Live

Teruglezen: de dag na de crash

Alexander Hug van de OVSE praat met een gewapende separatist op de plek van het ongelukBeeld afp

Deze hele dag hielden we de ontwikkelingen bij op de dag na de vliegtuigcrash in oekraïne, waarbij 193 Nederlanders omkwamen. Lees hieronder terug wat er allemaal gebeurde.

Samenvatting van de dag
Wij sluiten dit liveblog voor vandaag, met een samenvatting van de belangrijkste ontwikkelingen van de dag.
* In totaal zijn 193 Nederlanders omgekomen bij de vliegtuigcrash
* Premier Rutte heeft met de Russische president Poetin gebeld, en de verzekering gekregen dat er een onafhankelijk onderzoek komt naar de toedracht van de vliegtuigcrash.
* Rutte wilde in zijn persconferentie nog niet speculeren over de toedracht of de schuldvraag van het onderzoek
* De Amerikaanse president Obama wees wel met een beschuldigende vinger naar Rusland. De vliegtuigcrash is volgens zijn inlichtingendienste veroorzaakt door een afweerraket, afkomstig uit door separatisten gecontroleerd gebied. Hij houdt Rusland verantwoordelijk voor het feit dat het de separatisten tot nu toe niet heeft willen intomen
* het onderzoek naar de toedracht van het ongeluk wordt bemoeilijkt doordat onderzoekers ter plaatse geen medewerking kregen van pro-Russische separatisten
* Oekraïners hebben massaal bloemen neergelegd bij de Nederlandse ambassade in Kiev

Timmermans bij Nederlandse ambassade Kiev
Minister van buitenlandse zaken Frans Timmermans is zojuist gearriveerd bij de Nederlandse ambassade in Kiev, meldt Trouw-verslaggever ter plaatse Gert Jan Rohmensen, die hem kort sprak.

De eerste prioriteit van Timmermans is om veilige toegang tot het rampgebied te verzekeren voor het onderzoeksteam waarmee hij is gekomen. Daarbij is medewerking van de separatisten nodig. "Als die niet meewerken, dan laden ze de verdenking op zich, dat ze iets te verbergen hebben", zei Timmermans.

Het wordt nog een klus om te beoordelen wat zo'n veiligheidsgarantie waard is, zegt Rohmensen. "Die rebellen zijn het onderling vaak ook oneens. Als je er al iets mee af kunt spreken, dan is het niet zeker dat de rest zich ook aan die afspraken houdt."

Timmermans was aanwezig bij het gesprek dat premier Rutte vandaag met Poetin had. Poetin zegde daarin een breed en onafhankelijk onderzoek toe. "Dat moet hij dan ook waarmaken", volgens Timmermans.

192 Nederlandse doden
Malaysia Airlines meldt dat het nu alle inzittenden van het ramptoestel geïdentificeerd heeft. Het aantal omgekomen Nederlanders bedraagt 192.

Update:
Een van de omgekomen passagiers had waarschijnlijk een dubbele nationaliteit. Daarmee komt het totaal aantal Nederlandse slachtoffers op 193.

Waarnemers tegengewerkt door separatisten
De voorzitter van de OVSE, Thomas Greminger, klaagt dat zijn waarnemers hun werk niet kunnen doen op de plek van de vliegtuigcrash. "Ze kregen niet het soort toegang dat ze verwachtten. Ze hadden niet de bewegingsvrijheid die ze verwachtten. De plek van het ongeluk is niet afgesloten", vertelde Greminger aan persbureau Reuters. Morgen waagt hij weer een poging.

Volgens Harriet Salem, die namens The Guardian ter plaatse is, biedt de plek van het ongeluk een verschrikkelijk aanzicht. Gewapende separatisten ontzeggen waarnemers de toegang tot de rampplek, in de verte klinken schoten, terwijl de lichamen van de slachtoffers langzaam opgezwollen raken.

Eerder kwamen er al berichten dat er ook op de waarnemers zelf geschoten zou zijn, maar de Oekraïense OVSE ontkende dat in een tweet. Wel zou er in de lucht geschoten zijn.

President Obama spreekt
De Amerikaanse president Obama heeft zojuist een verklaring afgegeven. Hij sprak eerst over de 'diepe vriendschap' tussen de VS en Nederland. "We staan schouder aan schouder met jullie in de rouw en in onze vastberadenheid om uit te vinden wat er gebeurd is".

Daarna sprak hij Rusland streng toe. Voor zijn inlichtingendiensten is het duidelijk dat het vliegtuig is neergeschoten vanuit het gebied dat door separatisten wordt gecontroleerd. Het is niet voor het eerst dat er door separatisten vliegtuigen zijn neergeschoten, zei hij, en het is ook duidelijk dat Rusland de separatisten gesteund heeft met militaire training, en met het soort zware wapens waarmee je vliegtuigen uit de lucht kunt schieten.

Natuurlijk moet onderzoek nog uitwijzen wat de precieze toedracht van de vliegtuigcrash is, aldus Obama. Maar het is voor hem duidelijk dat Rusland verantwoordelijk is voor het voortduren van het conflict, en het gewelddadige klimaat waarin incidenten als dit haast onvermijdelijk zijn. "Keer op keer heeft Rusland geweigerd om de noodzakelijke stappen te zetten om de situatie te de-escaleren".

Obama vertelde dat hij gisteren met de Russische president Poetin geveld heeft. "Hij vertelde mij dat hij niet al te blij was met de sancties die we hebben opgelegd. Ik hem geantwoord dat we vanaf het begin heel duidelijk zijn geweest."

Obama stond ook nog even stil bij de aids-onderzoekers die aan boord zaten van het vliegtuig. Mensen die iets op wilden bouwen, in plaats van iets kapot te maken, noemde hij ze.

Beeld afp

Amerikanen wijzen naar Rusland
Premier Rutte wilde zich vandaag nog niet aan speculaties wagen, maar de Amerikanen durven al wel met de beschuldigende vinger naar Rusland te wijzen. Een eerste analyse van hun inlichtingendiensten leidde tot het sterke vermoeden dat rampvlucht MH17 met een bodemluchtraket is neergeschoten door pro-Russische separatisten, zo meldt CNN.

Samantha Power, Amerikaans ambassadeur bij de VN, vertelde bovendien dat het niet uit te sluiten valt dat de separatisten hulp hebben gehad van Russisch militair personeel, bij het bedienen van de luchtafweer.

President Obama geeft later vandaag nog een verklaring af over de vliegtuigcrash.

Medeleven in Kiev
Onze verslaggever sprak met de Oekraïners die bij de Nederlandse ambassade in Kiev bloemen en knuffels neerlegden. "Door hier te zijn hoop ik de mensen die nu rouwen een deel van mijn energie te geven. De slachtoffers hadden nog moeten leven."

Lees hier de hele reportage.

Timmermans: 'Mee met onderzoekers'
Minister Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken reist vrijdag samen met een onderzoeksteam naar Oekraïne voor het onderzoek naar de vliegramp met het vliegtuig van Malaysia Airlines. Dat kondigde hij aan op een persconferentie in Den Haag.

Rutte: 'Onderste steen boven'
Volgens premier Mark Rutte is een onafhankelijk onderzoek noodzakelijk om duidelijkheid te scheppen. Rutte, die weigerde te stellen dat het vliegtuig is neergeschoten, wil onbelemmerde toegang tot de plek van de ramp en de gegevens van de zwarte dozen.

"Laat één ding glashelder zijn. De ondersten steen moet boven", sprak Rutte. "Als duidelijk wordt dat dit een aanslag was, zal ik mij er persoonlijk voor inzetten dat de daders worden opgespoord en hun straf krijgen. Eerder zullen we niet rusten. Dat zijn we de onschuldige slachtoffers en hun nabestaanden verplicht."

De premier weigert te speculeren over de oorzaak van de ramp, ondanks aandringen van journalisten. "Ik heb maar één doel. We moeten de feiten eerst op tafel hebben. Dat zijn we verplicht aan de slachtoffers en onze internationale partners. Ik voeg niets toe aan het probleem door te speculeren."

Beeld afp

OVSE'ers bij rampplek geland
Ongeveer 30 medewerkers van de OVSE zijn met een helikopter aangekomen op de plek waar de Boeing van Malaysia Airlines is neergestort in het oosten van Oekraïne. Dat heeft de OVSE (Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa) gemeld.

Ook een aantal leden van het Landelijke Team Forensische Opsporing (LTFO) vertrekt naar verwachting vandaag nog naar Kiev.

De teamleden zullen zich op de hoogte stellen van de situatie en met de autoriteiten praten over de mogelijkheden rond het identificatieproces van de slachtoffers. Het LTFO is een team van de Nederlandse politie en partners, waarin de deskundigheid op het gebied van forensische opsporing en slachtofferidentificatie is gebundeld.

Waarom blijft Rutte zo mild?
Premier Rutte gaat nog niet in op de hardnekkige geruchten dat toestel MH17 is neergeschoten door Rusland of Russische separatisten. Hij wil eerst de feiten boven tafel, vertelde hij vannacht. In vergelijking met zijn buitenlandse collega's is hij erg mild.
Lees hier de rest van het verhaal.

Aantal Nederlandse slachtoffers loopt op
Aan boord van het rampvliegtuig dat donderdag is gecrasht in Oekraïne waren zeker 189 Nederlanders. Dat is gebleken uit de laatste cijfers van de Maleisische luchtvaartmaatschappij Malaysia Airlines. Van vier inzittenden is de nationaliteit nog niet vastgesteld.

Nieuwe cijfers nationaliteiten:
Nederland 189
Maleisië 29
Australië 27
Indonesië 12
Groot-Brittannië 9
Duitsland 4
België 4
Filipijnen 3
Canada 1
Nieuw Zeeland 1

Niet alleen Malaysia Airlines op dat moment in luchtruim
Op het moment dat de vlucht MH17 werd neergeschoten bevonden zich ook andere vliegtuigen in het luchtruim boven Oost-Oekraïne. Dat heeft Huib Gorter, vice-president van Malaysia Airlines, zojuist laten weten in een persconferentie.

Malaysia Airlines probeert de nabestaanden naar het rampgebied te vliegen, maar eerst moeten er enkele logistieke obstakels moeten overwonnen. Nabestaanden kunnen naar de Oekraïense hoofdstad Kiev vliegen, maar het rampgebied bevindt zich 500 kilometer van de hoofdstad vandaan. Malaysia Airlines wil 5000 dollar per passagier beschikbaar stellen om nabestaanden tegemoet te komen in de gemaakte kosten.

Gorter benadrukte dat het vliegtuig, dat er 75.000 vlieguren op had zitten, geen mankementen had. De laatste onderhoudsbeurt was op 11 juli en de eerstvolgende stond op 27 augustus gepland. Gorter gaf ook aan dat luchtvaartorganisaties Icao en Iata het luchtruim boven Oost-Oekraïne als veilig had bestempeld.

Een impressie van de Boeing 777 van Malaysia Airlines.Beeld Trouw KT

De Protestante Kerk in Nederland gaat bidden voor de slachtoffers

"Woorden schieten te kort. Wij denken aan de nabestaanden. En bidden voor hen. Wij zullen dat ook doen, zondag, wanneer we als gemeente samenkomen. Als we het ‘Heer, ontferm U bidden’. Wellicht door dan ook namen te noemen. Van omgekomen mensen. Van nabestaanden. Want als er mensen en families lijden, dan lijden we allen mee", aldus dominee Arjan Plaisier.

Ook de bisschoppen van de katholieke kerk roepen gelovigen op om 'slachtoffers aan te bevelen in de barmhartigheid van God'. Dat kan erop wijzen dat ze gelovigen aansporen om ook voor de slachtoffers te bidden.

Wie is Igor Strelkov?
Strelkov is de geuzennaam van Igor Girkin, de leider van de pro-Russische separatisten. Hij is opperbevelhebber van de zelfverklaarde 'volksrepubliek Donetsk'.

Strelkov, van oorsprong een Moskoviet, is een ijzervreter van de oude garde. Vorige maand nog liet hij drie Oekraïense burgers executeren door een vuurpeloton. In het doodvonnis wordt verwezen naar een sovjetwet uit het Stalin-tijdperk.

De rebellenleider stuurde gisteren rond zes uur ’s avonds via VK.com, de Russische variant van Facebook, een bericht de wereld in: “We hebben nog zo gewaarschuwd dat ze niet door 'onze lucht' moesten vliegen.” Later, toen het nieuws over de vliegtuigramp wereldkundig was, werd het bericht verwijderd.

Igor StrelkovBeeld afp

Opstelten: "Hoogstwaarschijnlijk neergeschoten"

De Nederlandse regering gaat ervan uit dat de vlucht MH17 hoogstwaarschijnlijk is neergeschoten. Dat zei minister Ivo Opstelten in een persconferentie. Opstelten zegt dat de regering nog een slag om de arm houdt, omdat zij "eerst alle feiten precies wil weten".

De Onderzoeksraad voor Veiligheid vertrekt namens Nederland richting het rampgebied. Het onderzoek zal zich focussen op de oorzaak van de ramp, de precieze passagierslijst en de gevlogen koers van het vliegtuig.

De minister kan niet met zekerheid zeggen of het dodenaantal van 173 Nederlandse slachtoffers definitief is. Er zijn nog enkele ongeïdentificeerde lichamen. Opstelten spreekt wel van een "amper te bevatten aantal" en "een verschrikkelijke realiteit".

Opstelten benadrukte dat zijn activiteiten voornamelijk gericht zijn op de zorg van de nabestaanden. "Heel Nederland leeft met ze mee." Specifiek voor de nabestaanden wordt een afgesloten website ingericht met daarop relevante informatie. "Het is niet de bedoeling dat ze via de media vernemen dat hun familieleden of vrienden zijn omgekomen", aldus de minister. Aanstaande maandag is er een besloten informatiebijeenkomst voor familieleden en vrienden van de slachtoffers.

Verslag vanaf Schiphol

Trouw-verslaggever Alwin Kuiken bevindt zich op luchthaven Schiphol en sprak daar met het hoofd van de beveiliging. Die voert momenteel veel nazorggesprekken met zijn personeel. Verder krioelt het van de journalisten op Schiphol. "De internationale pers duikt op iedereen die ergens heen vliegt. Spanje, Texel, het maakt niet uit", aldus Kuiken.

"What are your feelings", vroegen een cameraploeg een 16-jarige jongen. "I am a bit nervous with all these camera's", zei hij overdonderd.

Geborgen lichamen worden overgebracht naar Charkov

'Oekraïne vuurde raket af'
Het Russische ministerie van defensie zou hebben gezien dat er een raket vanuit Oekraïne is afgevuurd, twittert correspondent David Jan Godfroid.

Eerste Kamerlid Witteveen onder slachtoffers

Tot de slachtoffers van de vliegramp behoort het Lid van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Willem Witteveen (PvdA). De Voorzitter van de Eerste Kamer is hiervan vanochtend door de minister van binnenlandse zaken en koninkrijksrelaties op de hoogte gesteld. Zij is diep ontsteld door dit bericht.

Merkel: rebellen smokkelen wapens de grens over

De Duitse bondskanselier Merkel ging zojuist op haar persconferentie in op de vliegtuigcrash in Oekraïne. Er moet een onmiddellijk staakt-het-vuren komen, en het is de verantwoordelijkheid van Rusland dat het vredesproces in Oekraïne veel sneller verloopt, vindt ze.

Verder zei Merkel dat er sterke aanwijzingen zijn dat zwaarbewapende separatisten de grens met Rusland oversteken.

Beeld reuters

Rebellenleider twijfelt nog over toelaten onderzoekers

Pro-Russische separatisten in het oosten van Oekraïne hebben de acht van de twaalf opnameapparaten van het neergestorte toestel van Malaysia Airlines in handen. Dat liet een assistent van rebellenleider Igor Girkin, beter bekend als Igor Strelkov, weten.

Strelkov twijfelt volgens zijn assistent nog of hij internationale onderzoekers toegang wil geven tot de rampplek. Elke onderzoeker moet toestemming krijgen van de rebellenleiders voordat ze foto's mogen maken of mogen filmen.

"Verdomme, het is voor honderd procent een burgertoestel."

Dat is te horen in een onderschept telefoongesprek waarvan de opname is vrijgegeven door de Oekraïense veiligheidsdienst. De authenticiteit van de opnamen valt vooralsnog niet te controleren. Maar het lijken alleszins nieuwe aanwijzingen dat opstandelingen in het oosten van Oekraïne op zijn minst betrokken zijn bij de ramp met het Maleisische toestel.

Trouw-abonnees lezen een analyse van de audiofragmenten vandaag in de krant.

173 Nederlanders aan boord

Er waren niet 154, maar 173 Nederlanders aan boord van het rampvliegtuig. Dat blijkt uit de passagierslijst van Malaysia Airlines.

Rebellen Oekraïne komen met staakt-het-vuren

Pro-Russische opstandelingen in het oosten van Oekraïne komen met een staakt-het-vuren van 2 tot 4 dagen. Het tijdelijke bestand moet onderzoekers de mogelijkheid geven hun werk te doen op de plek waar vlucht MH17 van Malaysia Airlines donderdag neerkwam. Rebellenleider Andrei Poergin maakte het bestand wereldkundig via persbureau Interfax.

Het staak-het-vuren moet om 11.00 uur Nederlandse tijd van kracht worden. Volgens Poergin liggen de lichamen van inzittenden van de Boeing 777 verspreid over een gebied binnen een straal van 12 kilometer van de rampplek. De rebellenleider belooft de onderzoekers een veilige toegang tot het gebied. Circa 600 opstandelingen werken momenteel in het gebied om lichamen en wrakstukken van het toestel bijeen te zoeken.

Duizenden condoleances voor rampvlucht

Op de website condoleance.nl zijn vrijdagochtend al ruim 5000 berichten binnengekomen waarin mensen hun medeleven betuigen aan nabestaanden van de slachtoffers van de vliegramp in Oekraïne. De website opende donderdagavond het register. Vooral vrijdagochtend stroomden de reacties binnen.

Bloemen bij de Nederlandse ambassade

In de Oekraïense hoofdstad Kiev zijn tientallen bloemen neergelegd en kaarsjes aangestoken bij de Nederlandse ambassade. Mensen willen op die manier hun steun betuigen aan de slachtoffers van het vliegtuigongeluk in het oosten van Oekraïne.

Beeld afp
Beeld afp

En natuurlijk die van Trouw niet te vergeten:

De Nederlandse voorpagina's:

Een aantal buitenlandse voorpagina's op een rij:

'Aids-onderzoeker Joep Lange in ramptoestel'
De Nederlandse aidsdeskundige Joep Lange (1954) is volgens de Washington Post één van de slachtoffers van de vliegramp in Oekraïne, meldt The Washington Times. Hij was samen met tientallen anderen onderweg naar de Internationale Aids Conferentie in de Australische stad Melbourne.

Lange streed sinds 1983 tegen hiv en aids en was onder meer hoofd van het Amsterdam Institute for Global Health and Development (Aighd) en leidde het Department of Global Health van het AMC in Amsterdam.

Modern geschut niet nodig om vliegtuig neer te halen
"Je hoeft niet te beschikken over een modern luchtverdedigingssysteem om een passagiersvliegtuig uit de lucht te halen. Als een luchtafweerraket geen vliegtuig kan neerschieten, dan is het nergens toe in staat. Een civiel vliegtuig is een makkelijk doelwit omdat het constant, hoog (op zo'n 10 kilometer) en in een rechte lijn vliegt", aldus raketdeskundige en natuurkundeprofessor Theodore Postol vandaag in Trouw. Lees het hele interview met Postol hier.

Andere piloten waren al voorzichtig
Voor de vlucht MH17 werd neergehaald, hebben een aantal vluchten hun route aangepast en Oekraïne ontweken, laten graphics van New York Times zien.

Tweede zwarte doos
Naast de zwarte doos die de separatisten gisteren opspoorden hebben reddingswerkers nu ook een tweede zwarte doos gevonden op de ramplocatie van de vermoedelijk neergeschoten vlucht MH17.

Verklaring van Malaysia Airlines met nieuwe cijfers.

Er waren geen 295, maar 298 mensen aan boord. Hun nationaliteiten:

Nederland 154
Maleisië (inclusief 15 bemanningsleden en 2 kinderen)
Australië 27
Indonesië 12 (inclusief 1 kinder)
Groot-Brittannië 9
Duitsland 4
België 4
Filipijnen 3
Canada 1
41 mensen zijn nog niet geïdentificeerd.

De meeste lichamen geborgen
Reddingswerkers in het rampgebied in het oosten van Oekraïne waar het vliegtuig van Malaysia Airlines crashte, hebben tientallen lichamen gevonden. Tot nog toe zijn 121 doden geborgen, maakten de Oekraïense reddingsdiensten vrijdagochtend volgens persbureau Interfax bekend.

Wat weten we tot nu toe?
- Vlucht MH17 van Malaysia Airlines vertrok gisteren om 12.15 uur van Schiphol richting de Maleisische hoofdstad Kuala Lumpur.

- Om 17.05 uur meldde het Russische persbureau Interfax dat er een passagiersvliegtuig in Oost-Oekraïne was neergestort. Alle 298 inzittenden zijn omgekomen.

- Al snel bleek dat het vliegtuig niet is neergestort, maar is neergeschoten. De Amerikaanse inlichtingendienst zal deze speculatie later op de avond bevestigen.

- Volgens de de Amerikaanse inlichtingendienst is het vliegtuig met een zogenoemd Buk-raket neergeschoten. Premier Rutte heeft vannacht echter aangegeven niets te kunnen zeggen over de oorzaak van de vliegramp. Hij spoort aan tot grondig onderzoek.

- En dan de naming and shaming. Wie is de dader? De Oekraïense regering richt haar belerende wijsvingertje op de separatisten. President Petro Porosjenko spreekt zelfs van een terreurdaad. President Poetin reageert door te zeggen dat dit nooit zou zijn gebeurd als Kiev haar militaire aanval op de separatisten niet had hervat. De separatisten zeggen er zelfs niets mee te maken te hebben, maar via de Oekraïense inlichtingendiensten doken audiofragmenten op van militanten die toegeven per ongeluk een vliegtuig te hebben neergeschoten. Deze pro-Russische strijders menen de zwarte doos te hebben gevonden en willen deze enkel aan Russische autoriteiten overhandigen voor verder onderzoek. De strijders zijn bereid enkele dagen een bestand in het leven te roepen zodat grondig onderzoek in het rampgebied kan worden uitgevoerd.

- Bij de ramp kwamen zeker 154 Nederlanders om het leven. Verder waren er ook 27 Australiërs, 23 Maleisiërs, 11 Indonesiërs, 6 Britten, 4 Duitsers, 4 Belgen, 3 Filipijnen en 1 Canadees aan boord. 47 slachtoffers zijn nog niet geïdentificeerd.

- Malaysia Airlines wil nabestaanden in de gelegenheid stellen het rampgebied te bezoeken. Volgens de luchtvaartmaatschappij was het overigens niet ongebruikelijk om over Oost-Oekraïne te vliegen. Binnen de gelederen van het luchtverkeer werd het gebied nog niet aangeduid als oorlogszone.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden