Terugverlangen naar de onbezorgde jaren '70

Verrassingen zijn uit den boze in de Top-2000. 'Bohemian Rhapsody' van Queen staat dit jaar als vanouds bovenaan en de jaren zeventig zijn het meest voorkomende decennium. Wanneer is het nou eens afgelopen met de hegemonie van de rockdinosaurussen?

Rocknummers van meer dan vijf minuten vol met bombast, gitaarsolo's en gillende vocalen; wie niet van muziek uit de jaren zeventig houdt, kan tussen Kerst en Nieuwjaar beter niet naar Radio 2 luisteren. Bijna dertig procent van de Top-2000 komt uit dit decennium. In de top-10 is dat zelfs de helft. Hierin vinden we naast Queen's mini-opera, 'Hotel California' van The Eagles, Deep Purple met 'Child In Time', 'Stairway to Heaven' van Led Zeppelin en 'Wish You Were Here' van Pink Floyd.

Waarom toch elk jaar weer dezelfde nummers? "Het zijn nummers met een grote spanningsopbouw. Dat vinden mensen dan heel knap en daarom stemmen ze er maar op", zegt Theo Ploeg, mediasocioloog en popjournalist voor Oor.

Ploeg staat kritisch tegenover de Top-2000. Hij ziet het zelfs als een vorm van geschiedvervalsing: "Het is een lijst die aangeeft wat er populair is onder een bepaalde doelgroep. Dat is op zich prima, maar het zegt niets over het belang van deze nummers voor de ontwikkeling van de popmuziek. Pioniers van de elektronische muziek, zoals Kraftwerk en Giorgio Moroder, komen er niet in voor, terwijl zij bepalend zijn geweest voor de verdere ontwikkelingen van de popmuziek."

Zou de Top-2000 door 3FM worden georganiseerd, dan zou er ongetwijfeld meer ruimte zijn voor elektronische muziek en hedendaagse hits. De Top-2000 is een babyboomeraangelegenheid.

Uit het onlangs verschenen boek 'De Muziek Zegt Alles' waarin wetenschappers onder aanvoering van Douwe Draaisma, Huub Wijfjes en Ad Vingerhoets de Top-2000 verklaren, blijkt dat de gemiddelde leeftijd van de stemmer rond de 47 en 48 jaar ligt. Hits uit de jaren zeventig doen de luisteraars denken aan hun eerste platenspelertje, schoolfeesten en jeugdliefdes. Nostalgie lijkt dan ook de basis van de hoge noteringen van Queen & co.

"Ik vraag me af of het alleen door nostalgie komt dat de jaren zeventig zo dominant zijn", zegt Ploeg. "Mensen van negentien houden ook van die muziek en veel jonge bands grijpen erop terug. Ik denk dat de liefde voor de jaren zeventig voortkomt uit het verlangen naar de tijd waarin alles nog onbezorgd was. Dat zie je ook terug in de trend bij jongeren om op hun smartphone filters te gebruiken die foto's ouder doen lijken."

Ondanks hun prominente aanwezigheid is het de vraag hoe lang de hegemonie van de Led Zeppelins en The Eagles nog standhoudt. In De Muziek Zegt Alles wordt duidelijk dat er door de jaren heen voor nieuwere nummers wordt gekozen. Een typische jarenzeventighit als 'Paradise by the Dashboard Light' van Meat Loaf is in deze editie uit de top-10 verdrongen door het in 2011 verschenen 'Someone Like You' van Adele.

Ook Coldplay staat met twee nummers in de top-10. De dino's krijgen dus concurrentie. "Coldplay en Adele zijn blijvertjes. Coldplay is een band die beetje bij beetje steeds groter is geworden. Wat dat betreft zouden ze zo maar eens de nieuwe Eagles kunnen zijn", zegt Tom ter Bogt, bijzonder hoogleraar populaire muziek en jeugdcultuur. In Adele ziet de popprofessor zelfs de nieuwe Queen: "Mijn zoontje zong dat nummer direct mee. Het heeft zowel een sterke melodie die direct blijft hangen als een emotionele impact."

Adele en Coldplay tonen maar weinig overeenkomsten met hun collega's uit de top tien. Waar veel artiesten uit de jaren zeventig in minuten durende songs tal van akkoorden gebruikten, hebben Coldplay en Adele aan een paar akkoorden genoeg. Dat maakt de nummers misschien minder meeslepend en afwisselend, maar wel beter behapbaar.

Volgens Dicky Gilbers, taalkundige aan de Rijksuniversiteit Groningen, zal dit soort popliedjes het uiteindelijk winnen van de hits uit de jaren zeventig. "In hun zoektocht naar die ene grote hit zullen muzikanten altijd uitkomen op dezelfde akkoordenschema's. Deze simpelere, aanstekelijke nummers zullen bij het publiek langer blijven hangen. De melodieën zijn gemakkelijker te begrijpen en daarom zelfs beter. Complexe nummers als Bohemian Rhapsody zullen verdwijnen, terwijl aanstekelijke popsongs zoals die van The Beatles en The Beach Boys altijd zullen blijven."

Volgens deze theorie lijkt de dominantie van de jarenzeventigrock dan ook geen eeuwig leven beschoren. Naarmate de jaren vorderen zal het stemmersbestand van de Top-2000 bovendien ververst worden met mensen bij wie de nostalgie schuilt in hits uit de jaren tachtig en zelfs negentig.

Nostalgie is echter niet het enige vereiste ingrediënt voor een hoge notering. Was dat wel zo, dan hadden Coldplay en Adele niets in de top-10 te zoeken gehad. Uiteindelijk gaat het toch om het nummer zelf. Want hoe zat sommige muziekliefhebbers er ook van worden, niemand kan de kwaliteit van de klassiekers uit de jaren zeventig ontkennen.

Ter Bogt: "Ik heb zelf een hekel aan The Eagles, maar Hotel California is gewoon een ijzersterk popnummer. Het blijft maar in je hoofd zitten."

Top-10 van de Top-2000

1. Queen - Bohemian Rhapsody

2. The Eagles - Hotel California

3. Deep Purple - Child In Time

4. Boudewijn de Groot - Avond

5. Led Zeppelin - Stairway to Heaven

6. Adele - Someone Like You

7. Pink Floyd - Wish You Were Here

8. Coldplay - Clocks

9. Coldplay - Viva La Vida

10. Bruce Springsteen - The River

1. New Order - Blue Monday

2. Kraftwerk - Trans Europa Express

3. Sonic Youth - Teen Age Riot

4. Primal Scream - Loaded

5. Giorgio Moroder - From Here To Eternity

6. Goldie - Innercity Life

7. Front 242 - U-Men

8. Blumfeld - Tausend Tränen Tief

9. Einstürzende Neubauten - Yu-Gung

10. Skrillex - Scary Monsters And Nice Sprites

Top-10 van Theo Ploeg

Top-10 van Tom ter Bogt

1. Elliott Smith - Say yes

2. Sam Baker - Broken Fingers

3. Andy Fairweather Low - Spider Jiving

4. Stuff - Foots

5. Aretha Franklin - Never loved a man the way I love you

6. Dan Penn & Spooner Oldham - Out of left field

7. Eric Bibb - I heard the angels singing

8. Tim Hardin - Misty roses

9. Traffic - No face no name no number

10. Small Faces - Tin soldier

Top-10 van Dicky Gilbers

1. Television - The Fire

2. Joni Mitchell- A case of you

3. Beatles - I am the walruss

4. Supremes - You can't hurry love

5. The Notwist - Pick up the Phone

6. Jimi Hendrix - All along the Watchtower

7. Marvin Gaye - Inner City Blues

8. Gun Club - She's like heroin to me

9. Oasis - She is love

10. Mary J. Blige - No more drama

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden