Terechte steun klokkenluiders

Honderden keren per jaar ontdekken werknemers in Nederland mogelijke misstanden bij het bedrijf of de overheidsdienst waar ze werken. Vaak blijkt het aan de orde stellen daarvan risicovol te zijn. Veel organisaties zitten niet te wachten op interne kritiek, omdat daarmee impliciet of expliciet ook het beoordelingsvermogen, het toezicht of zelfs het handelen van leidinggevenden onder het vergrootglas komt te liggen. Wie zijn nek uitsteekt om een misstand aan te kaarten, komt daarom vaak zelf onder vuur te liggen.

Het Huis voor de Klokkenluiders, dat gisteren in Utrecht is geopend, moet werknemers helpen die daarmee te maken hebben. In de eerste plaats door te kijken of er echt sprake is van een misstand of van een ernstig arbeidsconflict. Het helder krijgen wat werknemers (of vrijwilligers) precies aan de orde willen stellen, kan veel leed voorkomen. Want wie doorgaat als klokkenluider wacht een zware tijd. Symbool staat Ad Bos, de man die de bouwfraude onthulde - een van de omvangrijkste systematische fraudes ooit ontdekt in Nederland. Hij eindigde berooid, gesloopt door het proces en zwartgemaakt door de sector waarin hij werkte.

Een groot probleem is het doorbreken van de loyaliteit jegens de werkgever. Wanneer treed je naar buiten met geheime informatie, als je merkt dat er intern niets mee gebeurt? En als je dat doet, kan je dan worden vervolgd voor het schenden van de geheimhoudingsplicht?

Typerend is de LuxLeaks-zaak. Twee accountants van PricewaterhouseCoopers (PwC) kregen vorige week voorwaardelijke celstraffen omdat ze in 2012 belastingafspraken hadden gelekt die PwC namens multinationals met Luxemburg had gemaakt. Na publicatie door onderzoeksjournalisten, onder meer in Trouw, ontstond over die afspraken grote verontwaardiging - de EU en de Oeso zetten stappen om multinationals te dwingen meer belasting te betalen. Maar PwC vond het diefstal van gegevens en de rechtbank gaf de firma gelijk.

Of dat vonnis in hoger beroep overeind blijft, moet blijken, maar de uitspraak laat zien dat klokkenluiders bepaald niet zeker zijn van hun rechten. Zelfs al vindt de maatschappij - in de vorm van burgers en politici - dat er evident sprake is van een misstand. Het is daarom uitstekend dat Nederland nu een speciale instelling heeft om klokkenluiders te begeleiden. Het ideaal is dat binnen ieder bedrijf zelf misstanden kunnen worden aangekaart en dat aankaarten tot verandering leidt - inmiddels moeten alle bedrijven met meer dan 50 werknemers een klokkenluidersregeling hebben. Maar zolang dat ideaal niet is bereikt, moeten werknemers worden beschermd als ze zich gedwongen voelen bij een misstand de openbaarheid te zoeken.

De mening van de krant, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden