Terug naar de basis

Terwijl kamperend Nederland tegenwoordig via de laptop buienradar raadpleegt, keert een steeds grotere groep terug naar het oer-kamp. De natuur in, het liefst zonder voorzieningen.

’Gelukkig leeft er diep in ons volk, dat door alle eeuwen heen stoere pioniers te land, ter zee, en later door de lucht voortbracht, een instinct tot vrij leven. Het kampleven, zwerven en trekken roept dat instinct in ons wakker, doet onze afgestompte zintuigen weer scherpen, ongebruikte spieren weer spannen, spoort aan tot initiatief en vindingrijkheid, verfrischt lichaam en geest en doet ons de grootschheid van het heelal en ons onverbreekbaar onderdeel daarvan dieper beseffen – wat ons leven slechts gelukkiger kan maken.’

Wie dit fragment uit Ton Koots kampeerhandboek ’Klaar voor ’t kamp’ uit 1939 ontdoet van gezwollen frases, moralistische fragmenten en wat gedateerde sch’s, komt verrassend dicht in de buurt van twee recente onderzoeken naar recreatiegedrag in Nederland. Zowel in ’Smaakmakers voor landschappen’ van de Wageningen Universiteit uit 2009, als in het representatieve Recron-onderzoek naar de gebruikers van natuurkampeerterreinen in Nederland van dit jaar, wordt een aanzwellende groep Nederlanders gesignaleerd die de massacamping, met slagboom, animatie en elektrische koelbox meer dan beu is.

De tenten van zeppelinstof en de Amerikaanse shelters uit ’Klaar voor ’t kamp’, de Meta-kookstoestelletjes, slaapzakken met kapoklaag en kleurige Hudsonbaai-dekens zijn weliswaar vervangen door andere modellen en materialen, de geur uit dit standaardwerk is weer helemaal terug. Om de cijfers te laten spreken: Het aantal overnachtingen op de 140 natuurkampeerterreinen nam de afgelopen vijf jaar toe van vierhonderd- naar vijfhonderdduizend. Het aantal lidmaatschappen – voorwaarde voor een verblijf op de kleine natuurlijke kampeerplaatsen, steeg in die vijf jaar met 25 procent naar vijftigduizend. Hoewel de sfeer op deze rustige verblijfplaatsen soms doet terugdenken aan de jaren vijftig (sommige kampeerterreinen hebben zelfs nog een echte ’kampwaard’), de gebruikers worden alsmaar jonger.

Volgens directeur Marieken Nieuwdorp van de Stichting Natuurkampeerterreinen zijn haar klanten niet alleen jonger, maar ook bewuster geworden. „We krijgen steeds vaker jonge gezinnen, of stelletjes, hoogopgeleid, individualistisch, die geen kant-en-klaar terrein verwachten. Ze wensen een plek in de natuur, en willen die in alle rust beléven, met alle weerstypen die daarbij horen. De kinderen hoeven geen speeltuin, die vermaken zich wel in het bos. Het is juist de bedoeling van de ouders dat zij hun Nintendo eens een week gesloten laten, en de natuur als speelterrein zien. Aan faciliteiten hebben ze een broertje dood, zolang er maar een goede wc is en warm water.”

Geen kantine met tv, maar een kampvuur en daarna lekker vroeg naar bed. En dat voor kampeerders die gemiddeld anderhalf keer modaal verdienen. Of misschien juist wel daarom? Wat volgens Nieuwdorp ook opvalt is dat haar klanten steeds vaker met de tent komen. Dat geeft hen een ’buitengevoel’. Het aantal caravans neemt duidelijk af. „En ze zijn erg gespitst op het milieu. Als een beheerder niet aan afvalscheiding doet, omdat er in die regio nu eenmaal aan nascheiding wordt gedaan, wordt ie daar door z’n klanten echt op aangesproken. Waar vind je dat nog?”

Ook bij Staatsbosbeheer zien ze de aandacht voor het puur kamperen sterk toenemen. Zeventien procent van onze klanten kiest voor het segment ’wildernis’, zegt Laetitia Linders. „Dat betekent dat zij minder voorzieningen op kampeerterreinen wensen. Maar we zullen ook in onze natuurgebieden rekening moeten houden met het feit dat niet iedereen is gecharmeerd van informatiepanelen. Deze wildernisgroep wil helemaal niets tegenkomen, en het liefst struinen, op zandpaden, of zelfs daarbuiten.”

De studie naar gebruikersgroepen heeft er bij Staatsbosbeheer toe geleid dat vorig jaar ook de kampeerterreinen in typen zijn verdeeld. Alle terreinen liggen in de natuur, maar onder het motto ’Comfortabel Kamperen’ is er wel sanitair met vloerverwarming (gevoed door zonnepanelen), een overdekt ontmoetingsgebouw met vuurplaats, en allerlei ’natuurlijke’ speeltoestellen. Hierbij worden vooral de jonge gezinnen bediend en juist ouderen die willen blijven kamperen, maar met iets meer luxe.

Mensen die rust en ruimte zonder poespas wensen, kunnen terecht bij ’Puur Kamperen’. Hieronder vallen kleinschalige terreinen met stroom en sanitair, en een eenvoudige vuurplaats. Voor de wildernisliefhebbers voor wie puur kamperen niet genoeg is, heeft Staatsbosbeheer 28 plekken in de bossen gereserveerd waar ’Vrij Kamperen’ mogelijk is, gratis, met slechts koud water.

Die gradaties in natuurkamperen van Staatsbosbeheer heeft ook de stichting van Marieken Nieuwdorp doorgevoerd. Daar wordt sinds dit jaar onderscheid gemaakt tussen ’Puur Natuur’ en ’Natuur Plus’. De terreinen met die plus blijven eenvoudig, maar er is daar wel stroom aanwezig, warm water en een slecht weer-ruimte „zodat je in de regen beschut je macaroni kunt koken”, zegt Nieuwdorp.

In dit jubileumjaar (de Stichting Natuurkamperen bestaat 35 jaar) richt de organisatie van Nieuwdorp zich op kamperen met kinderen. „Op elk kampeerterrein hebben we een natuurkist neergezet met loepjes, schepnetjes, een kompas en potjes waar insecten tijdelijk in kunnen worden bekeken. De kinderen van de huidige gebruikers zijn namelijk de klanten van de toekomst. En die moet je nu al voorbereiden op hun kampeertijd straks.”

Misschien nog een citaat van Ton Koot, voor bij het kampvuur? ’Wie aan den boschrand verkwikt ontwaakt door het gezang der vogels, zich baadt in de gouden morgenzon en een dag vol gezonde sportiviteit, vol speuren en ontdekken tegemoet gaat, die weet, dat kampeeren een goedkoop en gezond genot is, vol inspirerende kracht en vol romantiek!’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden