Terugblik / Kees Koning: van legeraalmoezenier tot 'Profeet van de Vrede'

BONK (Burgelijke Ongehoorzaamheid en Non-Kooperatie). Auw-Auw-Auwto. Opgeruimd Staat Netjes. Onkruit. Bivak (Breed Initiatief voor Verdergaande Aktie tegen Kruisraketten). vredesaktiekamp. Is Het Hier Oorlog?. Atoomvrijstaat. Actiegroepen uit de jaren tachtig en negentig. Ze passeren allemaal de revue in 'Al ga je eraan kapot!', biografie van Kees Koning (1931), de priester en vredesactivist die in 1996 onverwacht overleed.

De tijd vliegt. Veel jongeren zullen de bebaarde antimilitarist niet kennen. Tegenwoordig zijn het de anti-globalisten die de vredesbeweging vormen. Kees Koning zou vast en zeker een van hen zijn geweest. Voor wie 'zijn' tijd wel meemaakte, is het boek een feest van herkenning. Alleen al het door auteur (en medestander) Gerard van Alkemade in het boek opgenomen actie-overzicht doet de tijd herleven.

Wie herinnert zich bijvoorbeeld niet de legendarische knip acties 'Ontdek je Hekje' in Woensdrecht, in 1985, waar op dat moment nog kruisraketten zouden worden geplaatst? Of de actie op diezelfde vliegbasis in de vroege ochtend van 1 januari 1989? Samen met mede-activist Co van Melle, arts te Amsterdam, probeert Kees Koning NF-5 straaljagers 'om te smeden' tot ploegscharen. De vliegtuigen staan klaar om aan Navo-partner Turkije te worden geleverd. De actie geldt als protest tegen het Turkse beleid tegen de Koerdische minderheid. Honderden acties staan er in het boek, inclusief de opgelegde gevangenisstraffen, jarenlang alles bij elkaar.

De 280 pagina's tellende biografie, met voorwoord van de Groningse priester en publicist Herman Verbeek, vertelt het leven van Koning in drie episoden. Die van zijn priesterroeping, inclusief aalmoezenierschap; die waarin hij agrarisch ontwikkelingswerker in India was; en het tijdvak 1985-1996 waarin hij zeer vergaand actievoerde, hetgeen hem nationaal bekend maakte.

Met zijn priesterwijding in 1959 door de Bossche bisschop mgr. Bekkers is Kees Koning 'zielsgelukkig'. Een ideaal wordt werkelijkheid. In september 1960 wordt hij legeraalmoezenier, met als rang kapitein. Op de Duitse legerplaats Seedorf maakt hij in 1964 een oefening mee, met als klapstuk een imitatie-atoomexplosie. De soldaten hoeven slechts 24 uur stand te houden. Daarna is de complete leger eenheid afgeschreven.

Er knakt iets in Kees Koning. Open en bloot verkondigt hij dat het leger een 'smerig bedrijf' is, waarop hij in Den Haag op het matje wordt geroepen. In 1967 vraagt hij ontslag aan, dat hem 'eervol' wordt verleend. Kees Koning, uitgerust met enorme baard, dito bril, onafscheidelijke pijp en afgetrapte sandalen, is vanaf nu 'vreedzaam revolutionair': vechtend tegen systemen, niet tegen mensen, met als credo: 'Waar recht verkracht wordt, is verzet plicht'.

Vele meters hek, straaljagers, helikopters, zendmasten en landingslichten op tal van legerplaatsen moeten het ontgelden. Hij pleegt inbraken bij wapenfirma's om meer over hun handelspraktijken aan de weet te komen. Maar ook zonder kniptang en bijl strijdt Kees Koning voor vrede. In 1990 gaat hij uit solidariteit met de Iraakse bevolking op vredesreis naar Irak.

Het levert hem vele vrienden, maar ook vijanden op. Op Goede Vrijdag 24 maart 1989, nadat hij in Woensdrecht opnieuw een NF–4e lijf gaat, dit keer met een pikhouweel, scheelt het weinig of de bewaking schiet met scherp. In 1993 brandt zijn huisje op het Emmaüs-erf bij het zusterklooster in Eindhoven tot de grond toe af. Kees Koning sterft niet in het harnas. Op 22 juli 1996, na het rijden van zijn krantenwijk, wordt hij getroffen door een hartstilstand. Op het trottoir bij het fietsenhok. Zijn pijp naast hem. Op 26 februari wordt hij in Tilburg begraven. 'Profeet van Vrede' staat er op zijn graf.

'Al ga je eraan kapot!' Het leven van vredesactivist Kees Koning. Auteur: Gerard van Alkemade. Prijs 20 euro.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden