Terre'Blanche bleef dromen van apartheid

Hij verdedigde het apartheidssysteem tot het einde en ging daarbij over lijken. Maar toch vormde Eugène Terre'Blanche nooit een echte bedreiging voor het nieuwe Zuid-Afrika.

Met zijn Afrikaner Weerstandsbeweging (AWB) probeerde hij in 1994 de overdracht van de macht aan de zwarte meerderheid met geweld te stoppen. Het liep uit op een groot fiasco, maar het eiste wel veel levens.

Terre'Blanche stond symbool voor de machteloze en gefrustreerde blanke racist die weigerde zich neer te leggen bij de realiteit. Hij vocht naar eigen zeggen voor het overleven van de blanke stam van Zuid-Afrika.

Terre'Blanche werd in 1944 in Ventersdorp (150 kilometer westelijk van Johannesburg) geboren. Het gebied vormde de kern van zijn AWB. De oud-politieman en boer is er altijd blijven wonen.

De oude blanke boerengemeenschap hield hier op het platteland vast aan zijn tradities en denkwijzen. De angst voor verandering dreef mensen in de armen van de AWB. De blanke overheersing van de zwarte was voor velen hier een natuurlijk gegeven.

Terre'Blanche en zijn makkers lieten begin jaren tachtig voor het eerst van zich horen toen de regering-Botha overwoog om de Aziatische en gekleurde minderheid een minimale politieke stem te geven. Ze wilden niks weten van de verandering die volgens de AWB-leider het begin van het einde van de apartheid zou inluiden.

Toen in 1994 het werkelijke einde van de blanke overheersing nabij kwam, probeerde de AWB het tij te keren met een serie aanslagen kort voor de eerste democratische verkiezingen. Er vielen 21 doden en honderden gewonden.

Maar het leidde tot niets. Het was duidelijk dat de meeste blanke Zuid-Afrikanen inzagen dat de apartheid voorbij was. Bovendien was voor velen Terre'Blanche als leider niet acceptabel.

Zijn paramilitaire AWB, met een logo dat verdacht veel lijkt op een swastika, werd door velen niet serieus genomen. De AWB'ers waren veelal blanke boeren met bierbuikje en een geweer.

Terre'Blanche verscheen na het einde van de apartheid voor de Waarheids- en Verzoeningscommissie. Hij kreeg gratie en trok zich terug in Ventersdorp. Toen hij in 2001 toch nog in de gevangenis moest, had dat niets van doen met zijn politieke strijd. Hij had een medewerker van een benzinepomp mishandeld en een zwarte beveiligingsmedewerker bijna doodgeslagen.

Na zijn vrijlating in 2004 probeerde Terre'Blanche zijn AWB nieuw leven in te blazen, maar zijn politieke rol was al lang uitgespeeld. De 69-jarige Terre'Blanche werd zaterdag vermoord na een ruzie over geld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden