Terug naar Mosul durft niemand

Ontheemden in Irak hebben geen vertrouwen in de 'plastic' regering

"Vlak voor het offerfeest heb ik twee maanden salaris gekregen. Daarvoor zes maanden niks." Raed, een dertigjarige kapper uit Mosul, laat het scheermes in de lucht hangen. Zijn zaakje in een keet in het Harshm-vluchtelingenkamp nabij de Iraaks-Koerdische hoofdstad Erbil zit vol met jonge mannen.

Oud-politieman Raed, die zijn volledige naam niet wil geven omdat zijn familie nog in Mosul zit, is goed met het mes. Zijn klanten hebben moderne kapsels waarbij delen van hun haar heel kort zijn gesneden.

Harshm huisvest ontheemden uit Iraks tweede stad Mosul en de regio Sinjar, die beide in handen zijn van terreurgroep Islamitische Staat (IS).

Raeds zaakje is druk, ondanks het feit dat de 271 Arabische families in het kamp tot de armsten onder de ontheemden behoren. De 1500 kampbewoners maken deel uit van een miljoen ontheemden die voor IS uit delen van Irak naar de Koerdische regio zijn gevlucht. Een minderheid zit in opvangkampen, anderen konden huizen huren in de Koerdische steden.

Naast hen vangt Koerdistan nog eens honderdduizenden yezidi's en Syrische vluchtelingen op. Het totale aantal ontheemden en vluchtelingen bedraagt zo'n twee miljoen, op een Koerdische bevolking van 5,5 miljoen. Samen met de VN en internationale hulporganisaties bieden de Koerden hen opvang in een groot aantal kampen, maar de financiële tekorten worden steeds meer zichtbaar.

Harshms kamp heeft weliswaar cabines, maar bovengronds liggende slangen en leidingen veroorzaken stank, modder en ziekten. De inwoners kampen met muggen en infecties, vertelt Dohha Abas (29), die tussen de groene plassen staat. "We hebben geen koelkasten om voedsel in te bewaren. Dokters willen ons niet meer behandelen als er niets verandert."

Velen in het kamp hebben net als Raed maandenlang zonder overheidssalaris gezeten. Een half jaar geleden zette de regering in Bagdad alle betalingen aan ambtenaren in Mosul stop. Ontheemden uit die stad werden daar ook de dupe van. "Bij wie zou ik protesteren?" zegt Raed, die hoopt dat de betalingen hersteld worden, maar nergens op rekent: "We hebben een plastic regering, ik heb er geen vertrouwen in."

Teruggaan naar Mosul is evenmin een optie, zegt een van zijn klanten, die verlangend informeert naar mogelijkheden om naar Europa te gaan. "Hier is geen hoop."

Volgens bronnen in Erbil hebben zeker 15.000 Iraakse Koerden zich bij de recente stroom asielzoekers gevoegd. Maar de meeste ontheemden in Koerdistan hebben geen geld voor de reis naar Europa, want inkomens zijn schaars.

Ali Hussein (27) uit Mosul klaagt dat hij al in geen vijftien maanden heeft gewerkt omdat de Koerden hem geen vergunning geven. Anderen vinden af en toe illegaal werk, zoals de 16-jarige Mahdi Hamid. Hij werkte twee dagen op een bouwplaats, toen hij een week geleden bij een ongeluk met een betonmolen zijn arm verloor.

Hij hangt wat tegen de muur van de keet en klaagt over pijn. De wond was te vuil, daardoor kon de arts zijn arm niet weer aanzetten, zegt zijn vader Hamid Majeed. Hij overhandigt de brief van het ziekenhuis waarin dat staat, de röntgenfoto en de doosjes medicijnen.

Het bouwbedrijf heeft alle kosten gedragen, vertelt hij. "En ze hebben beloofd dat hij binnenkort naar het buitenland gaat om een kunstarm te laten aanmeten."

Voor de meeste ontheemden wordt de situatie er niet beter op nu ook de maandelijkse voedselbonnen van de VN-hulporganisatie UNHCR uitblijven, zegt Saad Ghanim, een gepensioneerde soldaat uit Sinjar die fruit en levensmiddelen verkoopt. De UNHCR kampt met problemen omdat ze van haar lidstaten slechts veertig procent van de benodigde gelden heeft ontvangen. Ghanim noemt het leven in het kamp met veertien kinderen 'moeilijk', maar redt het dankzij zijn nering en wat onregelmatig werk van zijn enige zoon.

In het rommelige winkeltje tegenover het zijne jaagt de 77-jarige Nawal Isa met een bezem een groep luidruchtige kinderen weg. "Het zijn allemaal dieven," klaagt ze. Ze woont samen met zoon en kleinzoon en leeft van wat mensen haar toestoppen. Terug naar Mosul hoeft ze niet. "Daar word je vermoord," zegt ze, haar woorden kracht bijzettend met een zagend gebaar bij haar keel. "Hier is dat in ieder geval beter."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden