Test voor 36 jaar en ouder

Jonge zwangere vrouwen mogen van het kabinet worden voorgelicht over het testen van de vrucht op afwijkingen. Maar ze krijgen die testen niet standaard aangeboden, zoals wel het geval is voor vrouwen van 36 jaar en ouder. Het kabinet wijkt daarmee af van het advies van de Gezondheidsraad voortaan alle vrouwen de mogelijkheid te geven zich te laten onderzoeken. Het CDA in de Tweede Kamer is daar blij mee, de VVD en andere niet-confessionele fracties vinden dat vrouwen tekort worden gedaan. Twee kamerleden, Henk Jan Ormel (CDA) en Edith Schippers (VVD), leggen het standpunt van hun fractie uit.

Maaike van Houten en Cees van der Laan

Henk Jan Ormel (CDA)

Eerlijk gezegd begrijpt CDA-kamerlid Henk Jan Ormel (47) niet waarom er zoveel ophef is over zwangerschapstesten. ,,Aan de bestaande praktijk gaat niets veranderen'', zegt hij sussend. ,,Vrouwen boven de 36 jaar krijgen de prenatale test automatisch aangeboden. Vrouwen die jonger zijn maar bezorgd over hun zwangerschap, zeg maar in psychische nood verkeren, kunnen de test ook krijgen. We steunen het kabinet in zijn beslissing.''

Dat gisteren bekend werd dat de babysterfte in Nederland de hoogste in Europa is doet Armel niet van standpunt veranderen. ,,Het is een reflex dat te wijten aan onze terughoudendheid met prenatale tests. Eén van de oorzaken is de hoge leeftijd waarop vrouwen in Nederland kinderen krijgen. Er is meer voorlichting nodig om vrouwen te wijzen op de verhoogde risico's. Mensen nemen die kennelijk voor lief.''

Henk Jan Ormel, van origine veearts, getrouwd en vier kinderen, heeft principiële bezwaren tegen het veranderen van de bestaande praktijk rond prenatale testen. ,,Een bloedtest is een kansberekening. Als je een vervelende uitslag krijgt weet je dat er een kleine kans is op een afwijking. Er ontstaan dilemma's. Wel of niet verder testen? Verder onderzoek levert reële risico's op. Je kunt een miskraam krijgen. Ik vind dat een te groot risico. En de lol is er wel een beetje af als je als zwangere vrouw voor die vragen wordt geplaatst.''

,,Bovendien is een zwangerschap geen ziekte, maar iets moois. Daar zijn risico's aan verbonden, dat weet iedereen. Risico's loop je echter ook als je gaat voetballen of de bus neemt. Daarom moet je als overheid terughoudend zijn met het aanbieden van prenatale tests. Vrouwen hebben een eigen verantwoordelijkheid en vadertje staat moet daar buiten blijven.''

Ormel erkent dat al die bezwaren ook gelden voor vrouwen van boven de 36. Maar toch wil hij de bestaande praktijk niet veranderen, omdat de kans op een afwijking 'exponentieel toeneemt'. Hij wijst op de cijfers: op 30000 zwangerschappen van vrouwen van 36 jaar en ouder wordt 170 keer het Syndroom van Down geconstateerd, bij jongere vrouwen zijn dat 230 gevallen op 170.000 zwangerschappen. ,,Ik vind het daarom terecht dat het ziekenhuis de mogelijkheid van een test aanbiedt. Maar dat wil niet zeggen dat je die test moet ondergaan. Dat mag, gelukkig, de vrouw zelf beslissen.''

Ormel kan zich wel vinden in de toezegging van staatsecretaris Ross dat jonge vrouwen voorlichting krijgen. ,,Het is waanzin om mensen kennis te onthouden. Maar er is een verschil tussen voorlichting en actief aanbieden.''

Orwel verwacht een flinke stijging van de kosten in de zorg als alle vrouwen testen aangeboden krijgen. ,,Ik vrees anders dat we de zwangerschappen gaan medicaliseren. Er komen steeds meer tests op de markt, pre-natale diagnostiek, genetisch onderzoek. Voordat je het weet moet je als jong-zwangere een hele lijst doorlopen van eventuele risico's op afwijkingen. De verzekeraar zou zich ermee kunnen bemoeien. Zo'n maakbare samenleving wijzen wij af.''

Bij hem speelt nadrukkelijk ook de bescherming van het ongeboren leven. Een geconstateerde afwijking leidt vaak tot een abortus. ,,Ongeboren leven is ook leven, gelijkwaardig aan het geboren leven. Ditzelfde geldt voor een gehandicapt leven. Worden ze dan nog wel geaccepteerd? Ik weet niet of dat zo is, maar het speelt bij mij wel mee. Zonder fatalistisch te zijn is het mijn overtuiging dat er geen perfect leven bestaat.''

Ormel zegt verbaasd te zijn over de reactie van coalitiegenoot VVD. ,,Wij willen de eigen verantwoordelijkheid van de burger erkennen. Dat is toch heel liberaal?''

Edith Schippers (VVD)

Het liberale kamerlid Edith Schippers (39) heeft zelf geen kinderen. Maar ze heeft in haar eigen familie- en vriendenkring gemerkt hoe lastig het is voor zwangere vrouwen om aan informatie te komen over aangeboren afwijkingen.

,,Als vrouwen geen medische indicatie hebben of jonger zijn dan 36 jaar krijgen ze geen informatie. De een zoekt op internet, de ander vindt allerlei blaadjes. Het is maar de vraag hoe betrouwbaar die informatie is. Vandaar dat ik vind dat alle vrouwen recht hebben op betrouwbare informatie van de beroepsoefenaren, te weten de verloskundige, de huisarts, de gynaecoloog of wie dan ook. Die informatie moet alles bevatten: de risico's van geboorteafwijkingen, de voor- en nadelen van testen. Op basis daarvan kunnen vrouwen zelf beslissen wat ze willen doen.''

Schippers heeft grote moeite met de bestaande praktijk, waarin vrouwen uit zichzelf naar testen moeten vragen. ,,Er is nu een ongelijke situatie. Vrouwen die ernaar vragen kunnen informatie krijgen, wie dat niet doet krijgt niets te horen.''

Het VVD-kamerlid noemt de houding van de overheid 'paternalistisch' en onjuist. ,,Het is geen taak van de overheid om een keuze voor vrouwen te maken en hen informatie te onthouden. Dit stoort mij. Vrouwen moeten zelf kunnen beslissen of ze zich willen laten testen op basis van alle relevante informatie. Vrouwen zijn baas over hun lichaam en niet de overheid.''

Vrouwen onder de 36 jaar moeten wel die testen zelf betalen, vindt ze. Risicogroepen en vrouwen van 36 jaar en ouder krijgen dit nu vergoed en dat moet zo blijven. Schippers' opvatting komt wat dit betreft overeen met die van de verantwoordelijk staatssecretaris Ross (CDA). Het nieuws dat de babysterfte in Nederland hoger is dan in andere landen, heeft haar standpunt niet veranderd - en ze wil het ook niet gebruiken als argument voor de testen.

Dat de Gezondheidsraad adviseert de prenatale testen aan alle vrouwen aan te bieden, vindt Schippers een logische stap. ,,De samenleving ontwikkelt zich verder. Vroeger accepteerde je bepaalde situaties. Tegenwoordig weten we meer en moeten mensen ook meer keuzen maken. Dat kan alleen als de informatie goed en betrouwbaar is.''

Zwangerschappen zijn niet iets medisch, geeft Schippers haar CDA-collega Ormel gelijk. Tegelijkertijd ziet ze ontwikkelingen op het gebied van de prenatale diagnostiek die volgens haar onafwendbaar zijn. ,,We staan nog maar aan het begin. De ontwikkelingen gaan razendsnel. Ik ben niet voor het medicaliseren van de zwangerschap, maar informatie maakt mensen wel wijzer. Ze hebben er ook recht op. Ze kunnen zelf heel goed beslissen wat ze willen.''

Ze vindt dat het CDA krampachtig omgaat met prenatale testen. ,,De schappen van drogisterijen liggen vol met testen op allerlei gebieden. Dat vinden we geen probleem. Mensen betalen ervoor. We staan wat dit betreft aan de vooravond van een hele fundamentele discussie: waar eindigt de verantwoordelijkheid van de overheid en waar begint de verantwoordelijkheid van het individu? Welke keuze mag het individu maken en welke niet? In deze discussie maken wij de keuze voor het individu.''

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden