bestuurt en hervormingen doorvoert.

Nu de militaire raad heeft laten weten eerst politieke en sociale hervormingen te zullen doorvoeren, begint het erop te lijken dat het Thaise leger zich toch minder neutraal opstelt dan generaal Prayuth de afgelopen maanden beweerde. Maar het is nu nog onduidelijk of het leger ook voluit de kant van de protesterende geelhemden kiest.

Aanhangers van de oud-premiers Thaksin Shinwatra en zijn zus Yingluck hadden posters van beiden neergezet in hun protestkamp. Beeld afp

Verschillende analisten hebben al gewaarschuwd voor verdere onrust, maar dan van de kant van de medestanders van Thaksin, de zogeheten 'roodhemden'. Er was al gemor te horen toen hun protestlocatie aan de rand van Bangkok gisteren werd ontruimd door het leger, maar tot ongeregeldheden kwam het niet.

De Thaksin-aanhang zal het leger met argusogen blijven volgen. De roodhemden vinden dat de verkiezingwinsten van hun partij in het verleden eerlijk en democratisch tot stand zijn gekomen, en vrezen dat de democratie om zeep wordt geholpen als hun tegenstanders hun zin krijgen.

Een kleine voorbode van nieuwe onrust was er vandaag al toen zich in Bangkok en de noordelijke stad Chiang Mai een paar honderd mensen op straat waagden, en het demonstratieverbod negeerden. Zij protesteerden tegen de coup en voerden borden met zich mee waar op stond 'Nee tegen de staatsgreep'. Een aantal mensen zou door militairen zijn opgepakt.

Thaise militairen ontruimden afgelopen nacht een protestkamp van Thaksin-aanhangers (roodhemden). Ook de protestlocaties van de tegenstanders van de regering, de geelhemden, zijn gesloten. Beeld afp
Beeld REUTERS
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden