Terug uit Canossa

Dat reuze-interview met Diederik Stapel in deze krant afgelopen weekend zette me nogal aan het denken. Stapel wekte toch minstens de schijn verbolgen te zijn over de behandeling die hem van de commissie-Levelt ten deel is gevallen, een houding die hem bepaald niet past. Karaktermoord, noemde hij het rapport, het woordenboek zegt: poging om iemand een slechte naam te bezorgen. Alsof niet hij zélf zich die slechte naam bezorgd heeft. En hij doet of de aanklagers tegelijk met hém heel dat arme vakgebied van de sociale psychologie geweld hebben aangedaan, alsof niet hij zélf dat vak bijna naar de ratsmodee heeft geholpen. Kortom, het vingertje dat eerst zo mooi naar zichzelf leek te wijzen wijst nu alweer naar de commissie-Levelt. Maar ik ben nu wel genoeg door het stof gegaan, las ik tussen de regels door, nu ga ik weer zeggen wat ik vind, ik ben nu eenmaal Diederik Stapel, ik neem niet langer een blad voor de mond.

Ik moet zeggen dat hij zijn restauratiepogingen krachtdadig ter hand neemt, eerst met dat boek van hem, 'Ontsporing', waarin hij zijn eigen academische en mentale ondergang beschrijft, zo te zien heel nederig en berouwvol, een gang naar Canossa maar toch zo dat je er een dubbel gevoel aan overhoudt: door zijn belijdenis van zonden heen voel je de oude zelfverzekerde ijdeltuit schemeren. En dan nu met interviews waarin hij veerkracht combineert met verongelijktheid. En ik snap het ergens wel, hij wil niet als de eerste de beste geslagen hond zitten wachten tot de meester hem weer roept, maar hunkert naar een nieuw soort heroïek die de vorige van geslaagde professor evenaart of zelfs overtreft: de getroffen held die weer opstaat.

Diederik Stapel doet me aan andere gevallenen in het publieke leven denken, bijvoorbeeld aan Wim Aantjes die na zijn politieke ondergang almaar pissig bleef op Lou de Jong die hem, op aanwijzen van anderen, ten val had gebracht, en aan Rob Oudkerk die zijn hoerenloperij en misplaatste zelfvertrouwen weet aan een stofje dat zich in het brein van grote en kleine machthebbers zou nestelen en ze blind voor eigen falen zou maken - net als Stapel schreef hij er, toch ook net iets te snel en te gretig, een boek vol nederige trots over: 'Geen weg terug'. Maar het meest moest ik nog denken aan het Amsterdamse strandpaviljoen Blijburg dat donderdag dichtging, omdat in de keuken vliegen en muizenkeutels waren aangetroffen. Twee dagen later was het al weer open, de Voedsel- en Warenautoriteit was de grote schoonmaak komen inspecteren en nu was het weer spic en span. De natte droom van de gevallen held: een bliksemreiniging. Zoiets moet Stapel ook voor ogen hebben gestaan. Nu heb ik mijn straf en slechte naam wel ongeveer uitgezeten. Hier ben ik weer! Zo gaat het misschien met vieze keukens maar niet met wetenschappelijk bedrog. Je moet je straf domweg een stuk langer uitzitten dan die schamele twee jaar. Misschien dat we er over vijf, tien jaar eens naar kunnen kijken. Verkeerd getimed dus, drs. Stapel, zelfoverschatting. Maar het is waar, daar had hij al eerder last van.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden