Terug naar de swinging beginning

Ooit bedoeld als dansmuziek, is jazz steeds meer luistermuziek geworden. Maar de nieuwe artiesten laten de liefhebbers weer dansen.

Jazz was altijd amusement. Misschien niet uitsluitend, maar toch zeker in belangrijke mate. Daarin kwam geleidelijk verandering en vooral vanaf het ontstaan van de bebop in de jaren veertig is jazz steeds serieuzer geworden, meer gericht op de hersens dan op de voeten die dansen willen. Volgens sommige critici ging het daar helemaal mis.

Naarmate het genre ouder werd, is jazz veelal steeds complexer geworden; luister- in plaats van dansmuziek. Natuurlijk zijn er altijd uitzonderingen geweest. Met name de scene in Engeland probeert al jaren een brug te slaan naar de uitgaanscultuur. Zo maakte een groep als Acoustic Ladyland bij hun optredens veel stoelen in de zaal onklaar, zodat een deel van het publiek moest staan en mogelijk eerder in verleiding kwam om te gaan dansen. Ook verschillende dj's probeerden jazz terug te krijgen op de dansvloer. De bekendste is Gilles Peterson, de man die door in hippe clubs jazz te draaien een heel nieuw publiek voor het genre interesseerde.

Peterson is niet de enige. Jazz Dance dj Kev Beadle probeert met zijn 'Private Collection' een nieuw licht te werpen op jazz uit de jaren zeventig en tachtig. Het resultaat is verrassend. In de eerste plaats omdat de jazz uit die periode een overwegend slechte naam heeft, wat door Beadles keuze wordt tegengesproken. In de tweede plaats omdat hij laat zien dat de serieuze jazz wel degelijk als vermaak kan dienen. Zelfs op het politiek geëngageerde 'Song for Mozambique' van saxofonist Archie Shepp blijk je prima te kunnen swingen.

In Nederland is dj Maestro al jaren doende om jazzschatten op te diepen en als dansmateriaal op te dienen. Na zijn 'Blue Note Sessions' richt hij zich nu op het Bethlehem label. Vanaf begin jaren vijftig was Bethlehem de thuishaven van vocalisten als Chris Connor, Mel Tormé, Nina Simone en Carmen McRae. Op de dubbel-cd 'Bethlehem Blends' brengt dj Maestro een sfeervolle mix van hoogtepunten uit de labelcatalogus, die overigens een stuk kalmer is dan de cd van collega Beadle.

Niet alleen dj's hebben de interesse voor jazz als dansmuziek doen herleven. Denk vooral ook aan het succes van de jazzy retromuziek van bijvoorbeeld Amy Winehouse en Caro Emerald. De jonge zangeres Nikki Yanofsky lijkt hun voorbeeld te volgen. Met een uitgekiende jaren-vijftig look en de wereldvermaarde Quicy Jones als producer is niets aan het toeval overgelaten. Geraffineerd en totaal voorspelbaar. Van een twintigjarige mag je nauwelijks levenservaring verwachten, maar daardoor klinkt het allemaal bijzonder vlak.

Opnieuw vanuit het Verenigd Koninkrijk melden zich een aantal artiesten die een eigentijdse en dansbare vorm van jazz willen creëren. Zoals Slowly Rolling Camera, een viermansformatie die inspiratie lijkt te putten uit de Jungle en Bristol Sound van de jaren negentig. Groepen als 4 Hero en Massive Attack dienen zich als vergelijkingsmateriaal aan, wat deels komt door de geweldige soulvolle zangeres Dione Bennett. Het titelloze debuut van de groep zou wat meer eigen smoel kunnen hebben, maar bevat een paar bevlogen nummers die veel beloven.

Richard Spaven is een veel gevraagde drummer die onder andere bij José James en Flying Lotus zijn opvallende stijl etaleerde. Spaven heeft patent op onnavolgbare breakbeats, maar is tegelijkertijd een uitermate relaxte drummer. Zijn cd 'Whole Other' heeft daardoor een opvallend en aantrekkelijk eigen geluid. Tikje loom en toch stuwend en dan die hypnotiserende melodieën.

Uit Canada komt het trio BADBADNOTGOOD. Hun cd 'III' bevat even hippe als enerverende muziek die tussen tal van genres inhangt en zonder meer dansbaar is. Of ze jazz daarmee weer een stuk relevanter maken, zoals een criticus voorspelde? Het zou niet verbazen.

BADBADNOTGOOD, 11 september in Bird Rotterdam, 12 september in MC Theater Amsterdam

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden