Terloops onvergetelijk

Nieuwe gedichten van Judith Herzberg

"Is dit genoeg: een stuk of wat gedichten, / voor de rechtvaardiging van een bestaan", vroeg J.C. Bloem zich ooit vertwijfeld af. Jawel, het zijn vaak maar een paar gedichten die een dichter onsterfelijk maken, die hun kracht behouden, al zijn ze honderd jaar oud en oneindig vaak gebloemleesd.

Ook Judith Herzberg heeft een stuk of wat, zeg maar gerust een behoorlijke stapel onvergetelijke gedichten op haar naam staan. Neem haar beroemde 'Kinderspiegel', of haar bewerking van het Hooglied in '27 Liefdesliedjes', of 'Zoals', over het vaak ongemerkt intuïtieve handelen van de mens. Herzberg laat het oog vaak langs het centrum glijden en richt de aandacht op wat zich in de randgebieden afspeelt. Die observaties verwoordt ze tastend, met een zekere aarzeling, wat haar gedichten een aangename openheid geeft.

Onlangs verscheen van de P.C. Hooftprijswinnaar een kleine, nieuwe bundel, 'Liever brieven', die niet in zijn geheel geslaagd is. Want waar Herzbergs scheve blik in haar beste gedichten iets terloops houdt, lijkt die hier nogal eens gezocht. Neem 'a single turtle', naar aanleiding van een onderschrift bij een foto van plastic dat is gevonden in de maag van een schildpad. 'A single turtle' is te lezen als 'een enkele schildpad'. Maar Herzberg bewandelt een andere weg, en vat 'single' op als 'alleenstaand', in de zin van 'vrijgezel'.

Zien wij als singles geen verschil

of zijn verloofde turtles net zo vraatgraag

happen ze net zo dom naar wat er dobbert,

wordt afval lukraak opgeslokt?

Een beetje flauw. Dan is een onzingedicht als 'Aarzelaarshakhout' beter geslaagd, vooral om het sterke taalspel: namen van bomen worden soepel maar gedecideerd in de rol van werkwoord of bepaling gedwongen: "Plataan! / trek je van dat abeel / en die kornoelje / toch niets aan / en taxus rustig."

Toch bevat 'Liever brieven' ook een paar nieuwe klassiekers, zoals die waarin de ouderdom doorschemert. Hier wordt niks geforceerd, pijn en verdriet krijgen vorm in nuchtere woorden. Hier klinkt het wrang als de dichter haar vrienden 'bij wie liefde en geheimen / veilig leken', onbetrouwbaar noemt, omdat zij stilletjes de dood in zijn geslopen. En ook dit is een echte Herzbergstrofe, uit een gedicht waarin behoedzaam wordt geanticipeerd op het onvermijdelijke afscheid, met 'voorverdriet' en 'onverliefd', als van die typische Herzbergwoorden: "Het voorverdriet / de angst voor onvermijdelijk / verlies, maakt preventief / vast onverliefd."

Aan het stapeltje onvergetelijke gedichten mag ook het gedicht hiernaast toegevoegd worden. 'Toegift' werd geschreven voor een man die alleen stierf, zonder vrienden en familie. Zelfmoord waarschijnlijk. Een gedicht zonder enige poespas, zonder troost, maar toch vol mededogen.

Judith Herzberg: Liever brieven. De Harmonie, Amsterdam; 56 blz. euro15,90

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden