Terug naar de ontaarde moeder

De nieuwe wet op de kinderopvang zal de kwaliteit aantasten en leiden tot stress onder baby's en peuters, waarschuwen pedagogen. De dagverblijven zelf zien het minder somber in.

Edwin Kreulen

'Overprikkelde baby's en peuters die overdag weinig direct contact met de leidster hebben gehad. Waar dat toe leidt, is inmiddels toch wel bekend”, zegt Kok van der Meer.

De voorzitter van het Landelijk Pedagogenplatform Kinderopvang verwijst daarmee naar alle berichten over de invloed van slechte kinderopvang op de ontwikkeling van jonge kinderen.

,,De Nederlandse kinderopvang is internationaal gezien net van goede kwaliteit. Maar deze kabinetsplannen trekken de opvang onder de streep.”

Doorn in het oog van de pedagoge, werkzaam bij de Haagse stichting Kinderopvang Dak, is de manier waarop minister De Geus omspringt met het zogeheten open-deurenbeleid. De minister wil niet langer voorschrijven dat iedere groep op een dagverblijf een vast aantal leidsters heeft: het is volgens hem voldoende om te kijken of op het hele centrum er voldoende leidsters zijn. Dat kan betekenen dat de ene groep volgens de huidige normen te groot is, zolang de andere maar te klein is.

Van der Meer: ,,Het open-deurenbeleidis een pedagogisch principe: het gaat uit van de gedachte dat het goed voor kinderen kan zijn om niet de hele dag in dezelfde ruimte te blijven. Maar op deze manier wordt dat idee misbruikt om opvang efficiënt en goedkoper te maken. Efficiënt, daar heb ik niets op tegen. Maar goedkoper, dat zal betekenen dat kinderdagverblijven minder personeel gaan inzetten. Ze moeten wel, want als er volledige concurrentie is en de crèche om de hoek goedkoper is, lopen de klanten weg.”

Volgens de huidige normen zijn er twee leidsters nodig op maximaal negen baby's. Van der Meer heeft berekend dat het in de kabinetsplannen mogelijk wordt in één groep acht baby's en acht peuters op te vangen, op drie leidsters. ,,Dat levert veel stress op, en dat is voor jonge kinderen schadelijk. We weten inmiddels dat te veel stress nadelige gevolgen heeft voor de hersenontwikkeling van baby's. Ook voor peuters gaat het veranderen: leidsters krijgen veel minder tijd om direct contact met hen te hebben. Ze gaan eerder orde houden. Juist op die jonge leeftijd is het van belang te investeren in kinderen. Daarom moet het kabinet ook zaken voorschrijven als een goede opleiding en bijscholing van leidsters, en algemene regels voor de pedagogische kwaliteit. We willen heus geen staatsopvoeding, maar wel de plicht om goede voorwaarden te scheppen.”

Sjef van Gennip, directeur van de MO-groep, de werkgeversorganisatie in de kinderopvang, denkt dat de dagverblijven alles zullen doen om de pedagogische kwaliteit op peil te houden. ,,Ouders merken direct wanneer er te weinig leidsters op een groep zijn. Crèches die zo werken, prijzen zichzelf uit de markt. Er is geen sector die zo in een glazen huis zit als de kinderopvang.”

Wie zou denken dat ouders staan te juichen over plannen die crèches goedkoper maken, komt bedrogen uit. In ieder geval bij Gjalt Jellesma, voorzitter van de oudervereniging voor de kinderopvang Boink. ,,Natuurlijk moeten ouders niet te veel betalen en zijn de prijsstijgingen hoog. Maar je moet wel kijken wat je ervoor terugkrijgt. De prijsstijging komt voor een belangrijk gedeelte doordat de lonen van leidsters zijn gestegen, en die zijn nog steeds heel bescheiden.”

Politici - naast de Geus ook minister Zalm van financiën en de aan hem verwante VVD-fractie in de Tweede Kamer - doet het ten onrechte voorkomen alsof de kinderopvang onnodig duur is door alle regelgeving voor kwaliteit, zegt Jellesma. ,,In eerste instantie is De Geus zelf de grootste bedreiging, want hij wil de compensatie afschaffen voor mensen die geen bijdrage van hun werkgever krijgen en voor kleine zelfstandigen. Natuurlijk, opvang kan zeker goedkoper, maar dan alleen door op leidsters te bezuinigen. Dan krijg je minder gekwalificeerd personeel en zakt de kwaliteit enorm.”

Jellesma hoor nog regelmatig alarmerende verhalen. ,,Over groepen die te groot zijn, of een dagverblijf met vier leidsters waarvan er drie geen opleidinghebben. Dat ga je op deze manier alleen maar meer krijgen. Je moedigt mensen die snel geld willen verdienen aan opvang van slechte kwaliteit aan te bieden. Het probleem is dat ouders dat vaak niet zien, die zien alleen hun kind bij het halen en brengen en moeten dan maar geloven dat er de hele dag twee gediplomeerde leidsters met voldoende aandacht voor het kind zijn geweest. En de kinderen zelf zijn nog te jong om te klagen. Als de prijs dan meevalt, kiezen ouders voor deze kwaliteit. Je moet er als ouder gewoon van uit kunnen gaan dat crèches goed zijn, en dat ze goed worden gecontroleerd. De Geus geeft alleen een paar algemene normen voor inspectie, de rest moeten dagverblijven dan maar zelf invullen. Alsof je in het verkeer stelt dat iedereen zich goed moet gedragen, maar hoe hard je moet rijden moet iedereen zelf maar zien.”

Pedagoge Van der Meer ziet in de kabinetsplannen ook een bedreiging voor achterstandskinderen. ,,We krijgen kinderen binnen van werkende ouders, maar ook via werkgelegenheidsprojecten en inburgering. Van onze kinderen is 45 procent afkomstig uit migrantengezinnen. De aandacht voor de achterstandsgroep zal bij volledige concurrentie helemaal onder druk komen te staan.”

Uiteindelijk snijdt De Geus zichzelf fors in de vingers, waarschuwt Van der Meer. ,,Bedenk dat het in Nederland twintig jaar geleden nog helemaal niet geaccepteerd was dat kinderen naar professionele opvang gingen. Vrouwen die dat deden, waren volgens veel mensen ontaarde moeders. Wanneer door deze plannen de kinderopvang fors daalt in kwaliteit, en het economisch ook niet beter gaat, komt dat argument met volle kracht weer terug. Vrouwen die hun kind naar opvang brengen worden dan opnieuw gezien als ontaarde moeders.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden