'Teruggaan op een grondprincipe, de Bijbel, geeft je een anker'

Na zes jaar Kamerlidmaatschap ging Joël Voordewind (ChristenUnie) het zich steeds vaker afvragen: ben ik nou gek? In zijn gelijknamige boek dat morgen verschijnt, schrijft hij over de selectieve verontwaardiging die hij in zijn Kamerwerk tegenkomt en hoe hij daar als christelijk politicus mee omgaat. "We zijn tegen het doodknuppelen van zeehondenbaby's, maar laten wel toe dat 30.000 ongeboren kinderen geaborteerd worden. Dan vraag ik me af: ben ik nou gek?"

U beschrijft wat u de afgelopen jaren als Kamerlid heeft gedaan; is uw boek bedoeld als een soort verantwoording?

"Het geeft weer wat ik in de afgelopen zes jaar gedaan heb, maar ik hoop dat het vooral - zoals de titel, 'Ben ik nou gek?' al zegt - de verontwaardiging weergeeft over het onrecht dat er op de wereld is. Dat het mensen aanzet tot beweging. Ook is het boek een zoektocht: hoe vertaal je idealen - in mijn geval de Bijbel - naar de harde praktijk, naar de actualiteit. Of dat nou gaat om een rechtvaardige oorlog, het lot van vreemdelingen, kinderarbeid of ontwikkelingssamenwerking. Steeds weer heb je het dilemma tussen de zelfbeschikking van de mens en de mens in nood, bijvoorbeeld bij verslavingen en prostitutie. Als je aan een verslaafde vraagt wat hij wil, zegt hij: geef mij die drugs maar."

U wil dat de overheid in dit soort gevallen meer verantwoordelijkheid overneemt?

"Ik denk dat dat een betrokkenheid zou weergeven in plaats van een apathie, een onverschilligheid. Kijk, je kunt bij heel veel onderwerpen denken: dat moeten mensen zelf weten. Zoals bij die 1500 'geslaagde' zelfdodingen per jaar. Je kunt zeggen: dat is de zelfbeschikking van een mens, daar gaan anderen niet over. Maar als je je verdiept in de nood daarachter en de slechte hulpverlening... In geval van 'mislukte' zelfmoordpogingen, lapt de EHBO ze op en stuurt ze huiswaarts. Is dat nou omzien naar elkaar?"

Is uw zienswijze typisch voor een christelijke partij?

"We hebben er geen monopolie op, maar het is wel een duidelijke kern van het evangelie. Wij gaan ervan uit dat er altijd hoop is. En dus sluiten we onze ogen niet voor dingen die mensen zelf willen, zoals zelfdoding. Bij prostitutie heeft het jaren geduurd voor bij de PvdA het besef kwam dat de wereld erachter zo van verkeerde intenties doorspekt is, dat we dat eigenlijk niet moeten toestaan. Sommigen zeggen: prostitutie is er altijd geweest en zal er altijd zijn. Maar dat vind ik een slecht argument. Criminaliteit is er ook altijd geweest, maar leggen we ons daarbij neer?"

In het Voorjaarsakkoord over de financiën, werkt u samen met partijen als D66 en VVD, die meer uitgaan van de zelfbeschikking van de mens. Ziet u het zitten om na de verkiezingen in september met hen in een regering te stappen?

"Persoonlijk denk ik dat het lastig zal worden. Vooral met een partij als D66, waarvan we op immaterieel vlak een opponent zijn. Zeker op het gebied van euthanasie, abortus, zondagsrust, vrijheid van onderwijs en prostitutie is niet gezegd dat wij in zee zullen gaan met de Kunduz-coalitie. Ik vind dat de vrijheid van de één ophoudt waar hij de vrijheid van de ander wil ontnemen."

Wiens recht ontneem je bij euthanasie?

"Het recht op leven. Sociale druk kan ertoe leiden dat mensen zeggen: ik ben klaar met leven. Veel mensen voelen zich overbodig of tot last voor hun familie of zorginstelling. Ze hebben het gevoel dat ze er niet meer mogen zijn. Natuurlijk kun je in een proces zitten van ongeneeslijk ziek zijn, van aftakeling en lijden. Maar ook bij lijden kun je verlichting krijgen."

In het voorwoord van uw boek schrijft PvdA-prominent Jan Pronk dat beginselpartijen ten opzichte van programmapartijen gehandicapt zijn. Ze worden steeds meer gekwalifieerd als ouderwets terwijl programmapartijen zich pragmatisch opstellen.

"Het klopt dat beginselpartijen moeten herbronnen en dat het een uitdaging is om daarmee om te gaan. Desondanks vind ik het belangrijk om bij een beginselpartij te horen. Pronk neemt overigens uiteindelijk stelling tegen programmapartijen omdat zij zich geamputeerd hebben van het verleden. Deze partijen, zoals D66, gaan uit van het nu en kijken naar de toekomst. Voor de PvdA - waar ik drie jaar fractiemedewerker ben geweest - is het hoogste goed de wil van het volk. Als morgen iemand een meervoudige moord pleegt en je houdt een enquête, dan zeggen mensen: voer de doodstraf maar weer in. Ik vind het een verrijking als je teruggaat naar grondprincipes, de Bijbel in ons geval, dat geeft je meer ankers. Vooral in tijden van economische crisis."

Hoe helpt de Bijbel u daarbij?

"Je kunt je laten leiden door het huishoudboekje, maar er is meer dan alleen het huishoudboekje op orde hebben. De VVD had één eis en dat was die drie procent. Dat vind ik een heel armetierige manier van een visie op de overheid hebben en het is jammer dat het CDA daar in mee is gegaan. Ook voor ons moet het huishoudboekje op orde zijn, maar we moeten ook hervormen en de oorzaken van de economische crisis - de morele crisis van kortetermijn-winstbejag, bonussencultuur, graaicultuur - aanpakken. Het is raar dat een iemand die tijdelijk CEO is een bonus krijgt van miljoenen terwijl die man die met hart en ziel daar twintig jaar werkt, zijn baan verliest. De overheid moet ook oog blijven houden voor de nood in de samenleving."

'Ben ik nou gek?' - Joël Voordewind. Te bestellen bij Uitgeverij Medema of www.bol.com

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden