Terreur verbroedert Rusland en VS

MOSKOU - De Koude Oorlog is pas echt geëindigd op 11 september 2001, schreef Ruslandkenner Anatol Lieven deze week. Na de terreuraanval die dood en verdriet zaaide in de Verenigde Staten, zal de wereldgemeenschap op zoek moeten naar nieuwe verhoudingen. In de strijd tegen terrorisme staan de voormalige antagonisten van de oude orde, Rusland en de Verenigde Staten, voortaan aan dezelfde kant.

Kosovo, de bombardementen op Belgrado en de uitbreidingsdrift van de Navo leken vergeten toen Rusland en het Atlantisch bondgenootschap zich deze week eensgezind achter Amerika schaarden.

President Poetin was dinsdag een van de eerste staatshoofden die de internationale gemeenschap opriepen tot gezamenlijke strijd tegen het terrorisme -'de pest van de eenentwintigste eeuw'. Met een ongekende openheid bood Rusland aan, alle informatie van de geheime dienst te delen met de Amerikanen.

Rusland hamert al jaren op het gevaar van het 'internationaal terrorisme', de vijand zonder gezicht en zonder eigen staat. De Russen maakten kennis met deze vijand in een serie aanslagen op woonflats in 1999, die deze week werden herdacht. Ze houden hiervoor de opstandige Tsjetsjenen verantwoordelijk. Moskou zegt bewijzen te hebben dat de rebellen door Osama bin Laden gefinancierd en getraind worden. Ook in Centraal-Azië zien de Russen fundamentalistisch terrorisme als vijand nummer één.

Hoe de nieuwe relatie met Rusland precies vorm moet krijgen, hangt nog van veel factoren af. Toch tekenen zich al enkele duidelijke veranderingen af. De geheime diensten zullen nauw moeten samenwerken, en hun oude geldverslindende kat-en-muisspel opgeven. De discussie over de uitbreiding van de Navo in Europa raakt op de achtergrond en de toch al niet luide kritiek op het Russische optreden in Tsjetsjenië zal nog zwakker klinken. Tegelijkertijd zal het 'oude Westen' minder sympathie kunnen opbrengen voor de Kosovaarse en Albanese vrijheidsstrijders.

De buitenlandse politiek van president Bush kenmerkte zich tot 'zwarte dinsdag' door isolationistisch denken en het promoten van zijn peperdure raketschild. De Russische minister van buitenlandse zaken Igor Ivanov zei dat Moskou weliswaar tegen dit schild gekant blijft, maar de VS in hun toekomstige besluiten zal steunen.

Ook de Russen zelf rouwden deze week mee met de Amerikanen. Slechts een enkeling vond dat de VS hun verdiende loon kregen voor 'Belgrado', de bombardementen die de anti-Amerikaanse sentimenten destijds deden opvlammen.

Voor president Bush zal het de komende dagen zwaar zijn om de roep om directe vergelding te weerstaan. Bin Laden houdt zich waarschijnlijk schuil in Afghanistan. Een luchtaanval op dit land ligt het meest voor de hand, net als Clinton deed na de aanslagen op de Amerikaanse ambassades in Kenia en Tanzania. Ook hier kan de VS niet om Rusland heen, dat in buurland Tadzjikistan nog zo'n 25000 militairen heeft gestationeerd, langs de grens met Afghanistan. Volgens welingelichte bronnen zou Rusland het gebruik van deze bases vorig jaar al aan de VS hebben aangeboden.

Gevaar is dat Amerika zich laat meeslepen door de harde opstelling van de Russen in deze regio, die de islam bij voorbaat gelijk stellen aan fundamentalisme en terrorisme. De moslimbevolking van deze jonge staten voelt zich hierdoor in de hoek gedrukt en radicaliseert. Dan komen de oude conflicten weer naar boven.

Een klein lichtpuntje was het daarom dat de Russische minister van buitenlandse zaken Igor Ivanov gisteren waarschuwde dat een snelle wraakactie het probleem van internationaal terrorisme niet zal oplossen. Dat kan alleen door langdurige samenwerking, aldus Ivanov.

De VS, met Rusland aan hun zijde, zullen die strijd aan moeten gaan zonder een oorlog met de gehele islamitische wereld te ontketenen. Niet alleen omdat beide landen een grote islamitische minderheid hebben -in Rusland wonen 20miljoen moslims- maar ook omdat juist de steun van 'moslimstaten' onontbeerlijk is in de strijd tegen terroristen. De VS moeten hun democratie en vrijheden beschermen, zonder die van andere burgers onnodig geweld aan te doen. Zo een gezamenlijke immense krachtsinspanning is nog niet eerder vertoond.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden