Teren op subsidie? Liever niet

In Oosterbeek bedruipt het erfgoed zichzelf wel, met steun van vrienden en fondsen

Vrijwilligers harken de paden en snoeien de heggen in Tuin de Lage Oorsprong in Oosterbeek met extra ijver vanwege de feestelijke opening vandaag van een labyrint en een openluchtpodium van gras. De siertuin op de steile Veluwse stuwwal hoort bij een oud landgoed dat stamt uit de Middeleeuwen. Sinds 2007 knappen particulieren de zwaar verwaarloosde tuin op die in 1921 onder architectuur werd ontworpen. "We willen hiervoor geen blijvende overheidssubsidie", zegt initiatiefnemer Mariëlle Kemp resoluut. "Dan word je afhankelijk van de politiek."

Oosterbeek (gemeente Renkum) conserveert zijn historische landgoederen en monumenten liever zonder blijvende bijdrage van de belastingbetaler. Gemeentebestuurders en inwoners lijken eensgezind in dat streven. In het chique heuveldorp betekent een blijvend openstaande subsidiekraan juist armoe troef. Politieke inmenging zou tot matige kwaliteit kunnen leiden. Een buurt kocht dit voorjaar nog voor 10.000 euro een watertoren uit 1936 van de gemeente Renkum. Puur om het gemeentemonument en de natuurlijke rust te behouden.

De gemeente Renkum bezit een wonderlijke collectie landgoederen en monumenten. Oosterbeek ontwikkelde zich in de negentiende eeuw tot een lustoord voor rijken, kunstenaars en schrijvers. Zo liet een landgoedeigenaar een complete concertzaal na aan de gemeente. De buitenkant ervan is net gerestaureerd. Dit najaar besluit de gemeenteraad over het interieur. "We hebben een goede exploitant", zegt cultuurwethouder Erik Heinrich (VVD). "Hij krijgt van ons geen vaste subsidie. Hij ziet maar hoe hij het redt."

De gemeente kreeg landgoed De Lage Oorsprong in bezit in 1956. Oosterbeek was bij de Slag om Arnhem compleet verwoest. Het herstel van tuinen, beken en het landhuis bleek voor de landgoedeigenaar onbetaalbaar. Hij verkocht het daarom aan de gemeente. Die liep tegen hetzelfde probleem aan. Toen Kemp en haar partner het huis ernaast kochten in 1998 was het historische tuincomplex, waar ooit Oosterbeekse ananassen groeiden, een ruïne. Ze maakten het plan voor financieel onafhankelijke tuinvernieuwing en -openstelling. De gemeente verpachtte vervolgens het landgoed aan het Geldersch Landschap dat de tuin voor een symbolisch bedrag verhuurt aan hun tuinstichting.

Charitatieve fondsen, duizend vaste tuinvrienden en losse bezoekers (à 4,50 euro) brengen nu geld in het laatje. De 'buitensporige kwaliteit' van weleer kan erdoor terugkeren. "Klinkt onbescheiden", zegt Kemp. "Maar we willen dat de tuin minstens honderd jaar meegaat. Dan moeten mensen wel iets hebben om te koesteren. Zonder kwaliteit lukt dat niet."

Ze toont plaatjes van de toekomstige oranjerie. "We vragen de besten in hun vakgebied", zegt ze. Die passie trekt particuliere en commerciële mecenassen over de streep. Zo betaalt de BankGiroLoterij mee aan de oranjerie, zegt Kemp.

Heinrich opent vandaag de tuinuitbreiding. De wethouder is blij met de non-profitexploitatie van het erfgoed. De gemeentelijke concertzaal mag commerciëler worden uitgebaat, vindt hij. Renkum wil zijn erfgoed graag laten zien, maar niet structureel met gemeenschapsgeld. Een succes vindt hij de verkoop van huis Hartenstein aan het Airborne Museum voor een euro. "Kunnen wij ons geld steken in het park eromheen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden