Terugkeer van de grote opluchting

Biechten met Kerstmis: ooit was het vanzelfsprekend voor de rooms-katholieken, met z'n honderdduizenden wachtte ieder geduldig op de wasbeurt voor zijn ziel. Al tientallen jaren is het voorbij. Maar in augustus zag je in Rome de jongeren weer in rijen bij tientallen biechthorende jonge geestelijken. In Nederland melden in elk geval enkele pastoors een opmerkelijke toestroom van jongeren. Begin van de grote kentering of een kleine hype die snel weer verdwijnt?

De oproep van paus Johannes Paulus II en van de Nederlandse bisschoppen om bij gelegenheid van het Jubeljaar2000 het biechten in ere te herstellen is hier en daar gehoord en ter harte genomen. ,,Ik heb een druk bestaan. Ben moeder van vier jongens en doe ook veel vrijwilligerswerk. Sinds ik me dit voorjaar officieel tot het rooms-katholieke geloof heb bekeerd, biecht ik elke maand minstens één keer. Het is een verzoek van de paus. Biechten houdt me scherp: ik blik terug op en noem de dingen die verkeerd waren. Biechten maakt me rustiger dan bidden: je krijgt immers via de pastoor altijd antwoord. Nu weet ik zeker dat mijn zonden zijn vergeven. Bij bidden is dat altijd maar de vraag'', aldus Inge Lit (42) uit Rotterdam.

Marit Kramer (19): ,,Ik liep al lang met een probleem dat ik moeilijk aan iemand kwijt kon. Tot deze zomer. Op de Wereldjongerendagen in Rome had ik duizenden jongeren zien biechten. Daar durfde ik het niet, maar ik dacht wel meteen: dat wil ik ook! Thuis, in Baarn, heb ik toen mijn verhaal verteld aan een pastoor. Niet knielend in de biechtstoel, maar gewoon bij hem op de bank. Toen ik alles had verteld, zei hij: 'Wat jij net hebt gedaan, dat noemen wij nu biechten'. Ik dacht vooral: Wat voel ik me opgelucht.''

Kramer en Lit zijn niet de enigen die dit jaar de boetedoening hebben (her)ontdekt. Zoals in de Onze-Lieve-Vrouwekerk in Amsterdam, die wordt gerund door het als zeer behoudend te boek staande Opus Dei. Rector C. van der Ploeg: ,,Bij ons is biechten al langer een traditie, maar zoveel biechters als dit jaar hebben we niet eerder gehad. Hoewel het jaar nog niet voorbij is zitten we al ver boven ons streefgetal van tweeduizend.'' Een kleine rondgang langs enkele rooms-katholieke kerken toont echter eenzelfde tendens. Zoals in Rotterdam. Pastor mr. Kees Stam van de Michael & Clemenskerk, waar ook al langer gebiecht kan worden: ,,Het biechten is dit jaar toegenomen met honderdvijftig procent.''

De plotselinge heropleving valt in de eerste plaats toe te schrijven aan paus Johannes Paulus II en diens dringende oproep in het Jubeljaar2000 om weer te gaan biechten.

De Nederlandse bisschoppen sloten zich erbij aan. Stam: ,,Ik heb speciaal een preek gehouden over het nut van de biecht en heb de mensen erop gewezen dat het ook in onze stad mogelijk was om dit te doen.'' In sommige kerken werden achterin flyers gelegd met een oproep tot het uitspreken van de biecht, het kwartaalblad van Opus-Dei- uitgeverij De Boog in Utrecht wijdde er een themanummer aan, met daarin 'praktische tips voor een goede biecht'. Er werd zelfs een studiedag gehouden waar priesters de fijne kneepjes van het vak nog eens werd bijgeleerd. Als extra duwtje in de rug schreven ook nog eens verschillende bisschoppen hun parochies aan.

In Tilburg sloeg die brief, afkomstig van bisschop Anton Hurkmans, aan. Deken Dré Brouwers van Tilburg: ,,Als rk kerken in Tilburg hebben we de koppen bij elkaar gestoken en ons afgevraagd hoe we de biecht weer nieuw leven konden inblazen. Want je kunt dit sacrament wel in ere willen herstellen, maar het moet wel enigszins aangepast worden aan deze tijd.'' Belangrijk was, zo luidde de conclusie, dat de pastoor niet zoals vroeger met het beschuldigende vingertje moet wijzen. ,,Beter is begrip te tonen en mild te zijn. Neem de tijd om te luisteren en schroom niet om advies te geven, zonodig na overleg met collega's. Maar het belangrijkste is nog wel discretie: zelfs een kindermishandelaar mag je niet aangeven bij de politie.''

Vlak voor Pasen was er een eerste dienst 'voor boetedoening' in deze nieuwe stijl. Deze werd zo goed bezocht dat vlak voor de kerst een tweede bijeenkomst is belegd. Want biechten voor kerst is nog net iets specialer dan anders, aldus Brouwers. ,,Het is goed om voor het geboortefeest je geest te zuiveren. Zo maak je ruimte voor Jezus in je hart.''

Opvallend was volgens de Tilburgse deken het grote aantal jongeren dat op de speciale dienst voor biechten afkwam. Ook pastoor Norbert Schnell van de kathedrale kerk in Utrecht en rector Van der Ploeg uit Amsterdam, beiden ook werkzaam in het studentenpastoraat, beamen dat biechten in trek is bij jonge mensen tot dertig jaar.

Het verbaast godsdienstsocioloog Meerten ter Borg niet. Hij denkt overigens dat het gaat om een voorbijgaande hype. ,,Religie leeft al een tijdje op onder jongeren. Ze zien de kerk niet, zoals hun ouders, als een machtsinstituut waar je je tegen afzet. Het geloof biedt ze vastigheid en de biecht is nu in de mode. Jongeren van nu houden van experimenteren. Ze proberen de biecht uit als alternatief voor de psychotherapie.''

Niet iedereen deelt die mening. Zoals Pauline Averdijk (20). Geïrriteerd: ,,Wij zijn geen softies. We staan met beide benen in de wereld. Ik heb helemaal geen therapie nodig.'' De pabo-studente is een van de negen jongeren die eens in de vier weken bij elkaar komen in Het Trefpunt, de sociëteit van de parochiekerk in Baarn. Elke keer praten ze over een thema dat met het geloof te maken heeft en op een vrijdagavond in december is dat de biecht. De groep bestaat uit vooral hoogopgeleiden, vier mannen en vijf jonge vrouwen. Allemaal biechten ze wel eens. De een één keer in de maand, de ander één keer per week. De een na het werk en weer een ander met een groep studenten samen.

,,De pastoor is een professioneel luisteraar: hij zit er echt voor jou en geeft gratis advies. Nu hoef ik anderen niet met mijn problemen te belasten. Die hebben het vaak toch al zo druk'', legt secretaresse Prisca Daatselaar (22) uit.

De meesten biechten al van jongsaf aan maar -zo benadrukken ze- sinds ze volwassen zijn doen ze het echt uit overtuiging. Waarover? Gegiechel volgt, en zenuwachtig gelach. Makelaardij-studente Bernadette Averdijk (20) tegen haar zus Pauline: ,,Ik wil het van jou niet eens weten''. Lang staan ze stil bij de vraag wat je nu wel of niet op hoort te biechten. Roddelen of je zusje een mep geven is een biecht waard. Dronkenschap ook, maar niet dat je aangeschoten was. ,,Als je nog maar controle over jezelf hebt'', zegt advocaat Martijn Pouw (23).

Moeilijker is de vraag over samenwonen of seks voor het huwelijk. Wie bepaalt nu wanneer je te ver gaat? ,,Die beslissing neemt iedereen persoonlijk'', zegt it'er Alwin Hart (27). ,,Mijn geweten knaagt al als ik één kilometer te hard rij.'' Kandidaat-notaris Michel Pouw (25) moet daar hard om lachen. ,,Te hard rijden is wel een overtreding maar geen zonde, zolang je er niemand mee schaadt. Ik ben ook best bereid die boete te betalen. Uiteindelijk ben ik zelf verantwoordelijk voor wat ik goed en fout vind.''

Aan het einde van de avond zijn ze het allen eens over het waarom. Pouw: ,,Het is fijn dat je steeds opnieuw kunt beginnen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden