Terug naar de barricaden!

echtpaar de vries, deed 25 jaar geleden ook mee aan anti kernenergie demonstratie, as zaterdag staan ze op de dam te demonstreren. Foto: Reyer Boxem

De demonstratie tegen kernenergie morgen in Amsterdam belooft een grote reünie te worden voor actievoerders uit het verleden. Destijds vochten ze voor de toekomst van hun kinderen. Nu strijden opa en oma voor alweer een volgende generatie.

Eens kijken. Hier moet ie liggen. Sietse de Vries uit Drachten rommelt in zijn schuurtje, en komt uiteindelijk naar buiten met een stoffig bord dat aan een stok is bevestigd. Met zijn hand wrijft hij de tekst bloot. 'Ria, Sietse, Nine en Wybe zijn ook tegen!', staat er in hanepoten. 'Dit bord kan zo hergebruikt worden', lacht De Vries. En zo is het. Morgen staat hij weer met zijn vrouw op de Dam om te demonstreren tegen kernenergie. Na zo'n 25 jaar is het weer tijd voor protest. En het relikwie gaat mee.

Sietse (61, steenhouwer) en Ria (59, manager in de ouderenzorg) zijn opgegroeid met actievoeren. 'We kwamen uit doopgezinde nesten, waren lid van de VPRO en vochten tegen onrecht', zegt Sietse. 'Ze noemden hem altijd 'de dominee'', zegt Ria, 'omdat ie in de kroeg altijd van die politieke preken hield.' 'Ik wist vaak dat ik geen gelijk zou kunnen krijgen', gniffelt Sietse. 'Maar dat weerhield me er niet van een flinke boom op te zetten. Ik moest kwijt wat ik ergens van vond.'

Ze werden samen volwassen met Vietnam en Ban de Bom. 'En voor mij kwam daar Dolle Mina en de emancipatiebeweging nog eens bij', zegt Ria. 'Dat heeft me enorm politiek gevormd.' Ze noemt het jaar van haar huwelijk: 1972. Maar direct daarna een ander jaar: 1974. Demonstratie in Kalkar, net over de grens bij Arnhem, waar de grote opwerkingsfabriek stond die vanwege het maatschappelijk verzet is omgevormd tot een pretpark.

'Toen de kinderen nog klein waren, zijn we verhuisd naar Marum, een dorpje tussen Drachten en Groningen', gaat Ria verder. 'Daar brachten we onze idealen echt in de praktijk. We aten macrobiotisch, hadden een eigen moestuin. En bij de peuterspeelzaal kwam je de gelijkgezinden tegen. Het dorpje had ook een heus cultureel centrum: Osiris. Daar kwamen we op het idee om met een bakfiets van dorp tot dorp te gaan en overal een spandoek tegen kernenergie op te hangen. En samen gingen we naar de grote demonstraties in Dodewaard, en later Amsterdam en Den Haag. Kernenergie en kernwapens waren onderwerpen die toen samenkwamen.' 'We waren de linkse rakkers van Marum', zegt Sietse. 'Geitewollensokken. Maar nooit gewelddadig. Als een politieman bij de demonstratie zei dat we op de stoep moesten lopen, dan deden we dat.'

Ze hadden erg het gevoel dat ze zich voor de toekomst van hun kinderen moesten inzetten, vertelt Ria. 'Je zag het toen vanuit je eigen visie misgaan. Een wapenwedloop, kernreactoren in opkomst. Je kunt het je bijna niet meer voorstellen. Onze kinderen zijn met heel andere onderwerpen opgegroeid.'

Tot het nieuwe kabinet aantrad, dat plannen voor een tweede Borssele ging maken, en zo'n beetje tegelijkertijd een kernramp Japan trof. 'Ik hoorde van de week een jongere bij een tankstation zich verbazen dat de aarde in Japan zo kan scheuren. Wíj hebben alle breuklijnen nog op school geleerd, maar deze generatie weet van niets. Door de ramp in Japan worden de nieuwe generaties weer bewust gemaakt van de gevaren van kernenergie. Die waren helemaal weggezakt. Kernenergie mag onder normale omstandigheden dan geen schadelijke uitstoot hebben, toch kan het vanwege de risico's geen alternatief zijn voor kolen en olie.'

Voor Ria en Sietse zijn de argumenten tegen kernenergie in 25 jaar hetzelfde gebleven. Ria: 'We zijn altijd tégen geweest omdat het radioactief afval niet kan worden verwerkt maar moet worden opgeslagen. Dat probleem schuif je dus door naar volgende generaties. Dat een reactor ook gevaar kan lopen bij rampen, laat Japan ons nu zien. Het is ontzettend triest, en ik zou willen dat deze kernramp op dit moment niet zou spelen.' Want ook dan was ze morgen naar Amsterdam vertrokken.

Ze hoorde laatst van haar dochter dat er weer tegen kernenergie gedemonstreerd zou worden. 'Ik had meteen zoiets van: daar wil ik bij zijn. Al een aantal maanden had ik een onbestemd gevoel. Waarom gebéurt er niks, dacht ik toen ik minister Verhagen over zijn plannen voor een tweede kerncentrale hoorde. Wat is het stil! Die oproep naar de Dam te komen, kwam precies op tijd. Ik hak in dit soort gevallen altijd de knoop door, en Sietse zei meteen: ik doe weer mee.' Ria heeft haar anti-kernenergie-button met het Friese 'Atoomkreft, ne tanke!' al de hele week op haar vest zitten, en Sietse plukte van internet wat raamposters.

Hoe zou het zijn morgen op de Dam, en hoeveel mensen zouden er komen? Ria: 'Ik ben heel benieuwd naar de sfeer. Als het maar niet grimmig is. En het is natuurlijk wel een heel andere tijd nu. Veel gaat digitaal. Het is toch ondenkbaar dat je nog in de regen van deur tot deur gaat om op een verregend papier handtekeningen in te zamelen. Iedereen twittert en mailt zijn protest rond. Dat digitale protest kan betekenen dat er minder mensen afreizen voor een ouderwetse protestmanifestatie.' 'Nou', zegt Sietse, 'toch schat ik dat er morgen zo'n 25.000 man op de Dam staan. En ik denk dat veertig procent van de demonstranten uit ouderen bestaat. Het gaat één grote reünie worden.'

Ria en Sietse lopen samen met hun dochter Nine. Zij voor haar kinderen, opa en oma voor de kléinkinderen.

Op naar de Dam

De landelijke manifestatie 'Schoon Genoeg van Kernenergie' begint morgen om 13.00 uur op de Dam in Amsterdam. Sprekers zijn onder anderen Wubbo Ockels, Job Cohen (PvdA), Jolande Sap (GroenLinks), Marianne Thieme (PvdD) en Emile Roemer (SP).

'Beter vandaag actief dan morgen radioactief'

'Ik heb schoon genoeg van kernenergie'

'Ons bin nog aoltied nie blie mee die kernenergie'

'Geen kernenergie of kolen, maar neem een molen'

'Kernenergie: allicht niet'

'Baas over eigen stopcontact'

'Atoomenergie: omdunondejunie!'

'Een strálende toekomst'

'Kernenergie: Geen dodenwaard'

'Geen vrede met kernenergie'

Herkent u deze leuze nog?

'Atoomenergie: doodzeker!'

En dit strijdlied?

'Zorg dat u de deuren en ramensluit', door Rooie Toon, 1982

'Dodewaard moet dicht', door Nijmeegse Stadsguerilla, 1980

'Opzij, opzij, opzij, mijn energie komt vrij', door Rapalje, 1981

'Het lied van de reaktorarbeider', door Nelleke Burg, 1981

'Dodewaard feestlied', door Jos Linnebak, 1980

'Eet nooit meer appeltaart', door Rapalje 1980

'Die grond is van ons', door Rapalje, 1979

Een compleet overzicht van Nederlandse actieliedjes over kernenergie is op www.laka.org/cultuur/liedjes te vinden, net als de geschiedenis van het verzet tegen kernenergie. Het Internationaal Instituut Sociale Geschiedenis in Amsterdam heeft een nog grotere hoeveelheid verslagen, notulen, posters en beeldmateriaal van actiegroepen uit de jaren zeventig en tachtig dat op verzoek is te raadplegen. Meer info via www.iisg.nl. Via een koppeling is een selectie van 51 posters over kernenergie uit de collecties van het IISG te bekijken op Flickr.

Buttons!

De hoogtijdagen van de anti-kernenergiebeweging, de late jaren zeventig en de vroege jaren tachtig, waren ook de hoogtijdagen van de buttons. Ze zijn nog steeds in alle talen te bestellen via www.tegenstroom.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden