Terug van weggeweest: de Russische dictator Jozef Stalin

Leerlingen bij de onthulling van Stalins buste om de 'Straat van de heersers' in Moskou. Stalin staat er naast Lenin.Beeld AP

De populariteit van de vroegere dictator stijgt in Rusland. Zijn buste kwam er met indirecte steun van Moskou.

Zelfs in het Russische straatbeeld is oud-dictator Jozef Stalin terug van weggeweest. Vorige week werd er een buste van hem onthuld in een Moskous park. Het beeld staat in de 'Straat van de heersers', waar ook monarchen staan die Rusland hebben geleid voor de revolutie van 1917.

Het is niet de eerste keer in de afgelopen jaren dat Stalin een eigen standbeeld krijgt. In verschillende Russische steden hebben zijn aanhangers sculpturen van hem neergezet. Maar dat soort initiatieven ging meestal buiten het Kremlin om. Dit keer lijkt de regering nauwer betrokken. De Stalinbuste in Moskou is gefinancierd door de Militair Historische Vereniging, opgericht door president Poetin en geleid door zijn minister van cultuur Vladimir Medinski.

Hoewel het Kremlin ontkent iets met het initiatief te maken te hebben, sprak Medinski gisteren de kritiek tegen dat het Stalin-standbeeld een provocatie zou zijn. "Ik heb begrepen dat deze buste onderdeel uitmaakt van een rij met andere heersers. Als je Stalin daar niet tussen plaatst, zou dat een historische ontkenning zijn."

Groeiende populariteit

De buste van Stalin past in een trend waarin de voormalige Sovjet-leiders en de tsaren winnen aan populariteit. Uit een opiniepeiling van het onafhankelijke Levada-centrum eerder dit jaar werd Stalin met 38 procent van de stemmen bestempeld als belangrijkste persoon in de Russische geschiedenis, gevolgd door Poetin en dichter Aleksandr Poesjkin.

Russen associëren Stalin vooral met een periode van stabiliteit, verklaren Russische historici zijn populariteit. Hij is een belangrijke tegenhanger van de chaotische en gewelddadige jaren negentig van de vorige eeuw. Een periode die de Russen verafschuwen. De misdaden die Stalin heeft begaan worden in dat licht simpelweg genegeerd. "Stalin is een symbool geworden van orde, eerlijkheid en gerechtigheid", zei historicus Nikolai Svanidze vorig jaar tegen The Moscow Times.

Russische politici doen weinig moeite dit beeld te corrigeren. Hoewel Poetin en premier Medvedev afstand hebben genomen van de misdaden die Stalin heeft begaan, wordt hij in geschiedenisboeken behoorlijk positief afgeschilderd en wordt er keer op keer op gehamerd dat Rusland onder Stalin de Tweede Wereldoorlog heeft gewonnen. Ook werd de oud- Sovjetleider de afgelopen tijd geprezen vanwege het feit dat hij zo'n goed ondergronds metro-systeem in Moskou heeft aangelegd.

We kunnen Stalin simpelweg niet vergeten, zei veteraan Jevgeni Toepitsin tegen persbureau AP bij de onthulling van de buste. "Het dwingt ons de geschiedenis te herinneren zoals ze was, met goede en negatieve zaken. Het verleden kan niet worden veranderd en vervalst."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden