Terroriste met fototoestel

Niemand keek op toen Eva Haule, een van de meest gezochte RAF-terroristen van Duitsland, in 1986 in een ijssalon in het stadje Rüsselheim werd gearresteerd. Ze was bekend van de politieaffiches met haar onschuldige meisjesgezicht erop. De tip die tot haar aanhouding leidde zou met drie miljoen mark worden beloond. Haule liet zich zo rustig meevoeren door de politie, dat de overige gasten rustig dooraten. Haar arrestatie was het begin van 21 jaar gevangenschap, waaraan deze week een einde kwam.

Eén ijseter was oplettend geweest in café Dolomiti: hij vond het verdacht hoe een groepje van drie mensen iedere keer de papieren op tafel afdekte zodra de serveerster langsliep. De man belde de politie, die de drie klanten en hun papieren meenam. Het bleek de plattegrond van een Duits ministerie.

De politie had niet meteen door dat zij Haule voor zich hadden. Het lange haar dat op de affiches nog sluik langs het gezicht viel, was nu kortgeknipt. Het nieuwe uiterlijk van de inmiddels 32-jarige Haule herinnerde in niets meer aan de jonge Eva uit de politieberichten. Zij weigerde te praten. Alleen haar vingerafdruk overtuigde de politie ervan dat ze de leidster van de naar een grondlegger van de RAF genoemde Kommando Jan Raspe-groep voor zich hadden. Verantwoordelijk voor drie moorden, 23 pogingen daartoe en een mislukte aanslag op een opleidingscentrum van de NAVO.

Eva Sybille Haule werd in 1954 in Tübingen geboren. Er is weinig bekend over haar leven vóór zij actief werd in de extreemlinkse, terroristische Rote Armee Fraktion. Ze deed eindexamen in Stuttgart en studeerde vruchteloos pedagogie en maatschappelijke dienstverlening in Esslingen, Reutlingen en West-Berlijn.

Daar kwam zij in aanraking met de RAF, waar Brigitte Mohnhaupt en Christian Klar de leidende figuren waren. De extreemlinkse RAF, vooral bestaand uit studenten van de babyboomgeneratie, voerde een strijd tegen het Amerikaanse ’imperialisme’ van na de Tweede Wereldoorlog, tegen het kapitalisme en tegen de consumptiemaatschappij. Bovendien riepen zij de generatie van hun ouders ter verantwoording voor hun handelen tijdens de Tweede Wereldoorlog, een onderwerp dat tot die tijd was doodgezwegen. De RAF achtte, anders dan andere linkse groeperingen, geweld geoorloofd. En juist dat sprak Haule zo aan.

Haule hield zich in de eerste jaren, tussen 1979 en 1984, vooral bezig met het werven van nieuwe leden voor de RAF. Zij trouwde in deze periode met een asielzoeker, een Ghanees, van wie ze overigens ook spoedig weer scheidde. Toen Mohnhaupt en Klar werden gearresteerd, ging Haule ondergronds. Nu de RAF beroofd was van zijn kopstukken, nam Haule met Birgit Hogefeld de leiding.

Ze legde zich toe op aanslagen met springstoffen, en organiseerde zogenoemde ‘strijdende eenheden’ die wapens en munitie moesten bemachtigen én gebruiken. Deze gigantische voorraad wapens werd na de arrestatie bij haar thuis aangetroffen. Tijdens haar proces in 1986 werd Haule afgeschilderd als een vrouw die met haar gewelddadigheid ‘radicaler was dan Christian Klar’.

Maar gewelddadig is Eva Haule nu niet meer. Volgens het hooggerechtshof is Haule na 21 jaar gevangenschap geen gevaar meer voor de samenleving. Om massale persaandacht te vermijden werd ze vier dagen eerder dan gepland vrijgelaten. De vijf jaar die ze nog moest uitzitten zijn omgezet in een voorwaardelijke straf. Mohnhaupt kwam al eerder met een genadige regeling vrij. Klar en Hogefeld zijn de laatste RAF-terroristen die nog vastzitten.

De gevangenis heeft van Haule geen ander mens gemaakt, bezweert ze zelf. Geweld is alleen niet meer het juiste middel om de wereld te veranderen en om fascisme te bestrijden. Haar nieuwe methode is de fotografie. Haule kreeg toestemming om tijdens de laatste jaren van haar gevangenschap fotografie te studeren. Ze maakte de serie ’Gezichten van de antifascistische verzetsbeweging’ waarin ze haar medegedetineerden in de vrouwengevangenis portretteerde. De foto’s werden tentoongesteld in het Huis van afgevaardigden in Berlijn en maakten vervolgens een toernee door Salzburg en Barcelona.

Als fotografe heeft Haule na haar vrijlating een grote wens: naar het Midden-Oosten om een ándere vrijheidsstrijd vast te leggen, die van de Palestijnen. Want ze mag dan inmiddels ongevaarlijk zijn, Eva Haules activisme is nooit verflauwd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden