’Thabo Mbeki wegjagen is gewoon respectloos’

In politieke kringen is Kgalema Motlanthe als opvolger voor de afgezette president Thabo Mbeki goed ontvangen. Maar de doorsnee Zuid-Afrikaan reageert geschokt. „Iedereen stond achter Mbeki, maar het ANC is totaal corrupt.”

Op de parkeerplaats voor de supermarkt Shoprite in Heidelberg zit taxichauffeur Linda Musuku op de stoep met een grote koffiemok vol cola. „Wat het ANC gedaan heeft, deugt van geen kant”, meent hij. „Ze hadden Thabo Mbeki gewoon zijn ambtstermijn moeten laten afmaken. Hij heeft veel gedaan voor het land, hij heeft de economie er goed bovenop geholpen en bemiddeld in de crisis in Zimbabwe. Zo iemand jaag je toch niet zomaar weg? Dat is respectloos, ze hadden best nog even kunnen wachten tot de verkiezingen in april volgend jaar.”

Volgens de taxichauffeur is er een grote kloof tussen de partij en het volk, de ANC-stemmers, tot wie hij zelf ook behoort. „Politici beloven van alles, maar zodra ze eenmaal op het pluche zitten, luisteren ze nergens meer naar.”

Musuku krijgt meteen bijval van de 32-jarige Frank Wayiti, die zich in het gesprek mengt. „Het ANC gaat volstrekt zijn eigen gang. Ze luisteren naar niemand en ze hebben voor niemand respect. Zelfs niet voor de president. Als Zuma straks aan de macht komt, zullen ze niet aarzelen hem het zelfde kunstje te flikken”, meent hij. De zwarte Wayiti stemt daarom al jaren op de Democratische Alliantie (DA), de voornaamste oppositiepartij onder leiding van de blanke Helen Zille. Wayiti: „Echt waar, die zwarte politici liegen allemaal dat ze barsten. Zille is tenminste eerlijk.”

Ook de 22-jarige Sibongile Dlamini is behoorlijk teleurgesteld in ’haar’ partij. Van achter de balie in de Vodacom-telefoonwinkel komt direct een stortvloed van frustraties los. „Ik heb het helemaal gehad met de machtsspelletjes in de politiek. Als ze Mbeki willen wippen, moeten ze eerlijk en duidelijk zeggen waarom. Niet aankomen met vage verhalen dat hij misschien politieke invloed heeft uitgeoefend op de rechterlijke macht in de corruptiezaak rond Zuma. Ze zijn gewoon bang dat hij er zelf ook bij betrokken was en dat die vuile was straks voor de verkiezingen op straat ligt. Daarom willen ze nu gauw van hem af.”

Dlamini heeft alle vertrouwen in het ANC verloren. „Die afscheidsrede van Mbeki op tv, ik kon het gewoon niet aanzien. Ik ben huilend weggelopen. Iedereen hier staat voor honderd procent achter Mbeki, maar het ANC is totaal corrupt. En Motlanthe? Ach, die is president voor één dag. Ik wou dat ik op de DA gestemd had, dan had ik me nu niet zo rot gevoeld.”

Bij de Democratische Alliantie is de kandidatuur van Motlanthe niettemin in goede aarde gevallen.

De vicevoorzitter van het ANC draait inmiddels twee maanden in het kabinet mee als minister zonder portefeuille en wordt breed gerespecteerd. DA-voorzitster Helen Zille noemt hem de meest evenwichtige en redelijke van alle politici in het Zuma-kamp. „Hij biedt hoop voor Zuid-Afrika”, aldus Zille op de nieuwssite News24.com.

Motlanthe was ook de enige die de moed had om de leider van de jeugdafdeling van het ANC terug te fluiten, nadat die had gezegd bereid te zijn om desnoods mensen te vermoorden die ANC-voorzitter Zuma in de weg staan. En daar waar Zuma zich niet eenduidig uitsprak over het grondwettelijk gezag, heeft Motlanthe zich altijd pal achter de grondwet geschaard en zich hard gemaakt voor de onafhankelijkheid van het rechtssysteem. „Het zal mij niet verbazen als Motlanthe het standpunt inneemt dat Zuma geen president kan worden voordat hij is berecht in verband met zijn corruptieaanklachten”, meent de DA-voorzitster. „Met zo’n redelijk persoon aan het roer hebben we nog een beetje hoop dat het gezonde verstand en het recht alsnog zegevieren.”

Ook Nobelprijswinnaar Desmond Tutu, die geen goed woord overhad voor de manier waarop Mbeki is afgeserveerd, kenschetst Motlanthe als een aimabel mens, die naar het zich laat aanzien integer wil handelen. „Misschien geef ik hem nu wel een doodskus als ik dit zeg, maar ik denk dat heel veel mensen zich niet zullen schamen met hem als staatshoofd”, zegt Tutu in de krant The Star.

Ondernemersorganisatie Business South Africa is ook gecharmeerd van Motlanthe. In het SABC-journaal stelde de BUSA-woordvoerder dat Motlanthe goed in de markt ligt bij de meeste partijen. „En belangrijker nog is dat er snél gehandeld is, waardoor instabiliteit wordt voorkomen.” Maar bij de doorsnee-burger heerst vooral de angst voor politieke en economische chaos, te meer daar nu maar liefst elf ministers ook lijken op te stappen.

En enkeling is wat minder somber. Gemeenteambtenaar Alex Lerutle denkt dat het wel een goede zaak is dat Mbeki wordt vervangen door Motlanthe.

„Als Mbeki was blijven zitten tot de verkiezingen van volgend jaar, zou dat heel slecht zijn voor de opkomst. Mensen zouden niet gaan stemmen vanwege de interne verdeeldheid binnen het ANC, er zou scepsis heersen vanwege de gerezen twijfel rond Mbeki. Met Motlanthe komt er nu iemand die de rust en de eenheid binnen de partij weer kan herstellen, omdat hij noch heel sterk gelieerd is aan het Zuma-kamp, noch aan het Mbeki-kamp.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden