Terreur in Turkije komt van vele kanten

analyse | President Erdogan voelt zich onbegrepen en vindt dat het Westen de terreurdreiging in Turkije niet serieus neemt.

Een aanslag die overal ter wereld had kunnen plaatsvinden. Zo noemde Recep Tayyip Erdogan de verwoestende aanslag op de luchthaven van Istanbul, waarbij dinsdagavond 42 mensen omkwamen en honderden gewonden vielen. De Turkse president had gelijk. De recente aanslagen in Orlando, Brussel en Parijs tonen dat geen enkel land gevrijwaard is voor terrorisme. Maar in Turkije vinden wel opvallend vaak aanslagen plaats.

Met die van dinsdag erbij gerekend waren er dit jaar alleen al in Istanbul vier grote aanslagen. En dat is nog los van tientallen kleinere aanslagen in het zuidoosten,- waar het leger een strijd voert tegen de Koerdische militante beweging PKK. Vorig jaar was er in oktober al een grote aanslag in Ankara (103 doden) en in juli in Suruç, op de Syrische grens (33 doden).

Dat zegt in de eerste plaats iets over de pijn die Turkije voelt. En over de veerkracht van een land dat na iedere aanslag opkrabbelt en de draad van het bestaan zo goed en kwaad als het gaat probeert op te pakken. Dat was gisteren te zien op Atatürk Airport: de scherven werden opgeveegd, de vluchten hervat. Maar het wil ook zeggen dat Turkije een terrorismeprobleem heeft en daar nog niet het begin van een antwoord op heeft.

Zeker is dat terrorisme in Turkije een meerkoppig monster is. Zo is er de PKK en haar nog gewelddadiger afsplitsing, de Vrijheidsvalken (TAK). Ook is er Islamitische Staat, of in ieder geval de sympathisanten ervan. De aanslag bij Atatürk is (nog) niet opgeeist. Maar de willekeur waarmee de daders toesloegen en de keuze voor een vliegveld wijzen in de richting van IS. "Ons vermoeden dat IS erachter zit, wordt steeds sterker", zei de Turkse premier Yildirim gisteren.

Beide Koerdische groeperingen en IS maken wat aanslagen in Turkije betreft een sinistere rolverdeling, al zijn ze elkaars vijanden. IS heeft het voorzien op de (toeristen)economie en op de ontwrichting van de samenleving als zodanig. De terreurorganisatie sloeg eerder toe in een bekende winkelstraat (Istiklal) en bij een toeristentrekpleister (Sultanahmet). De PKK en TAK hebben het voorzien op de Turkse overheid. De PKK valt ordehandhavers en militairen aan, maar probeert burgerslachtoffers te vermijden. De TAK heeft op dat laatste punt minder scrupules. Zo deinsde de groep er niet voor terug tot twee keer toe een politiebus in een drukke straat op te blazen.

Door de aanslagen bleven de Turkse stranden en hotels leeg. En uit een deze week verschenen overheidsrapport blijkt dat de kosten voor veiligheid en defensie tussen januari en mei met 40 procent zijn gestegen.

Politiek ligt de terrorismekwestie gevoelig. Bij Erdogan klinkt de frustratie door dat het Westen de terreurdreiging in Turkije niet serieus neemt. Waarom steunen jullie de Syrische Koerden, terwijl toch iedereen weet dat die twee handen op één buik zijn met de PKK, zo klinkt het verwijt.

De Russische president Vladimir Poetin benadrukte gisteren in een telefoongesprek met Erdogan samen te willen optrekken in de 'strijd tegen terrorisme'. Rusland en Turkije praten weer met elkaar na een periode van zeven maanden. Poetin liet weten Erdogans excuses te accepteren, die hij maandag aanbood voor het neerschieten van een Russisch gevechtsvliegtuig in november. Ook beloofde Poetin restricties voor het Russische toerisme naar Turkije op te heffen.

Ondertussen is er in Turkije veel kritiek op Ankara's aanpak van terrorisme. Volgens de oppositie misbruikt de regering de dreiging om een angstklimaat te scheppen. Daarin worden voortdurend 'vijanden' en 'verraders' aangewezen. Vaak journalisten of mensenrechtenactivisten die kritisch staan tegenover president Erdogan.

Istanbul probeert de draad weer snel op te pakken na een aanslag zoals die overal ter wereld mogelijk is. Maar in Turkije komen zulke aanslagen wel erg vaak voor.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden