Terreurdreiging? Liever overreageren dan onterecht negeren

Beeld EPA

Rotterdammers ervoeren woensdagavond wat het betekent om in een land te wonen waar de terreurdreiging substantieel is. 

Een tip uit Spanje werd door de Nederlandse autoriteiten zo serieus ingeschat, dat een politiemacht naar Rotterdam-Zuid toog en het concert van de band Allah-Las werd afgelast. Die drastische maatregelen passen in het Europa dat vorige week nog werd getroffen door een aanslag, zeggen terrorismedeskundigen. 

Hoewel veel concrete informatie nog ontbreekt, is inmiddels duidelijk dat de tip ging over een 22-jarige Brabander die een 'zeer alarmerend bericht' had verspreid. Of het gaat om een uit de hand gelopen grap of een serieuze dreiging, moet nog blijken. De man wordt verhoord. 

Maar of het nu wel of geen grap betreft: de autoriteiten, met de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) in de voorhoede, moeten direct na het ontvangen van een tip de beslissing nemen om in te grijpen of niet. Peter Knoope, terrorismedeskundige van instituut Clingendael, noemt die analyse 'het echte vak' van de terreurbestrijding. Want aan informatie over eventuele dreigingen geen gebrek - zeker nu veiligheidsdiensten in Europa sinds de aanslagen beter samenwerken. Knoope: "Het gaat om het wegen van de tips, het checken, samenvoegen en bij elkaar vegen van alle informatie. En dan volgt de duiding: hoe serieus is dit?"

Met name na een aanslag, zoals vorige week in Spanje, stroomt de informatie binnen. Van burgers die meer verdachte personen zien, maar ook door een zeer intensieve informatie-uitwisseling tussen landen, zegt Knoope. Toch benadrukt hij dat het erop lijkt dat de tip over Rotterdam niets te maken heeft met de aanslagen in Spanje. Dat het Spaanse informatie was, lijkt een kwestie van toeval. 

Dat neemt niet weg dat de reactie van de autoriteiten wel in de context van de recente aanslagen moet worden gezien, zegt Jelle van Buuren, terrorisme-expert aan de Universiteit Leiden. "Hoewel de deskundigen bij de politie, de NCTV en de inlichtingendiensten worden getraind om zich bij het wegen van tips niet te laten leiden door recente aanslagen, is het lastig om dat volledig los te laten. Dat de tip uit Spanje kwam, en dat er uiteindelijk een Spaans busje werd aangetroffen waar ook nog eens gasflessen in zaten, dat heeft alle alarmbellen waarschijnlijk doen afgaan." Pas gisteren bleek het allemaal geen verband te hebben.

Zekere voor het onzekere

Van Buuren vergelijkt de ophef met het voorbeeld van de Thalys. In de trein van Amsterdam naar Parijs werd in 2015 een gewapende man overmeesterd door medepassagiers. Niet lang daarna rukte een grote politiemacht uit op Amsterdam CS, omdat een man zich verdacht gedroeg in de trein. Het bleek uiteindelijk om een zwartrijder te gaan die zich had verschanst in de wc. Maar door het incident in de Thalys dachten omstanders aan terrorisme en namen de autoriteiten dat gevoel uiterst serieus. 

Allemaal onder het mom van het zekere voor het onzekere. Dat mechanisme heeft woensdagavond in Rotterdam gewerkt, stelt Van Buuren. Als de beslissing wordt genomen om een signaal op te volgen, dan weten de autoriteiten dat ze misschien overreageren. Maar liever dat, dan een tip onterecht negeren. 

Dat daardoor een concert werd afgelast, is een primeur in Nederland. Het lijkt een volgende stap na de verscherpte veiligheidsmaatregelen die inmiddels normaal zijn bij evenementen. Of na de opdracht aan Guus Meeuwis om wat langer door te zingen bij zijn concert vanwege een verdachte persoon buiten het stadion. 

De maatregel past bij het huidige dreigingsniveau, benadrukte Dick Schoof van de NCTV via Twitter. Dat is sinds 2013 'substantieel' - het op één na hoogste niveau. Ofwel: de kans op een aanslag in Nederland is reëel. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden