Terreur bestrijden door verzwijgen

Het is altijd de moeite waard om even naar de Duitse denker Peter Sloterdijk te luisteren, als er iets van hem voorbij komt. Uit Keulen bracht ik het februarinummer van Cicero mee, een Duits magazine voor politiek en cultuur, dat een interview met de filosoof bevatte. Het begon natuurlijk met een dijk van een vraag.

'Meneer Sloterdijk, in Uw boek 'De verschrikkelijke kinderen van de nieuwe tijd' staat dat macht het vermogen is om feiten op de vlucht te jagen. Is het verkeerd bij deze definitie te denken aan de bondskanselier en haar vluchtelingenbeleid?'

Als lezer wrijf je je dan al in je handen.

'Momenteel melden de feiten zich krachtig terug', antwoordde de denker. 'De macht lijkt ervoor op de vlucht te slaan. De feiten zijn de jagers en de machtigen de gejaagden.'

Nu moet je bij Sloterdijk ook altijd even geestelijk gaan verzitten, want zijn taalgebruik is even idiosyncratisch als wendbaar en sleept je naar kijkhoeken die je zonder zijn aanwijzingen niet zou hebben ingenomen. Zo spreekt hij over terreur als niets anders dan 'de moderne verschijningsvorm van een zeer oude, diep gewortelde realiteit die phobocratie heet'.

Phobocratie! De heerschappij van de vrees.

Vroeger, zegt Sloterdijk, was dat een staatsaangelegenheid, maar sinds 11 september 2001 hebben we met een nieuw, 'ontstatelijkt' terrorisme van doen die 'men in de kern als een publicatietechniek moet verstaan'.

Een publicatietechniek!

'Een pervers succesvolle vorm van publicistiek zoals die alleen in onze door- en doorgemedialiseerde samenleving mogelijk is', zegt de denker ter verduidelijking.

'Onze samenleving biedt door zijn voltooide medialisering de ideale prikkelbanen voor de terroristische stress.' Zo is een op de juiste plaats aangebracht prikje geweld voldoende - de media doen de rest.

'Toen ik jaren geleden in Wenen woonde, hoorde ik van een stilte-afspraak tussen de pers en de politie. Men berichtte niet meer over zelfmoorden in de metro. Als gevolg daarvan zou het aantal zelfmoorden in de metro met tachtig procent zijn gedaald. Soms kan ik verlangen naar een quarantaine, zoals vroeger werd opgelegd aan schepen die mogelijk de pest aan boord hadden. Men dwong zeelieden veertig dagen voor de kust aan boord te blijven om er zeker van te zijn dat geen ziektekiemen werden binnengehaald.'

Terreurkiemen daarentegen, zegt Sloterdijk, mogen meteen naar binnen. Waarom eigenlijk? 'Wat worden we er wijzer van als alle media de terreuraanslag bij de Blauwe Moskee in Istanbul binnen enkele minuten unisono als belangrijkste nieuws melden? In werkelijkheid voltrekt zich daardoor precies de systemische koppeling tussen de aanslag en het media-apparaat.'

Maar ja, verzucht Cicero, zo'n quarantaine kan niet. Helaas niet, zegt de denker. 'Het recht op berichtgeving zal wel altijd sterker zijn dan het inzicht in de noodzaak van discretie.'

Mooi gezegd!

Konden we hier, in deze krant, maar met zwijgen beginnen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden